วิธีแยกอาการหวัด ไข้หวัดใหญ่ และภูมิแพ้อากาศ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตื่นเช้ามาพร้อมอาการจาม คัดจมูก และน้ำมูกไหล บางคนรีบหยิบยาแก้แพ้มากิน ขณะที่อีกคนกังวลว่าอาจติดไข้หวัดใหญ่ ยิ่งเห็นน้ำมูกเปลี่ยนสี ก็ยิ่งสงสัยว่าต้องกินยาฆ่าเชื้อหรือเปล่า

ทั้งสามภาวะมีอาการที่ทับซ้อนกัน แต่มีจุดให้สังเกตจากความเร็วที่เริ่มป่วย อาการคัน ไข้ และความปวดเมื่อย การดูภาพรวมช่วยได้มากกว่าจ้องสีของน้ำมูกเพียงอย่างเดียว

สีน้ำมูกใช้ฟันธงโรคไม่ได้ น้ำมูกใสพบได้ทั้งในหวัดและภูมิแพ้ ส่วนสีเหลืองหรือเขียวก็เกิดขึ้นระหว่างเป็นหวัดจากไวรัสได้ ไม่ได้แปลว่าติดเชื้อแบคทีเรียหรือต้องกินยาปฏิชีวนะเสมอไป

หวัดธรรมดา: ค่อย ๆ มา เน้นอาการที่จมูกและคอ

หวัดธรรมดามักเริ่มทีละน้อย อาจรู้สึกระคายคอ ตามด้วยคัดจมูก น้ำมูกไหล จาม หรือไอ บางคนปวดเมื่อยเล็กน้อยและรู้สึกเพลียได้ แต่โดยทั่วไปมักไม่หนักเท่าไข้หวัดใหญ่ ผู้ใหญ่ที่เป็นหวัดอาจไม่มีไข้ ส่วนเด็กอาจมีไข้ได้

ช่วงแรกน้ำมูกอาจใส แล้วข้นขึ้นหรือเปลี่ยนเป็นสีขาว เหลือง หรือเขียวหลังผ่านไปสองสามวัน อาการมักหนักที่สุดในช่วง 2–3 วันแรก ก่อนค่อย ๆ ดีขึ้น แต่อาการไอหรือน้ำมูกอาจอยู่ต่อได้ราว 10–14 วัน โดยควรมีแนวโน้มดีขึ้น

ไข้หวัดใหญ่: มักมาเร็วและปวดเมื่อยชัดกว่า

ไข้หวัดใหญ่มักเริ่มค่อนข้างฉับพลัน จากที่ยังพอทำกิจกรรมได้อาจรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว เพลียมาก ปวดศีรษะ และปวดกล้ามเนื้อทั่วตัวภายในเวลาไม่นาน มักมีไข้หรือหนาวสั่นร่วมกับไอ เจ็บคอ คัดจมูกหรือน้ำมูกไหลได้ แต่ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่บางคนก็ไม่มีไข้

ความปวดเมื่อยจึงเป็นเบาะแสที่มีประโยชน์ หากปวดมากร่วมกับอ่อนเพลียและเริ่มป่วยเร็ว จะชวนให้นึกถึงไข้หวัดใหญ่มากกว่าหวัดธรรมดา แต่ยังยืนยันจากอาการเพียงอย่างเดียวไม่ได้ เพราะโควิดและโรคติดเชื้อทางเดินหายใจอื่นก็มีอาการคล้ายกัน การตรวจตามคำแนะนำของบุคลากรสุขภาพอาจช่วยแยกโรคได้

ภูมิแพ้จมูก: จาม คัน และสัมพันธ์กับสิ่งกระตุ้น

ภูมิแพ้มักมีน้ำมูกใส จามเป็นชุด คันจมูก คันตาหรือน้ำตาไหล บางคนคัดจมูกมากจนรบกวนการนอน อาการอาจเกิดหลังสัมผัสไรฝุ่น สัตว์เลี้ยง หรือเกสร และเป็นซ้ำเมื่อเจอสิ่งกระตุ้นเดิม บางคนเป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ตราบเท่าที่ยังสัมผัสสิ่งที่แพ้

ภูมิแพ้เพียงอย่างเดียวโดยทั่วไปไม่ทำให้มีไข้หรือปวดเมื่อยทั่วตัวเด่นชัด แม้จะทำให้อ่อนเพลียจากการนอนไม่หลับได้ หากมีไข้ร่วมกับปวดเมื่อยหรือเจ็บคอมาก ควรนึกถึงการติดเชื้อร่วมด้วย คนที่เป็นภูมิแพ้ก็สามารถเป็นหวัดหรือไข้หวัดใหญ่พร้อมกันได้

ดูแลตัวเองและรู้จังหวะที่ควรพบแพทย์

เมื่อมีอาการคล้ายหวัด ให้พักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ และใช้น้ำเกลือสำหรับล้างหรือพ่นจมูกอย่างถูกวิธี หากสงสัยว่าติดเชื้อ ควรลดการใกล้ชิดผู้อื่นและสวมหน้ากากเมื่อจำเป็น ส่วนผู้ที่มีอาการเข้ากับภูมิแพ้ ลองสังเกตและลดสิ่งกระตุ้น พร้อมปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เรื่องยาที่เหมาะกับตนเอง

หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว หรือผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำที่สงสัยไข้หวัดใหญ่ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว แม้อาการยังไม่มาก เพราะยาต้านไวรัสให้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มเร็ว โดยเฉพาะภายใน 2 วันแรก แต่แพทย์อาจพิจารณาให้หลังจากนั้นในบางกรณี

หากหายใจลำบาก เจ็บหรือแน่นหน้าอก ซึมสับสน ดื่มน้ำไม่ได้ หรืออาการดีขึ้นแล้วกลับแย่ลง ให้รีบไปพบแพทย์ สำหรับอาการที่ไม่ดีขึ้นภายในประมาณ 10 วัน หรือมีไข้นานหลายวัน ก็ควรเข้ารับการประเมินเช่นกัน