ผู้สูงอายุล้มในบ้าน 9 จุดเสี่ยงต้องเช็กก่อนเข้าโรงพยาบาล

ผู้สูงอายุล้มในบ้านครั้งเดียว อาจจบที่ค่ารักษาหลักหมื่น ไม่ใช่เพราะบ้านอันตรายเสมอไป แต่เพราะจุดเล็กๆ อย่างพรมลื่น ไฟทางเดินมืด หรือห้องน้ำไม่มีราวจับ มักถูกมองข้ามจนถึงวันที่ล้มจริง

WHO ระบุว่าผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่เสี่ยงบาดเจ็บจากการหกล้มมากกว่ากลุ่มอื่น และรายงานด้านการป้องกันการล้มยังชี้ว่าคนวัย 65 ปีขึ้นไปมีโอกาสล้มในแต่ละปีราว 28-35%

จุดเสี่ยงส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ไกลตัว แต่อยู่ตรงทางเดินจากห้องนอนไปห้องน้ำตอนตี 3 อยู่ตรงบันไดหน้าบ้านที่มีรองเท้าวางเกะกะ หรืออยู่ตรงพื้นกระเบื้องที่เพิ่งถูเสร็จแล้วไม่มีใครวางป้ายเตือน

1. ห้องน้ำ — พื้นเปียก ธรณีประตู และไม่มีราวจับ

ห้องน้ำคือจุดอันตรายที่สุดในบ้านสำหรับผู้สูงอายุ พื้นเปียก พื้นมัน และธรณีประตูเตี้ยๆ สะดุดได้ง่าย

ถ้าผู้สูงอายุต้องลุกเข้าห้องน้ำตอนกลางคืน ลองเดินตามเส้นทางจริงตั้งแต่เตียงถึงโถสุขภัณฑ์ ถ้ามีจุดที่ต้องก้าวข้าม ก้มหลบ หรือเอื้อมจับผนัง แปลว่ายังเสี่ยงอยู่

ของที่แก้ง่ายคือแผ่นกันลื่น ราวจับข้างโถ และไฟกลางคืนแบบเสียบปลั๊ก

2. บันได — ของวางขวางและไฟไม่พอ

CDC แนะนำให้เก็บของออกจากบันได ซ่อมขั้นที่หลวมหรือไม่เสมอกัน และมีไฟส่องสว่างทั้งด้านบนและด้านล่าง

บ้านไทยหลายหลังใช้บันไดเป็นที่วางรองเท้า ถังน้ำ หรือของที่ยังไม่รู้จะเก็บตรงไหน พอผู้สูงอายุถือของสองมือขึ้นลง โอกาสพลาดสูงขึ้นทันที

3. พรมเช็ดเท้าและพรมปูพื้น — ขอบงอ ไม่มียางยึด

พรมผืนเล็กหน้าห้องน้ำหรือหน้าเตียงดูไม่อันตราย แต่ถ้าขอบงอ พื้นลื่น หรือไม่มีแผ่นยางยึดด้านล่าง เอาออกก่อนดีกว่ารอให้เกิดเรื่อง

ค่าแผ่นกันลื่นหลักร้อย เทียบกับค่าหมอหลังล้มแล้วต่างกันมาก

4. ทางเดินข้างเตียง — แคบเกินไป

ทางเดินข้างเตียงต้องมีพื้นที่ให้วางเท้าเต็มฝ่าเท้า ไม่ใช่ต้องเบียดตู้ เตียง หรือพัดลม ถ้าผู้สูงอายุต้องเดินเฉียงผ่านสิ่งของหลายชิ้นก่อนถึงประตูห้อง โอกาสสะดุดสูง

5. พื้นต่างระดับ — ธรณีประตูที่ลืมไป

จุดเชื่อมระหว่างห้องที่พื้นไม่เสมอกัน ทั้งห้องนอนกับห้องน้ำ ห้องนั่งเล่นกับระเบียง หรือประตูบ้านกับพื้นภายนอก ถ้ามีระดับสูงต่ำต่างกันแม้ไม่กี่เซนติเมตร เป็นจุดที่หลายคนสะดุดบ่อย

6. สายไฟและปลั๊กพ่วง — พาดกลางทาง

สายชาร์จโทรศัพท์และปลั๊กพ่วงให้เก็บชิดผนัง อย่าวางพาดกลางทาง สายเส้นเดียวที่เกี่ยวข้อเท้าผู้สูงอายุได้กลายเป็นบิลโรงพยาบาลที่ไม่มีใครคาด

7. เฟอร์นิเจอร์เตี้ยๆ — มองต่ำไม่ทัน

โต๊ะกลาง โซฟาเบด หรือเก้าอี้พลาสติก ต้องดูตำแหน่งใหม่ ผู้สูงอายุบางคนมองต่ำไม่ทัน โดยเฉพาะคนที่มีปัญหาสายตา จุดที่เด็กๆ เดินผ่านได้สบายอาจกลายเป็นกับดักสำหรับคนวัย 70+

8. ไฟกลางคืน — มืดเกินไปบนทางเดิน

จุดที่ดูปลอดภัยตอนกลางวัน อาจมืดเกินไปตอนตี 3 ไฟกลางคืนแบบเสียบปลั๊กตามทางเดินจากเตียงถึงห้องน้ำ คือของที่ลงทุนหลักร้อยแต่ลดความเสี่ยงได้มาก

9. รองเท้าใส่ในบ้าน — พื้นสึกและหลวม

รองเท้าแตะพื้นบาง พื้นสึก หรือหลวมจนส้นหลุดง่าย ไม่เหมาะกับบ้านที่มีพื้นกระเบื้องลื่น เลือกแบบหุ้มส้นบางส่วน พื้นยางเกาะพื้นดี และเบาพอให้เดินสบาย

ถ้าผู้สูงอายุบอกว่าใส่คู่เดิมมาหลายปีแล้วถนัด ดูพื้นรองเท้าก่อน อย่าฟังแค่ความเคยชิน

วิธีเช็กที่ใช้ได้จริง

เดินตามกิจวัตรของคนในบ้าน 3 รอบ รอบแรกตอนกลางวัน รอบสองตอนปิดไฟบางส่วน และรอบสามตอนถือของในมือหนึ่งข้าง จะเห็นจุดเสี่ยงคนละแบบ จุดที่เดินตัวเปล่าไม่เป็นไร อาจกลายเป็นปัญหาตอนถือแก้วน้ำหรือถุงยา

อย่ารอให้ผู้สูงอายุล้มครั้งแรกแล้วค่อยจัดบ้านใหม่ การล้มครั้งหนึ่งอาจทำให้กลัวการเดิน กล้ามเนื้อลดลง และไม่กล้าขยับตัวเหมือนเดิม CDC ระบุว่าการล้มคุกคามทั้งสุขภาพและความสามารถในการใช้ชีวิตอิสระของผู้สูงอายุ ตรงนี้ไม่ใช่แค่เรื่องค่ารักษา แต่เป็นเรื่องคุณภาพชีวิตของทั้งบ้าน

หากมีอาการบ่อย ต่อเนื่อง รุนแรง หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรซื้อยาหรือปรับยาเอง

คำถามที่หลายบ้านยังไม่ได้ถามตัวเองคือ ถ้าผู้สูงอายุต้องเดินเข้าห้องน้ำคนเดียวคืนนี้ เส้นทางจากเตียงถึงห้องน้ำปลอดภัยพอหรือยัง ถ้ายังตอบไม่ได้ชัด เริ่มจากเก็บของบนพื้น เปิดไฟทางเดิน และติดแผ่นกันลื่นก่อน จุดเล็กที่สุดบางครั้งกันค่ารักษาหลักหมื่นได้จริง