พระเขี้ยวแก้วเคยย้ายตามเมืองหลวง ก่อนมาประดิษฐานที่แคนดี

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พระเขี้ยวแก้วที่ชาวพุทธศรีลังกานับถือประดิษฐานอยู่ในวัดศรีทลทามาลิกาวะ เมืองแคนดี ตามบันทึกมรดกโลก วัดที่ดูแลพระธาตุนี้เคยย้ายตามเมืองหลวงของกษัตริย์สิงหล ก่อนจะมาหยุดที่แคนดีในช่วงปลายศตวรรษที่ 16 เรื่องนี้ไม่ได้เริ่มจากเมืองนี้ และชวนให้เห็นว่าพระธาตุชิ้นหนึ่งเคยผูกกับประวัติศาสตร์บ้านเมืองอย่างไร

วัดตั้งอยู่ในบริเวณพระราชวังเก่าของแคนดี ใกล้ทะเลสาบกลางเมือง ข้อมูลของกองทุนวัฒนธรรมกลางศรีลังกา (Central Cultural Fund) ระบุว่าพระทันตธาตุถูกเก็บในผอบทองซ้อนกันเจ็ดชั้น และห้องชั้นในอยู่ในความดูแลของผู้ได้รับมอบหมาย ผู้มาเยือนจึงไม่ได้เข้าไปดูองค์พระธาตุโดยตรง แต่เข้าสักการะตามพิธีและธรรมเนียมที่วัดจัดไว้

เรื่องที่พระเขี้ยวแก้วเดินทางมาถึงศรีลังกาเป็นประเพณีทางศาสนาที่สืบเล่ากันมา กองทุนวัฒนธรรมกลางเล่าว่าเจ้าหญิงเหมมาลากับเจ้าชายทันตะนำพระเขี้ยวแก้วจากแคว้นกลิงคะในอินเดียมายังเกาะ โดยเจ้าหญิงซ่อนไว้ในผม เอกสารของ UNESCO ระบุช่วงเวลาราว ค.ศ. 310–328 ในรัชสมัยกษัตริย์ศรีเมฆวรรณ เรื่องเล่านี้แสดงว่าชาวศรีลังกาผูกพระเขี้ยวแก้วเข้ากับประวัติศาสตร์บ้านเมืองอย่างไร แต่ไม่ใช่ผลตรวจทางวิทยาศาสตร์ที่ยืนยันว่าพระเขี้ยวแก้วเป็นฟันของพระพุทธเจ้าจริง

ความใกล้กันของวัดกับพระราชวังมีความหมายทางการเมืองด้วย เอกสาร UNESCO อธิบายว่าพระเขี้ยวแก้วเป็นสัญลักษณ์ของสถาบันกษัตริย์ ผู้ครอบครองจึงถูกมองว่ามีความชอบธรรมในการปกครองและหน้าที่ดูแลบ้านเมือง

แคนดีกลายเป็นราชธานีใน ค.ศ. 1592 และเป็นที่ตั้งของราชสำนักสิงหลแห่งสุดท้าย ก่อนอังกฤษเข้ายึดเมืองใน ค.ศ. 1815 ตามข้อมูล UNESCO วัดหลังแรกที่สร้างเพื่อประดิษฐานพระเขี้ยวแก้วในเมืองนี้สร้างใน ค.ศ. 1603 ถูกทำลายใน ค.ศ. 1637 และสร้างขึ้นใหม่ใน ค.ศ. 1697 อาคารที่เห็นในปัจจุบันจึงเกิดจากการก่อสร้างและบูรณะหลายช่วง ไม่ใช่วัดหลังเดิมที่อยู่มาถึงวันนี้โดยไม่เปลี่ยนแปลง

ประเพณีนี้ยังปรากฏในงานเอศาลาเปราเฮรา ขบวนแห่ประจำปีของแคนดี กองทุนวัฒนธรรมกลางระบุว่าผอบที่ใช้ในขบวนเชื่อกันว่าบรรจุพระธาตุ ผู้ชมจึงเห็นผอบที่แห่ผ่านเมือง แต่สิ่งที่อยู่ข้างในเป็นความเชื่อของผู้ศรัทธา ไม่ใช่สิ่งที่เปิดให้ดู

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th