รอยยิ้มสุดท้ายของวีรสตรีจีน เรื่องราวของเฉิงเปิ่นฮวา

ภาพที่คุณกำลังจะได้เห็นต่อไปนี้เป็นภาพของผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งกำลังเผชิญหน้ากับวาระสุดท้ายของชีวิต เธอมีนามว่า เฉิงเปิ่นฮวา วีรสตรีชาวจีนจากยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 ผู้ได้รับการจารึกชื่อไว้ในฐานะ "นักรบหญิงที่สวยที่สุด" ด้วยรอยยิ้มอันเป็นตำนานเมื่อกว่าแปดทศวรรษที่ผ่านมา

ชีวิตและการต่อสู้ของเฉิงเปิ่นฮวา

เฉิงเปิ่นฮวาและสามีเป็นชาวมณฑลอานฮุย ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 หรือที่ชาวจีนเรียกว่า "คั่งจั้นเจิง" (สงครามต่อต้านญี่ปุ่น) พวกเขามีภารกิจในการต่อต้านกองทัพญี่ปุ่นที่รุกรานเข้ามาจากทางตะวันออกของประเทศ ในเวลานั้น ญี่ปุ่นซึ่งเป็นจักรวรรดินิยมและรัฐบาลทหารอันเกรียงไกร ได้เปิดฉากการรุกรานหลายประเทศในเอเชียพร้อมกับการที่เยอรมนีพยายามจะครองความเป็นใหญ่ในยุโรป ทรัพยากรและดินแดนอันกว้างใหญ่ของจีนคือเป้าหมายหลักของญี่ปุ่น ขณะที่ประชากรชาวจีนถูกมองว่าเป็นอุปสรรคสำคัญ ความเสียหายเกิดขึ้นทุกหย่อมหญ้า เมืองใหญ่ๆ ถูกทำลาย ชีวิตผู้คนจำนวนมากล้มตาย และเมืองทั้งเมืองจมอยู่ใต้ซากปรักหักพัง นี่คือหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้ความรู้สึกบาดหมางยังคงฝังลึกอยู่ในจิตใจของชาวจีนต่อญี่ปุ่นมาจนถึงปัจจุบัน

ขณะที่กองทัพญี่ปุ่นรุกคืบเข้าสู่แผ่นดินจีนอย่างต่อเนื่อง กองทัพจีนซึ่งอ่อนแอและแตกแยกเป็นหลายฝ่าย จำต้องถอยร่นไปทางทิศตะวันตก ส่งผลให้ชาวบ้านในหลายเมืองต้องจัดตั้งกองกำลังขึ้นมาเอง เพื่อทำสงครามกองโจรต่อสู้กับข้าศึกที่ติดอาวุธหนักอย่างเต็มกำลัง

ในระยะแรก เฉิงเปิ่นฮวามีหน้าที่เป็นสมาชิกของวงดุริยางค์ บรรเลงเพลงเพื่อสร้างขวัญกำลังใจให้แก่เหล่าทหาร แต่เมื่อกองทัพจีนถอยร่นออกไปจนหมดสิ้น บ้านเกิดและพี่น้องของเธอต้องต่อสู้กับญี่ปุ่นเพียงลำพัง หน้าที่ของเธอจึงเปลี่ยนจากการบรรเลงเพลงมาเป็นการจับอาวุธขึ้นสู้กับข้าศึกที่มีแสนยานุภาพเหนือกว่ามาก เธอเลือกที่จะไม่หลบหนี ด้วยความเชื่อมั่นว่านี่คือบ้านเกิดของตน และการต่อสู้ของพวกเธออย่างน้อยที่สุดจะช่วยชะลอการเดินทัพของญี่ปุ่น ทำให้กองทัพหลักของจีนมีเวลาในการเตรียมกำลังพลและตั้งรับมากขึ้น

รอยยิ้มท้าทายบนลานประหาร

หมู่บ้านเล็กๆ ในอานฮุย ซึ่งเป็นบ้านเกิดของเฉิงเปิ่นฮวา เป็นเพียงเส้นทางผ่านที่กองทัพญี่ปุ่นต้องเหยียบย่ำ แนวต้านของเธอถูกตีแตกอย่างรวดเร็ว ชาวจีนถูกจับเป็นเชลย โดยเฉพาะสตรีที่ถูกทหารญี่ปุ่นย่ำยี เรื่องราวความโหดร้ายของญี่ปุ่นในการบุกจีน โดยเฉพาะโศกนาฏกรรมที่นานกิง เมืองหลวงเก่าของจีน เป็นที่รับรู้กันดี ญี่ปุ่นใช้การทำลายเมือง การย่ำยี และการสังหารชาวบ้านอย่างเหี้ยมโหด เพื่อข่มขู่ไม่ให้เมืองอื่นๆ คิดต่อต้าน เป็นการ "เชือดไก่ให้ลิงดู" และนี่คือเหตุผลหนึ่งที่ทำให้มีภาพถ่ายบันทึกความโหดร้ายของสงครามให้คนรุ่นหลังได้เห็น

ช่างภาพชาวญี่ปุ่นได้บรรยายเหตุการณ์ในวันนั้นภายหลังจากสงครามโลกสิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 1945 (เหตุการณ์ของเฉิงเปิ่นฮวาเกิดขึ้นก่อนหน้านั้นเกือบสิบปี) เขากล่าวว่า "เราบุกเข้าไปถึงในหมู่บ้าน พบกับการต้านทานอย่างรุนแรงจากชาวบ้านทั่วไปที่อาสาออกรบ ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง และเราพบกับผู้หญิงคนหนึ่ง เธอคงเป็นผู้นำในหมู่ชาวจีน เราบอกให้เธอยอมแพ้หลายครั้ง แต่เธอไม่ยอม เธอมองมาที่เราและไม่พูดอะไร ผมจึงถ่ายภาพเก็บไว้"

ก่อนที่ญี่ปุ่นจะเดินทัพผ่านอานฮุยเพื่อไล่ล่ากองทัพจีนที่หนีไปทางตะวันตก พวกเขาได้นำตัวเฉิงเปิ่นฮวาและเพื่อนร่วมหมู่บ้านไปยังลานประหาร ญี่ปุ่นในเวลานั้นไม่ต้องการใช้กระสุนในการประหารชาวบ้านจีน แต่กลับใช้ดาบปลายปืนค่อยๆ แทงคนจีนทีละคนแล้วเตะลงหลุม ปล่อยให้ผู้ที่เข้าแถวรอเสียสติไปทีละคน ทหารญี่ปุ่นสังหารคนจีนไม่ต่างจากการเชือดสัตว์ พวกเขาไม่ได้รู้สึกว่าการกระทำเหล่านี้เป็นสิ่งที่ผิด แต่กลับมองว่าเป็นภาระที่ทำให้พวกเขาเมื่อยมือเมื่อยขามากกว่า ทหารบางคนถึงกับนั่งพักสูบบุหรี่อย่างเพลิดเพลิน บางคนหัวเราะเมื่อเห็นเฉิงเปิ่นฮวายืนกอดอกและยิ้มอยู่เช่นนั้น

ภาพดังกล่าวมีองค์ประกอบที่สมบูรณ์จนช่างภาพของกองทัพญี่ปุ่นต้องขอถ่ายภาพเก็บไว้เป็นที่ระลึกอีกครั้ง และภาพนี้เองที่ได้กลายเป็นตำนาน หลายคนตีความว่ามันคือการแสดงออกอย่างเสียสติของคนที่กำลังเผชิญหน้ากับความตาย บางคนกล่าวว่าเธอกำลังยิ้มเยาะญี่ปุ่นที่ไม่สามารถทำให้เธอเกรงกลัวได้ หรืออาจเป็นการไตร่ตรองถึงชีวิตหลังความตาย

เราไม่อาจทราบได้แน่ชัดว่าเธอคิดอะไรอยู่ในขณะที่เผชิญหน้ากับความตาย ยืนกอดอกและยิ้มเยาะเช่นนั้น แต่อาจเป็นความรู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้ไม่สามารถทำลายจิตวิญญาณภายในของเธอได้ ความกลัวไม่มีอยู่จริง และความตายเป็นเพียงการพักผ่อน ร่างและเลือดของชาวจีนร่วงหล่นลงสู่พื้นตรงหน้าทีละคน และแม้จะรู้ว่าใกล้ถึงคิวของตนแล้ว เธอก็ยังคงยืนยิ้มอยู่เช่นนั้น

ภาพนี้ถูกนำเสนอในเชิงข่าวสารภายในประเทศญี่ปุ่น โดยช่างภาพญี่ปุ่นเป็นผู้ถ่าย และคนญี่ปุ่นก็ใช้ประโยชน์จากภาพนี้ในการบอกกล่าวแก่ประชาชนของตนว่า แนวต้านทานในจีนเต็มไปด้วยกองกำลังที่กล้าหาญ แม้แต่ผู้หญิงก็ยังใจเด็ด ยืนท้าทายการลงโทษด้วยรอยยิ้มเช่นนี้

จิตวิญญาณแห่งความกล้าหาญที่ยังคงอยู่

ในที่สุด ปลายมีดก็ได้ปักลงในร่างของเฉิงเปิ่นฮวา ทำให้เธอจากโลกนี้ไปในวัย 24 ปี เมื่อปี ค.ศ. 1938 ส่วนจิตวิญญาณแห่งความกล้าหาญและรักชาตินั้นยังคงอยู่ ชโลมอยู่ในผืนดิน ลอยอยู่ในอากาศ ผสานอยู่ในสายน้ำ ให้ชาวจีนได้อาศัยหายใจและดื่มกินมาจนถึงปัจจุบัน

"นักรบหญิงที่สวยที่สุด" หรือ "จุ้ยคั่งปิ๊ง" คือคำสดุดีที่ชาวจีนมอบให้แก่เธอ บ้านเกิดอันเป็นลานประหารของเธอ ณ ตำบลเหอเซี้ยน มณฑลอานฮุย ได้มีการสร้างอนุสาวรีย์สูง 5 เมตรของเธอไว้ เพื่อเป็นเครื่องเตือนใจถึงความทรงจำอันงดงามแต่โหดร้ายนี้

เรื่องราวของวีรสตรีผู้พลีชีพเพื่อชาติด้วยรอยยิ้มในวินาทีสุดท้ายแห่งลมหายใจจะถูกระลึกถึงและบอกเล่าต่อกันไปผ่านกาลเวลาอย่างไม่มีที่สิ้นสุด และนี่เปรียบเสมือนเครื่องเตือนใจว่าสงครามนั้นไม่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ผู้ใด ไม่ว่าจะเป็นผู้แพ้หรือผู้ชนะ สันติสุขคือสิ่งที่มนุษยชาติทุกคนเสาะแสวงหา เราจึงไม่ควรปล่อยให้จิตใจแห่งความโลภและการเอารัดเอาเปรียบมาพรากสันติสุขไปจากจิตใจและสังคมของเรา