ทึ่งทั่วไทย "เขาสามมุข" สัญลักษณ์ในดวงตราประจำจังหวัดชลบุรี

เขาสามมุข เป็นเนินเขาขนาดไม่ใหญ่มากนักแต่เปี่ยมไปด้วยเรื่องราวและตำนานอันลึกซึ้ง ตั้งอยู่ระหว่างบ้านอ่างศิลาและหาดบางแสน ในอำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี มีความสูงราว 45 เมตร เป็นจุดชมวิวที่สามารถมองเห็นทะเลและเมืองได้ในมุมกว้างงดงามยิ่งนัก แต่เหนือสิ่งอื่นใด เขาสามมุขไม่ได้เป็นเพียงภูเขาธรรมดา หากแต่เป็นสัญลักษณ์แห่งความรัก ความศรัทธา และความผูกพันของผู้คนในท้องถิ่น

เชิงเขาสามมุขเป็นที่ตั้งของ “ศาลเจ้าแม่เขาสามมุข” ซึ่งชาวชลบุรีและนักท่องเที่ยวต่างให้ความเคารพศรัทธาอย่างมาก เชื่อกันว่าเจ้าแม่สามมุขมีอิทธิฤทธิ์คุ้มครองผู้ที่เดินทางทางทะเลให้ปลอดภัย อีกทั้งยังเป็นที่พึ่งทางใจของผู้คนที่มาขอพรเรื่องความรักและครอบครัว ศาลแห่งนี้จึงเต็มไปด้วยบรรยากาศแห่งความศรัทธาและความสงบงาม เมื่อเดินขึ้นไปยังจุดชมวิวบนยอดเขา จะพบรูปปั้นของเจ้าแม่สามมุขตั้งอยู่เคียงข้างท้องทะเล ชวนให้ผู้มาเยือนได้ระลึกถึงตำนานอันเศร้าสะเทือนใจที่อยู่เบื้องหลังชื่อของเขาแห่งนี้

ตำนานของเขาสามมุขย้อนกลับไปในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย กล่าวถึงหญิงสาวงดงามนามว่า “สาวมุข” ชาวเมืองบางปลาสร้อย ผู้กำพร้าบิดามารดาและอาศัยอยู่กับยายในกระท่อมเล็ก ๆ ที่เชิงเขาแห่งนี้ วันหนึ่งเธอได้พบกับ “แสน” บุตรชายของกำนันบ่าย เศรษฐีผู้มั่งคั่งแห่งบ้านหิน หรือที่ปัจจุบันคือบริเวณอ่างศิลา ทั้งสองต่างตกหลุมรักและให้คำมั่นว่าจะรักกันตราบชั่วนิรันดร์ ทว่าความรักของหนุ่มสาวกลับถูกขัดขวางโดยกำนันบ่าย ผู้ไม่เห็นด้วยกับความสัมพันธ์ของลูกชายตน

เมื่อความรักกลายเป็นสิ่งต้องห้าม สาวมุขซึ่งเต็มไปด้วยความเสียใจและหมดหนทาง ได้ตัดสินใจกระโดดจากหน้าผาบนยอดเขาลงสู่ทะเลเบื้องล่าง เพื่อพิสูจน์ความรักอันมั่นคงต่อแสน ข่าวการจากไปของเธอสร้างความเศร้าโศกแก่ผู้คนในละแวกนั้นอย่างมาก และต่อมาชาวบ้านจึงเรียกเขาลูกนี้ว่า “เขาสาวมุข” เพื่อรำลึกถึงหญิงสาวผู้มีรักแท้ที่ยอมพลีชีวิตให้กับความรู้สึกอันบริสุทธิ์ แต่เมื่อเวลาผ่านไป คำว่า “สาวมุข” ได้เพี้ยนกลายมาเป็น “สามมุข” ดังที่เรียกกันอยู่ในปัจจุบัน

นอกจากเรื่องเล่าทางตำนานแล้ว เขาสามมุขยังเป็นแหล่งศึกษาทางธรณีวิทยาที่น่าสนใจ เพราะเป็นบริเวณที่เกิดรอยเลื่อนตัวของเปลือกโลก ประกอบด้วยหินรอยเลื่อนชนิด “หินบด” หรือ Cataclasite ซึ่งกระจายตัวอยู่เกือบทั่วทั้งเขา ลักษณะของหินเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงพลังธรรมชาติที่ก่อรูปภูมิประเทศมานับล้านปี ทำให้เขาสามมุขไม่เพียงเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และงดงามทางจิตใจ แต่ยังเป็นหลักฐานของการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาที่สำคัญของภาคตะวันออกอีกด้วย

ทุกวันนี้ เขาสามมุขได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดชลบุรี นักท่องเที่ยวมักเดินทางขึ้นไปกราบสักการะเจ้าแม่สามมุข ขอพรในเรื่องความรัก ความสุข และความสำเร็จ ก่อนจะชมวิวทะเลบางแสนในมุมสูงยามพระอาทิตย์ลับขอบฟ้า ซึ่งเป็นภาพที่งดงามจับใจ บางคนอาจมองว่าที่นี่เป็นเพียงภูเขาเล็ก ๆ ริมทะเล แต่สำหรับผู้ที่รู้เรื่องราวเบื้องหลังแล้ว เขาสามมุขคือสัญลักษณ์แห่งความรักอันบริสุทธิ์ ความทรงจำของผู้คน และเป็นจิตวิญญาณหนึ่งของชลบุรี ที่ยังคงเล่าขานอยู่เสมอไม่เสื่อมคลาย.