แพริโดเลีย Pareidolia นั่นใช่หน้าคนหรือเปล่านะ ปรากฏการณ์ทางสมองที่ทำให้หลายคนเห็นสิ่งเหนือธรรมชาติ

แพริโด​เลีย Pareidolia เป็นกลไกตามธรรมชาติของสมอง ที่เชื่อมโยงภาพที่เราเห็นไปเทียบคลังความทรงจำ และกระบวนการคิดแบบอัตโนมัติ จากนั้นตีความออกมาเป็นผลลัพธ์ ว่าเหมือนสิ่งนี้ สิ่งนั้น เหมือนสิ่งโน้น

Pareidolia เป็นคำใหม่ที่เกิดจากคำในภาษากรีก คือ

• คำว่า para (παρά) หมายถึง เทียบเคียง หรือ เหนือกว่า

• คำว่า eidolon (εἴδωλον) หมายถึง รูปร่าง หรือ ภาพที่ปรากฏ

Pareidolia คือ การเทียบเคียงระหว่าง 2 สิ่งที่มีรูปร่างคล้ายคลึงกัน

คนบางส่วนเชื่อว่าวิวัฒนาการของสมองสร้างกลไกนี้ขึ้นมา เพื่อเป็นสัญชาติในการเอาตัวรอดจากอันตรายตั้งแต่สมัยดึกดำบรรพ์

ตัวอย่างของ Pareidolia 

• Pareidolia คือ ปรากฏการณ์เห็นใบหน้ามนุษย์ในสิ่งของต่าง ๆ เป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นง่าย และบ่อย

• อาจมองเห็นเป็นรูปร่างสัตว์ ตัวละครดังในการ์ตูนหรือภาพยนตร์ รวมทั้งวัตถุสิ่งของ เหมือนเวลามองรูปทรงของก้อนเมฆที่ค่อย ๆ เคลื่อนลอยบนฟ้าแล้วเห็นเป็นรูปต่าง ๆ เห็นกระต่ายบนดวงจันทร์

• Pareidolia ไม่ได้เกิดขึ้นกับภาพที่ตาเห็นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสิ่งที่คนเราได้ยินด้วย อย่างเช่น คนที่ได้ยินเสียงเด็กทารกร้อง ทั้งที่เป็นเสียงแมว หรือเสียงลมพัดใบไม้ที่ฟังหวีดหวิวยามค่ำคืนอาจถูกสมองตีความเป็นเสียงกรีดร้องโหยหวนของวิญญาณผีผู้หญิง

มนุษย์อาจใช้ประโยชน์ของ Pareidolia ในแง่ของการสร้างจินตนาการเพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่ หรือทำให้รู้สึกกลัวเมื่อเข้าไปในที่ที่ดูไม่ปลอดภัย ซึ่งอาจช่วยชีวิตเราได้ อย่างการเข้าไปในป่า หรือที่มืด ๆ ที่อาจมีสัตว์ป่า หรือสัตว์มีพิษซ่อนอยู่ ไม่ใช่ผีหรือวิญญาณแต่อย่างใด ไปจนกระทั่งเอามาสร้างภาพตลกบนโลกออนไลน์ นอกจากนี้ เคยมีการประมูลขนมปังปิ้งที่มีรอยไหม้คล้ายกับพระแม่มารีในราคา 28,000 เหรียญสหรัฐฯ หรือเกือบ 1 ล้านบาท

ข้อเตือนใจและเตือนสติที่เรียนรู้ได้จาก Pareidolia  คือ สิ่งที่เห็นอาจไม่ใช่ความจริงเสมอไป เพราะสมองอาจเล่นสนุกกับการแปลผลภาพจนทำให้หลงคิดไปว่า ภาพตรงหน้าคือความจริง ทั้ง ๆ ที่เป็นการล่อลวงชวนให้เผลอคิดไปไกลเท่านั้นเอง