ทำไมงีบบ่ายสั้น ๆ กับงีบนานจึงให้ความรู้สึกต่างกัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บ่ายสองโมง หนังตาเริ่มหนักจนอ่านเอกสารบรรทัดเดิมซ้ำไปมา บางวันแค่หลับตาพักบนเก้าอี้ครู่เดียวก็ตื่นมาทำงานต่อได้ แต่บางวันเผลองีบยาว กลับลุกขึ้นมามึนหัวและอยากนอนต่อเสียอย่างนั้น

ความต่างส่วนหนึ่งอยู่ที่จังหวะการตื่น การนอนของเราไม่ได้มีความลึกเท่ากันตลอดเวลา และความรู้สึกหลังตื่นก็ขึ้นอยู่กับว่าก่อนหน้านั้นนอนพอหรือไม่ รวมถึงงีบช่วงไหนของวัน

การงีบประมาณ 10–20 นาทีอาจช่วยเพิ่มความตื่นตัว และมีโอกาสตื่นก่อนเข้าสู่ช่วงหลับลึก จึงมักกลับมาสดชื่นได้เร็วกว่า ส่วนการงีบนานขึ้นอาจทำให้ตื่นขณะหลับลึกและมึนงงชั่วคราว แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่งีบเกินหนึ่งชั่วโมงจะปวดหัว หรือการงีบสั้นจะเห็นผลทันทีทุกครั้ง

พักสั้น ๆ ช่วยอะไรได้บ้าง

ระหว่างตื่น ความต้องการนอนจะค่อย ๆ สะสมขึ้น การได้หลับจริงแม้ช่วงสั้น ๆ ช่วยลดความง่วงและเพิ่มความตื่นตัวได้ งานทดลองหนึ่งเปรียบเทียบการงีบหลายระยะหลังผู้เข้าร่วมถูกจำกัดเวลานอนตอนกลางคืน พบว่าการงีบ 10 นาทีช่วยให้บางตัวชี้วัดดีขึ้นได้เร็ว ขณะที่กลุ่มงีบ 30 นาทีมีช่วงที่ความตื่นตัวและประสิทธิภาพลดลงทันทีหลังตื่น ก่อนจะดีขึ้นภายหลัง

ผลนั้นไม่ได้แปลว่า 10 หรือ 15 นาทีเป็นเวลาวิเศษสำหรับทุกคน เพราะแต่ละคนใช้เวลากว่าจะหลับต่างกัน และงานทดลองดังกล่าวศึกษาในเงื่อนไขเฉพาะ แต่ถ้าต้องการกลับไปทำงานต่อเร็ว การตั้งเป้างีบสั้นราว 15–20 นาทีเป็นจุดเริ่มต้นที่เหมาะสม

ทำไมตื่นจากงีบยาวแล้วมึน

อาการมึน ซึม คิดช้า หรือรู้สึกเหมือนสมองยังไม่เข้าที่หลังตื่น เรียกว่า sleep inertia เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านจากการหลับสู่การตื่นเต็มที่ หากถูกปลุกระหว่างหลับลึก อาการนี้อาจเด่นขึ้น และคนที่อดนอนมากอาจมึนอยู่นานขึ้นด้วย

โดยทั่วไปอาการมักค่อย ๆ ทุเลาภายในประมาณ 15–30 นาที แต่อาจนานกว่านั้นได้ อย่าเพิ่งรีบขับรถหรือทำงานที่ต้องตัดสินใจรวดเร็วทันทีหลังตื่น โดยเฉพาะถ้ายังรู้สึกง่วงหรือมึนอยู่ ให้เผื่อเวลาตื่นตัวก่อน

อย่างไรก็ตาม อาการมึนหลังตื่นกับอาการปวดหัวเป็นคนละอย่างกัน การงีบเกินหนึ่งชั่วโมงไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นต้นเหตุของอาการปวดหัวเสมอไป อาการปวดอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยอื่น เช่น ท่านอนที่ทำให้คอเกร็ง หรืออาการปวดศีรษะที่มีอยู่เดิม หากปวดซ้ำบ่อย รุนแรงขึ้น หรือรบกวนชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

ส่วนตัวเลข 90 นาทีที่มักพูดกันว่าเป็นหนึ่งรอบการนอนนั้นเป็นเพียงค่าประมาณ ไม่ใช่เวลาที่รับประกันว่าทุกคนจะตื่นตรงจังหวะและสดชื่นเสมอ การงีบนานอาจมีประโยชน์เมื่อขาดการนอน แต่ควรเผื่อเวลาหลังตื่น และระวังว่างีบนานหรือใกล้เวลาเข้านอนเกินไปอาจทำให้หลับกลางคืนยากขึ้น

ลองจัดเวลางีบให้เข้ากับวันทำงาน

เลือกช่วงต้นบ่ายและหามุมเงียบที่นั่งหรือนอนได้สบาย ตั้งปลุกประมาณ 15–20 นาทีจากเวลาที่เริ่มพัก หากปกติใช้เวลานานกว่าจะหลับ อาจต้องเผื่อเวลาเล็กน้อย แล้วสังเกตว่าตื่นมารู้สึกอย่างไร เมื่อตื่นแล้วค่อย ๆ ลุก รับแสง และขยับร่างกายก่อนกลับไปทำงาน

การงีบช่วยประคองความง่วงระหว่างวัน แต่ทดแทนการนอนกลางคืนให้เพียงพอไม่ได้ หากง่วงมากแทบทุกวันทั้งที่จัดเวลานอนแล้ว หรือมีอาการกรนดังและสะดุ้งเหมือนหายใจติดขัดขณะหลับ ควรปรึกษาแพทย์ เพราะอาจมีปัญหาการนอนที่ต้องตรวจเพิ่มเติม

ถ้าปวดศีรษะรุนแรงฉับพลันที่สุดเท่าที่เคยเป็น หรือปวดร่วมกับแขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด สับสน หรือมีไข้กับคอแข็ง ให้ไปฉุกเฉินทันที