เรื่อง: ถ้วยชาของท่านอาจารย์

นานมาแล้ว ณ วัดป่าอันเงียบสงบ มีอาจารย์เซนผู้เชี่ยวชาญธรรมะท่านหนึ่ง วันหนึ่งมีชายหนุ่มผู้มีความรู้สูงและเต็มไปด้วยทิฐิมานพ เดินทางมาขอเข้าพบเพื่อสนทนาธรรมและทดสอบความรู้ของท่านอาจารย์

เมื่อชายหนุ่มนั่งลง เขาก็เริ่มพูดจาโอ้อวดถึงความรู้สารพัดที่เขาได้เรียนรู้มา ทั้งตำราลึกซึ้ง ปรัชญายากๆ และวิชาการต่างๆ อย่างไม่ยอมหยุดปาก เพื่อแสดงให้อาจารย์เห็นว่าตนเองนั้นเก่งกาจเพียงใด

ท่านอาจารย์เซนนั่งฟังด้วยความสงบและรอยยิ้ม ละมุนละไม โดยไม่เอ่ยขัดจังหวะแม้แต่น้อย จากนั้นท่านก็นำกาน้ำชาและถ้วยชาเปล่าใบหนึ่งมาวางตรงหน้าชายหนุ่ม

ท่านอาจารย์เริ่มรินน้ำชาลงในถ้วยของชายหนุ่มช้าๆ น้ำชาค่อยๆ สูงขึ้นจนเกือบเต็มถ้วย แต่ท่านอาจารย์ก็ยังคงรินต่อไป... และรินต่อไปเรื่อยๆ...

จนกระทั่งน้ำชาเริ่มล้นออกจากถ้วย ไหลนองลงบนโต๊ะและพื้น ชายหนุ่มเห็นดังนั้นก็ตกใจและทนดูไม่ได้อีกต่อไป เขาจึงร้องตะโกนขึ้นมาว่า:

"ท่านอาจารย์! พอได้แล้วครับ น้ำชามันล้นถ้วยแล้ว รินลงไปอีกมันก็ไม่มีที่ว่างให้ใส่อีกแล้ว!"

ท่านอาจารย์เซนวางกาน้ำชาลงอย่างสงบ ยิ้มให้ชายหนุ่มแล้วเอ่ยด้วยน้ำเสียงเมตตาว่า:

"ตัวท่านเองก็ไม่ต่างจากถ้วยชาใบนี้หรอก... สมองและจิตใจของท่านเต็มไปด้วยทิฐิ ความเห็น และความรู้เดิมๆ ที่ท่านคิดว่าดีเลิศอยู่แล้ว จนล้นปรี่ออกมาเหมือนน้ำชาในถ้วยนี้

เมื่อใจของท่านไม่มี 'พื้นที่ว่าง' เหลืออยู่เลย แล้วท่านจะเหลือที่ว่างตรงไหนให้รับฟังธรรมะหรือสิ่งใหม่ๆ ที่อาตมาจะมอบให้ได้ล่ะ? หากท่านอยากจะเรียนรู้สิ่งใดเพิ่มเติม ท่านต้องทำตัวเป็นถ้วยชาที่ว่างเปล่าเสียก่อน"

เมื่อได้ยินดังนั้น ชายหนุ่มก็เกิดความดวงตาเห็นธรรม ทิฐิมานะที่เคยมีก็มลายหายไป เขาก้มลงกราบท่านอาจารย์ด้วยความเคารพอย่างแท้จริง และตระหนักได้ว่า การเปิดใจรับฟังคือจุดเริ่มต้นของปัญญา

ข้อคิดธรรมะสอนใจ:

นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า "อย่าทำตัวเป็นน้ำเต็มแก้ว" หรือถ้วยชาที่ล้นปรี่ คนเราหากยึดมั่นในความคิด ทิฐิ หรือความรู้ของตัวเองมากเกินไป จะทำให้กลายเป็นคนหูเบา ใจแคบ และไม่สามารถพัฒนาตนเองได้ การมี "จิตใจที่ว่างเปล่า" พร้อมที่จะรับฟังและเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ คือหัวใจสำคัญของการเจริญเติบโตทั้งในทางโลกและทางธรรมครับ