บนโลกนี้มีสัตว์สายตาสั้นเหมือนมนุษย์ไหม และพวกมันมองเห็นโลกแตกต่างจากเราอย่างไร

ถ้าพูดถึงคนสายตาสั้น เราทุกคนน่าจะนึกภาพออกทันที

มองใกล้ชัด

แต่มองไกลเบลอ

ต้องใส่แว่นหรือคอนแทคเลนส์

บางคนถึงกับมองไม่เห็นหน้าคนที่ยืนห่างออกไปไม่กี่เมตร

จนหลายคนสงสัยว่า แล้วสัตว์ล่ะ

บนโลกนี้มีสัตว์ที่สายตาสั้นเหมือนมนุษย์หรือไม่

คำตอบคือ มี และมีมากกว่าที่หลายคนคิด

จริง ๆ แล้วความผิดปกติทางสายตาไม่ได้เป็นเรื่องเฉพาะของมนุษย์

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก ปลา และสัตว์อีกหลายกลุ่มก็สามารถมีภาวะสายตาสั้นได้เช่นกัน

เพียงแต่พวกมันไม่สามารถเดินเข้าไปตัดแว่นเหมือนเราได้เท่านั้น

ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า สายตาสั้นคืออะไร

เวลามองวัตถุ แสงจะเดินทางผ่านกระจกตาและเลนส์ตา

จากนั้นควรจะไปโฟกัสพอดีบนจอประสาทตา

แต่ในคนสายตาสั้น ลูกตาจะยาวเกินไป หรือระบบหักเหแสงแรงเกินไป

ทำให้ภาพไปโฟกัสก่อนถึงจอประสาทตา

ผลคือมองไกลไม่ชัด

แล้วสัตว์ชนิดไหนที่สายตาสั้นได้บ้าง

หนึ่งในตัวอย่างที่นักวิทยาศาสตร์ศึกษาบ่อยคือ ลิง

โดยเฉพาะลิงที่เลี้ยงในสภาพแวดล้อมปิดเป็นเวลานาน

พบว่าบางตัวเกิดภาวะสายตาสั้นคล้ายมนุษย์

จนถูกนำมาใช้ศึกษาเรื่องการพัฒนาของสายตา

สุนัขและแมวก็สามารถสายตาสั้นได้เช่นกัน

หลายคนคิดว่าสัตว์เลี้ยงมองเห็นสมบูรณ์แบบตลอดเวลา

แต่ความจริงไม่ใช่

สัตวแพทย์พบภาวะสายตาผิดปกติทั้งสายตาสั้น สายตายาว และโรคตาในสัตว์เลี้ยงอยู่เป็นประจำ

โดยเฉพาะบางสายพันธุ์ที่มีลักษณะทางพันธุกรรมเฉพาะ

ม้าเองก็มีปัญหาสายตาได้

เรื่องนี้สำคัญมากสำหรับม้าแข่งและม้ากีฬา

เพราะการมองเห็นส่งผลต่อการวิ่ง การกระโดด และการตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวโดยตรง

ปัจจุบันมีการตรวจสายตาของม้าอย่างจริงจังในบางประเทศ

ที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นคือ ปลาเองก็สายตาสั้นได้

นักวิทยาศาสตร์พบว่าปลาบางชนิดที่ถูกเลี้ยงในสภาพแสงหรือสภาพแวดล้อมผิดธรรมชาติเป็นเวลานาน อาจเกิดการเปลี่ยนแปลงของลูกตาและการมองเห็นได้

จนเกิดภาวะคล้ายสายตาสั้นในมนุษย์

แล้วสัตว์ป่าในธรรมชาติเป็นสายตาสั้นกันไหม

มีได้เช่นกัน

แต่โดยทั่วไปธรรมชาติจะคัดกรองค่อนข้างโหด

สัตว์ที่มองเห็นไม่ดีอาจหาอาหารยากกว่า

หลบผู้ล่าได้แย่กว่า

หรือมีโอกาสรอดชีวิตน้อยกว่า

จึงไม่ค่อยพบสัตว์สายตาสั้นรุนแรงในธรรมชาติบ่อยนัก

แล้วมีสัตว์ที่สายตาแย่มากจนแทบไม่ต้องใช้ตาไหม

มีเหมือนกัน

ตัวอย่างเช่นสัตว์ใต้ดินบางชนิด

หรือสัตว์ที่อาศัยอยู่ในถ้ำมืดมาหลายล้านปี

พวกมันแทบไม่พึ่งพาการมองเห็นอีกต่อไป

แต่ใช้การรับกลิ่น การสัมผัส หรือการรับแรงสั่นสะเทือนแทน

ตรงนี้ทำให้เกิดคำถามที่น่าสนใจอีกข้อ

ถ้าสายตาสั้นเกิดได้ในสัตว์ แล้วทำไมมนุษย์ถึงเป็นกันเยอะมาก

คำตอบที่นักวิทยาศาสตร์กำลังศึกษาคือวิถีชีวิตสมัยใหม่

มนุษย์ใช้เวลาอยู่ในอาคารมากขึ้น

มองใกล้มากขึ้น

ใช้หน้าจอมากขึ้น

และได้รับแสงธรรมชาติน้อยลง

ซึ่งปัจจัยเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับการเพิ่มขึ้นของภาวะสายตาสั้นทั่วโลก

ดังนั้นถ้าถามว่า มนุษย์เป็นสัตว์ชนิดเดียวที่สายตาสั้นหรือไม่

คำตอบคือไม่ใช่เลย

ลิง สุนัข แมว ม้า ปลา และสัตว์อีกหลายชนิดสามารถมีภาวะสายตาสั้นได้เช่นกัน

เพียงแต่สัตว์ส่วนใหญ่ไม่ได้มีร้านแว่นให้เดินเข้าไปตัดเหมือนมนุษย์เท่านั้นเอง

และเรื่องนี้ก็เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่า ร่างกายของมนุษย์กับสัตว์อื่นมีความคล้ายคลึงกันมากกว่าที่เราคิด