สะดุ้งตื่นเหมือนตกจากที่สูงเกิดจากอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กำลังเคลิ้มอยู่บนเตียง จู่ ๆ ก็รู้สึกเหมือนตัววูบตกจากที่สูง ขาหรือแขนกระตุกจนสะดุ้งตื่น บางคืนหัวใจเต้นแรงตามมา ทั้งที่ห้องเงียบและไม่มีอะไรเกิดขึ้นจริง

อาการแบบนี้อาจเกิดตอนเริ่มหลับ หรือหลังตื่นขึ้นมากลางดึกแล้วกำลังจะหลับต่อ ส่วนบางคนตื่นพร้อมความรู้สึกหายใจไม่ทัน จึงควรสังเกตช่วงเวลาที่เกิดและอาการอื่นร่วมด้วย

ถ้าสะดุ้งเหมือนตกวูบขณะกำลังเคลิ้มหลับ มักเป็นอาการกล้ามเนื้อกระตุกก่อนหลับ หรือ hypnic jerk ซึ่งพบได้ในคนทั่วไปและมักไม่อันตราย ความเครียดและการนอนน้อยอาจเป็นปัจจัยกระตุ้น แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่สะดุ้งมีความเครียดสะสม ส่วนการสะดุ้งเพียงอย่างเดียวก็ยังบอกไม่ได้ว่าหยุดหายใจขณะหลับ

ทำไมร่างกายถึงกระตุกตอนกำลังหลับ

ช่วงเปลี่ยนจากตื่นเข้าสู่การหลับ กล้ามเนื้ออาจกระตุกขึ้นมาเองอย่างฉับพลัน บางคนรู้สึกเหมือนพลาดตกจากบันไดหรือพื้นหายไปใต้เท้า แล้วแขนขาก็กระตุกจนรู้สึกตัว กลไกที่แน่ชัดยังไม่เป็นที่ยุติ แต่ลักษณะที่พบได้บ่อยคือเกิดช่วงเริ่มหลับหรือหลับตื้น ๆ และเกิดเป็นครั้งคราว

หากช่วงไหนทำงานหนัก นอนดึกติดกัน หรือดื่มกาแฟและเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมาก อาการอาจเกิดบ่อยขึ้นได้ ลองนึกย้อนดูว่าคืนที่สะดุ้งนั้นพักผ่อนพอหรือไม่ มีเรื่องกังวลก่อนนอนหรือเปล่า และดื่มเครื่องดื่มกระตุ้นใกล้เวลาเข้านอนแค่ไหน

การดูแลตัวเองเริ่มจากเข้านอนและตื่นให้ใกล้เวลาเดิม ลดคาเฟอีนโดยเฉพาะช่วงบ่ายและเย็น หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ก่อนนอน และเผื่อเวลาผ่อนคลาย เช่น อ่านหนังสือหรือหายใจช้า ๆ ก่อนปิดไฟ ถ้าเกิดนาน ๆ ครั้งแล้วหลับต่อได้ตามปกติ อาจสังเกตอาการไปก่อนได้

แบบไหนชวนสงสัยเรื่องการหายใจ

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับมีลักษณะสำคัญคือการหายใจหยุดและกลับมาเป็นช่วง ๆ ระหว่างนอน ผู้ที่เป็นอาจไม่รู้ตัว แต่คนข้าง ๆ สังเกตได้ว่ากรนดัง หายใจเงียบไปเป็นพัก ๆ แล้วกลับมาหายใจเฮือก หรือสะดุ้งคล้ายสำลัก บางคนตื่นขึ้นมารู้สึกขาดอากาศ

อาการตอนกลางวันก็ช่วยให้เห็นภาพมากขึ้น เช่น ง่วงหรืออ่อนเพลียทั้งที่นอนมาหลายชั่วโมง ตื่นมาปากแห้ง ปวดศีรษะ หรือไม่มีสมาธิ อย่างไรก็ตาม คนที่กรนไม่ได้เป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับทุกคน และบางคนมีอาการโดยไม่รู้ว่าตัวเองกรน

ความต่างที่ควรจำคือ ช่วงเวลาและอาการร่วม การกระตุกสั้น ๆ ตอนเคลิ้มหลับเข้ากับอาการสะดุ้งก่อนหลับ ส่วนการตื่นเฮือกหรือมีคนเห็นว่าหายใจหยุดเป็นพัก ๆ ระหว่างคืนควรให้แพทย์ประเมิน ทั้งสองลักษณะอาจคล้ายกันได้ จึงไม่ควรใช้ความรู้สึกตกวูบเพียงอย่างเดียวตัดสิน

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

ควรนัดพบแพทย์หากสะดุ้งบ่อยจนหลับไม่ต่อเนื่อง เกิดซ้ำหลายครั้งระหว่างคืน มีคนสังเกตว่าหายใจหยุด หรือมีอาการกรนร่วมกับตื่นเฮือกและง่วงผิดปกติในตอนกลางวัน โดยเฉพาะเมื่อง่วงจนกระทบการทำงานหรือการขับรถ

ก่อนไปพบแพทย์ ลองจดว่าอาการเกิดตอนเริ่มหลับหรือหลังหลับไปแล้ว เกิดบ่อยแค่ไหน มีเสียงกรนหรือหายใจเฮือกหรือไม่ รวมถึงเวลานอน คาเฟอีน ยาที่ใช้ และความง่วงระหว่างวัน หากมีคนนอนด้วย อาจขอให้ช่วยเล่าสิ่งที่สังเกตเห็น ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์เลือกการตรวจที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการตรวจการนอนหลับที่บ้านหรือในโรงพยาบาล

หากตื่นมาแล้วหายใจลำบากรุนแรง เจ็บหน้าอก หรืออาการไม่ทุเลา ให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที ส่วนอาการกระตุกเป็นครั้งคราวตอนกำลังหลับโดยไม่มีอาการเตือนอื่น มักดูแลได้ด้วยการพักผ่อนให้เพียงพอและสังเกตความเปลี่ยนแปลงของตัวเอง