หางจิ้งจกงอกใหม่ได้ แต่ไม่เหมือนหางเดิมทุกอย่าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

จิ้งจกบางชนิดสลัดหางหนีผู้ล่าแล้วสร้างหางใหม่ได้ แต่หางที่งอกกลับมาไม่ใช่สำเนาของเดิมทุกส่วน หางใหม่อาจมีแกนกระดูกอ่อนต่อเนื่องแทนกระดูกสันหลังเป็นข้อ ลายเกล็ดและแนวกล้ามเนื้อก็เปลี่ยนได้ จึงตอบว่า “งอกได้” แต่ไม่ได้หมายความว่าจะกลับมาเหมือนเดิมเป๊ะ และไม่ใช่จิ้งจกทุกชนิดที่ทำได้

การสลัดหางเป็นวิธีเอาตัวรอดของจิ้งจกบางชนิด เมื่อมีผู้ล่าเข้าประชิด หางหลุดตรงแนวหักที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ส่วนที่หลุดช่วยเบี่ยงความสนใจผู้ล่า เปิดทางให้จิ้งจกหนี

หลังหางหลุด แผลเริ่มปิดและเซลล์ที่ตอหางรวมตัวเป็นกลุ่มสร้างเนื้อเยื่อใหม่ นักวิจัยเรียกกลุ่มนี้ว่า “บลาสทีมา” (blastema) กลุ่มเซลล์นี้ค่อย ๆ พัฒนาเป็นส่วนต่าง ๆ ของหาง เช่น กล้ามเนื้อและกระดูกอ่อน จึงต้องใช้เวลา ไม่ได้งอกเป็นหางเต็มส่วนทันที

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยพิตต์สเบิร์กศึกษาจิ้งจกชนิด Lepidodactylus lugubris โดยติดตามเซลล์ที่ทำเครื่องหมายไว้ ผลการตรวจพบว่า เซลล์กระดูกอ่อนเดิมมีส่วนสร้างทั้งกระดูกอ่อนและกล้ามเนื้อในหางใหม่ ส่วนเซลล์กล้ามเนื้อเดิมก็มีส่วนสร้างเนื้อเยื่อทั้งสองชนิดเช่นกัน

หนึ่งสัปดาห์หลังตัดหาง นักวิจัยพบเซลล์กระดูกอ่อนที่ติดสีไว้ในบริเวณเริ่มสร้างหางใหม่ เมื่อครบสองสัปดาห์ หางที่งอกในตัวอย่างยาวราว 0.5 เซนติเมตร และในสัปดาห์ที่สามยาวราว 1.3 เซนติเมตร ตัวเลขนี้เป็นผลจากการทดลองกับจิ้งจกชนิดเดียว ไม่ใช่กำหนดเวลาของจิ้งจกทุกชนิด

ถ้าหางงอกกลับมาแล้ว ลายเกล็ดอาจช่วยให้สังเกตความต่างได้ แต่รูปลักษณ์อย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าหางใหม่ทำงานได้เหมือนเดิมแค่ไหน

งานที่ยกมานี้ติดตามที่มาของเซลล์ในกล้ามเนื้อและกระดูกอ่อน ไม่ได้วัดว่าหางใหม่ใช้งานได้ดีเท่าหางเดิมหรือไม่ จึงควรแยกคำว่า “งอกใหม่” ออกจากคำว่า “กลับมาเหมือนเดิมทุกอย่าง”

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th