เสียงแรกของโลกที่มนุษย์บันทึกไว้คืออะไร? ย้อนฟังเสียงจากปี 1860

ลองนึกภาพโลกที่ยังไม่มี Spotify ไม่มี YouTube และแม้แต่เครื่องเล่นเพลงก็ยังไม่มี แล้วจู่ ๆ มีใครบางคนพยายามทำให้ เสียงของมนุษย์ถูกเก็บไว้บนวัตถุ เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ยินอีกครั้ง

ฟังดูเหมือนเรื่องธรรมดาในวันนี้ แต่เมื่อเกือบ 170 ปีก่อน มันแทบเป็นเรื่องมหัศจรรย์เลยครับ

เสียงแรกของโลกจริง ๆ คืออะไร?

ถ้าถามว่า “เสียงแรกที่เกิดขึ้นบนโลกคือเสียงอะไร?” คำตอบตรง ๆ คือเราไม่มีทางรู้ เพราะเสียงเกิดขึ้นตามธรรมชาติมานานก่อนมนุษย์จะมีเครื่องมือบันทึกเสียงเสียอีก

ดังนั้น เรื่องที่เราพูดถึงกันจริง ๆ มักหมายถึง เสียงที่มนุษย์สามารถบันทึกไว้และนำกลับมาฟังได้

หนึ่งในหลักฐานสำคัญที่สุดมาจากนักประดิษฐ์ชาวฝรั่งเศสชื่อ Édouard-Léon Scott de Martinville ผู้คิดค้นเครื่องที่เรียกว่า Phonautograph และจดสิทธิบัตรในปี 1857

แต่เจ้าเครื่องนี้มีข้อจำกัดที่น่าสนใจมาก มันสามารถ “เขียน” รูปแบบของเสียงลงบนพื้นผิวได้ แต่ ยังไม่สามารถเล่นเสียงกลับออกมาให้คนฟังได้

พูดง่าย ๆ คือมันบันทึกเสียงได้ก่อนที่มนุษย์จะมีวิธีเปิดเสียงนั้นกลับมา!

แล้วเสียงที่เราได้ยินมาจากไหน?

หนึ่งในบันทึกที่โด่งดังที่สุดคือ “Au Clair de la Lune” ซึ่งถูกบันทึกโดย Scott de Martinville เมื่อวันที่ 9 เมษายน 1860

เสียงดังกล่าวถูกบันทึกลงบนแผ่นกระดาษด้วยเขม่าควัน ไม่ได้เป็นไฟล์เสียงหรือแผ่นเสียงแบบที่เราคุ้นเคย

หลายสิบปีผ่านไป แผ่นบันทึกนี้ยังคงอยู่ แต่การจะฟังเสียงจากรอยเส้นเหล่านั้นดูเหมือนเป็นไปไม่ได้ จนกระทั่งเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาช่วย

ในปี 2008 นักวิจัยจาก Lawrence Berkeley National Laboratory ใช้เทคนิคการสแกนและประมวลผลภาพเพื่อเปลี่ยนร่องรอยบนกระดาษกลับมาเป็นคลื่นเสียง

ผลที่ได้คือเสียงสั้น ๆ จากอดีตที่มนุษย์ยุคปัจจุบันสามารถฟังได้อีกครั้ง

FACT BOX

ผู้บันทึก: Édouard-Léon Scott de Martinville
เครื่องมือ: Phonautograph
วันที่บันทึก: 9 เมษายน 1860
บทเพลง: Au Clair de la Lune
การกู้คืนเสียง: 2008
ความสำคัญ: หนึ่งในบันทึกเสียงที่เก่าแก่ที่สุดที่สามารถนำกลับมาฟังได้

จากเส้นหมึก สู่โลกที่เราอัดเสียงได้ทุกวินาที

สิ่งที่น่าทึ่งที่สุดไม่ใช่แค่เสียงนั้นเก่า แต่คือ ความคิดของคนในยุคนั้นที่อยากจับสิ่งที่มองไม่เห็นอย่าง “เสียง” ให้กลายเป็นสิ่งที่เก็บรักษาได้

จากเส้นบนกระดาษในปี 1860 เทคโนโลยีบันทึกเสียงพัฒนาต่อมาเป็นเครื่องเล่นและเครื่องบันทึกเสียง แผ่นเสียง เทปคาสเซ็ต ซีดี จนมาถึงไฟล์ดิจิทัลบนโทรศัพท์มือถือ

วันนี้เราอาจอัดเสียงใครสักคนได้ภายในไม่กี่วินาที แต่เมื่อได้ลองมองย้อนกลับไป เสียงสั้น ๆ จากปี 1860 กลับทำให้เห็นชัดว่า มนุษย์พยายามเอาชนะเวลา ด้วยการเก็บเสียงของตัวเองไว้ให้คนรุ่นหลังได้ยิน

และนั่นอาจเป็นเหตุผลที่เสียงเก่าเพียงไม่กี่วินาที ยังคงน่าทึ่งมาจนถึงทุกวันนี้