ทำไมคนเกาหลี-ญี่ปุ่น-จีน แทบไม่มีกลิ่นตัว คำตอบอยู่ที่ยีน ABCC11

ยีน ABCC11 แบบกลายพันธุ์ (AA Genotype) คือเหตุผลทางพันธุกรรมที่ทำให้คนเกาหลีใต้เกือบทั้งประเทศ ตามด้วยคนจีนและคนญี่ปุ่น แทบไม่มีกลิ่นตัว ไม่ใช่เพราะอาบน้ำบ่อยกว่าหรือใช้น้ำหอมเก่งกว่า แต่เพราะยีนตัวนี้ทำให้ต่อมเหงื่อหลั่งสารอาหารน้อยจนแบคทีเรียที่สร้างกลิ่นไม่มีอะไรกิน

ที่ผ่านมาเรื่องนี้มักถูกเล่าผ่านมุม "วัฒนธรรมความสะอาด" แต่จริงๆ คำตอบหลักอยู่ในระดับ DNA

ยีน ABCC11 ทำงานยังไง

ในร่างกายมนุษย์ ต่อมเหงื่ออะโพไครน์ (Apocrine glands) บริเวณรักแร้และขาหนีบจะหลั่งของเหลวที่มีไขมันและโปรตีนเป็นองค์ประกอบ แบคทีเรียบนผิวหนังจะมาย่อยสลายสารพวกนี้แล้วปล่อยกลิ่นเหม็นที่เรียกกันว่ากลิ่นตัว

ยีน ABCC11 ทำหน้าที่ควบคุมการขนส่งสารเหล่านี้เข้าสู่ต่อมเหงื่อ คนที่มียีนนี้แบบกลายพันธุ์ AA Genotype ต่อมเหงื่อจะหลั่งสารอาหารน้อยมาก แบคทีเรียจึงไม่มีอะไรย่อย ผลคือเหงื่อที่ออกมามีกลิ่นเบาบางจนแทบไม่รู้สึก

เกาหลีใต้แชมป์ตัวจริง ตามด้วยจีนและญี่ปุ่น

จากการศึกษาทางพันธุศาสตร์ คน เกาหลีใต้ มียีนกลายพันธุ์นี้ในระดับเกือบ 100% ของประชากร ซึ่งสูงที่สุดในเอเชีย ตามมาด้วย จีน และ ญี่ปุ่น ในสัดส่วนที่ลดหลั่นลงมา

วิธีเช็กง่ายๆ ที่หลายคนไม่รู้คือดูจาก ขี้หู คนที่มียีนนี้มักจะมีขี้หูแห้งร่วน ส่วนคนที่ไม่มียีนนี้ ซึ่งรวมถึงคนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และคนตะวันตกส่วนใหญ่ จะมีขี้หูเปียกเหนียว สองอย่างนี้มาคู่กันเพราะถูกควบคุมด้วยยีนตัวเดียวกัน

เวียดนาม กับเรื่องเล่ากลิ่นกายหอมตามธรรมชาติ

ในเวียดนามเคยมีข่าวฮือฮาเกี่ยวกับผู้หญิงบางคนที่มีกลิ่นตัวคล้ายดอกไม้ตามธรรมชาติ บางคนถูกเล่าว่าหอมคล้ายดอกพุด บางคนคล้ายดอกลิลลี่ แม้จะเป็นกรณีที่พบได้ยากและยังไม่มีข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์รองรับสำหรับประชากรทั้งประเทศ แต่ก็ทำให้ภาพลักษณ์เรื่องกลิ่นกายของคนเวียดนามแตกต่างจากเพื่อนบ้านในแง่ "ความหอม" มากกว่า "ไร้กลิ่น"

ปัจจัยเสริมที่ทำให้คนเอเชียตะวันออกดูตัวหอม

นอกจากยีนแล้ว อาหารการกิน มีผลต่อกลิ่นเหงื่อชัดเจน คนญี่ปุ่นและเกาหลีเน้นปลาและผัก ลดเนื้อแดงและเครื่องเทศรสจัด ทำให้เหงื่อที่ออกมาไม่ฉุนเหมือนคนที่กินอาหารเข้มข้น

อีกปัจจัยคือ วัฒนธรรมเรื่องกลิ่น (Odor Etiquette) ที่ญี่ปุ่นจริงจังมากเป็นพิเศษ ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกายและน้ำยาซักผ้ากลิ่นละมุนเป็นสินค้าที่แข่งกันด้านนวัตกรรมในตลาด ทำให้คนเดินผ่านไปมามีกลิ่นสะอาดติดตัวแม้ในวันที่อากาศร้อน

ที่น่าคิดต่อสำหรับคนไทยคือ ถ้ายีน ABCC11 อธิบายความต่างของกลิ่นตัวได้จริง การเปรียบเทียบ "ความสะอาด" ระหว่างประเทศโดยใช้กลิ่นเป็นเกณฑ์ก็อาจไม่แฟร์เท่าที่คิด เพราะส่วนหนึ่งคือเรื่องที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด ไม่ใช่เรื่องที่เลือกได้