ใครสังหาร ฟาโรห์รามเสสที่ 3

ภาพจิตรกรรมฝาผนังฟาโรห์รามเสสที่ 3 สวมมงกุฎอาเตฟ ยืนถือเครื่องหอมถวายเทพ ซึ่งเป็นของสำคัญในพิธี เชื่อว่าทำให้เทพพอใจ (สุสานรามเสสที่ 3 หุบเขากษัตริย์ ราชวงศ์ที่ 20 KV11 เรียกอีกชื่อคือ "สุสานบรูซ" หรือ "สุสานฮาร์เปอร์)

ฟาโรห์รามเสสที่ 3 (Ramesses III) ประสูติในช่วงราชวงศ์ที่ยี่สิบ โดยเป็นพระราชโอรสของฟาโรห์เซตนัคห์เต (Setnakhte) และพระนางทีย์-เมเรเนเซ (Tiy-Merenese) พระราชบิดาของพระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์จากการช่วยกอบกู้อียิปต์ให้พ้นจากเงื้อมมือของกองกำลังต่างชาติ หลังจากที่ฟาโรห์รามเสสที่ 2 หรือรามเสสมหาราช ซึ่งมีพระราชโอรส 12 พระองค์ ทรงมีพระชนม์ชีพยืนยาวกว่าพระราชโอรสทั้งหมด อียิปต์จึงตกไปอยู่ในมือของผู้อื่น ฟาโรห์เซตนัคห์เตจึงทรงนำพาอียิปต์กลับสู่อภิสิทธิ์เป็นยุคราชวงศ์ที่ 20 ดังนั้นฟาโรห์รามเสสที่ 3 จึงไม่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดโดยตรงจาก ฟาโรห์รามเสสที่ 2  แต่อย่างใด

ภาพวาดของฟาโรห์เซตนัคห์เต พระราชบิดา โดย Karl Richard Lepsius นักอียิปต์วิทยาชาวเยอรมัน ปี 1810-1884  อนุสรณ์สถานจากอียิปต์และเอธิโอเปีย 

มัมมี่ในเรือ คาดว่าเป็นของฟาโรห์เซตนัคห์เต พระราชบิดา แต่ยังไม่ได้ตรวจ DNA เพราะร่างได้สูญหายจากการถูกทำลายในช่วงหลังเหตุการณ์ความวุ่นวายปี 2011 ตอนปล้นพิพิธภัณฑ์ไคโร

แผ่นศิลาสลักภาพนูนต่ำของพระนางทีย์-เมเรเนเซ พระราชมารดา ตรงมุมล่างด้านขวา จะมีวงรีล้อมพระนาม แสดงว่าเป็นเชื้อพระวงศ์ชั้นสูง แผ่นศิลานี้มาจาก Abydos เมืองศักดิ์สิทธิ์ ศูนย์กลางบูชาเทพโอซิริส ตอนนี้อยู่ที่พิพิธภัณฑ์ไคโร

จากที่มานี้ มีคำกล่าวว่าฟาโรห์รามเสสที่ 3 "ทรงเข้าสู่ชีวิตโดยมีโชคชะตาลิขิตให้เป็นกษัตริย์ และทรงอยู่บนจุดสูงสุดของสังคม และอำนาจมาโดยตลอด" พระองค์ทรงปกครองอียิปต์เป็นเวลา 31 ปี และเพิ่งจะทรงย้ายแปรพระราชฐานไปยังเมืองธีบส์ (Thebes) เพื่อเฉลิมฉลองเทศกาลเฮบ-เซด (Heb-Sed) ซึ่งเป็นเทศกาลฟื้นฟูความเยาว์วัยที่จะจัดขึ้นหลังจากกษัตริย์ครองราชย์ครบ 30 ปี และจะจัดขึ้นต่อเนื่องในทุก ๆ 3 ปีหลังจากนั้น และเมืองธีบส์แห่งนี้เองที่เป็นจุดเริ่มต้นของแผนการสมคบคิดครั้งยิ่งใหญ่

สาเหตุหนึ่งที่เกิดการสมคบคิดนี้ก็คือ ฟาโรห์รามเสสที่ 3 ทรงดำเนินนโยบายผิดพลาดครั้งใหญ่ในชีวิตครอบครัว จากการที่พระองค์ไม่ได้ทรงแต่งตั้งตำแหน่งพระมเหสีเอก ให้กับใครอย่างเป็นทางการ ไม่ว่าจะเป็น พระนางติตี, พระนางทิเย หรือพระนางไอซิส ตา-เฮมเจิร์ต แม้จะเชื่อกันว่าพระนางติตีคือพระมเหสีหลักของฟาโรห์รามเสสที่ 3 แต่หลุมพระศพของพระนางเองกลับไม่มีการระบุตำแหน่งพระมเหสีเอกของกษัตริย์เลย หากฟาโรห์รามเสสที่ 3 ทรงแต่งตั้งพระนางติตีเป็นพระมเหสีเอก ก็คงจะไม่มีใครกล้าตั้งคำถามหรือท้าทายการสืบราชบัลลังก์ของฟาโรห์รามเสสที่ 4 ผู้เป็นพระราชโอรส ความผิดพลาดของฟาโรห์รามเสสที่ 3 ในครั้งนี้ ได้เปิดโอกาสให้พระมเหสีรองอย่างพระนางทิเย วางแผนสมคบคิดลอบปลงพระชนม์พระองค์ภายในฮาเร็มหลวง

พระนางติตี พระราชมารดาของ ฟาโรห์รามเสสที่ 4 แต่งกายเป็น ปุโรหิตอิวุนมุเตฟ คือ "เสาหลักแห่งมารดา" เป็นตำแหน่งปุโรหิตชั้นสูงที่ทำพิธีศพให้ฟาโรห์ มักแต่งกายด้วยหนังเสือดาวและหางวัว ภาพนี้พระองค์ทำพิธีให้ตัวเองในโลกหน้า      ภาพวาดโดย Karl Richard Lepsius นักอียิปต์วิทยาชาวเยอรมันยุค 1800s คัดลอกฉากจากผนังสุสาน QV52 

ภาพมุมปลายสุดของหุบเขาราชินี มีทางเข้าสุสานของราชินีติตี อยู่ด้านล่าง (การขุดค้นของ Schiaparelli ปี 1903–1905)

ภาพวาดพระนางไอซิส ตา-เฮมเจิร์ต พระมเหสีคนที่ 3 ของฟาโรห์รามเสสที่ 3 

ในวันที่ 15 เดือนที่ 2 ของฤดูเชมู (Shemu) ปี 1155 ก่อนคริสตกาล คาดว่าฟาโรห์รามเสสที่ 3 ประทับอยู่ในฮาเร็มหลวงบริเวณหอคอยทิศตะวันตกของวิหารเมดิเนต ฮาบู (Medinet Habu) ขณะที่เกิดการลอบปลงพระชนม์ แผนการนี้ถูกกำหนดขึ้นในวันดังกล่าวเนื่องจากตรงกับเทศกาลหุบเขาอันงดงาม โดยกลุ่มผู้สมคบคิดได้ใช้ประโยชน์จากความวุ่นวายรอบงานเทศกาลให้เป็นประโยชน์

ภาพการเก็บเกี่ยวข้าวฤดูเชมู (Shemu) ในสุสานของ Ineni ขุนนางสถาปนิกใหญ่ สมัยฟาโรห์ทุตโมสที่ 1 ต้นราชวงศ์ที่ 18

ภาพเทศกาลหุบเขาอันงดงาม ในห้องโถงสุสานของ นักต์ สมอาลักษณ์/นักดาราศาสตร์ยุคฟาโรต์ทุตโมส ที่ 4 ราชวงศ์ที่ 18 มีฉากขบวนแห่เรือ Amun ผู้คนดื่มกิน และเล่นดนตรีในงานเทศกาลนี้

วิหารเมดิเนต ฮาบู ที่ฟาโรห์รามเสสที่ 3 ทรงไปประทับในวันเกิดเหตุ อยู่ฝั่งตะวันตกของธีบส์ หรือ Luxor ในปัจจุบัน เป็นวิหารที่สภาพสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่ง ได้ใช้เป็นวิหารบำเพ็ญศพของพระองค์ด้วย อยู่ในคอลเลกชันภาพถ่ายสถาปัตยกรรม ที่นักสถาปนิกชื่อ W.H. Goodyear เก็บไว้ตอนไปอียิปต์ช่วง 1890s-1910s แล้วพิธภัณฑ์บรู๊คลินเอาไปเก็บรักษาไว้

จากที่ทราบกันว่า การสมคบคิดนี้เริ่มจาก พระมเหสีรองนามว่า ทิเย (Tiye) ผู้ซึ่งหวังจะผลักดันให้เพนทาเวอร์ (Pentawer) พระราชโอรสของพระนางขึ้นครองราชบัลลังก์แทน ฟาโรห์รามเสสที่ 4 ซึ่งเป็นทายาทที่ฟาโรห์ทรงเลือกไว้