การค้นพบอินซูลินเปลี่ยนการรักษาเบาหวานอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ทุกวันนี้หลายคนคุ้นตากับปากกาฉีดอินซูลินและเครื่องตรวจน้ำตาลขนาดเล็ก อุปกรณ์เหล่านี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันสำหรับผู้ป่วยเบาหวานบางคน แต่ถ้าย้อนกลับไปก่อนร้อยกว่าปี แพทย์ยังไม่มีอินซูลินสำหรับให้ผู้ป่วยที่ร่างกายขาดฮอร์โมนชนิดนี้

ในเวลานั้น การจำกัดอาหารอย่างเข้มงวดเป็นวิธีหนึ่งที่ใช้ประคองอาการ แม้อาจช่วยยืดชีวิตได้ระยะหนึ่ง แต่ก็ไม่สามารถทดแทนสิ่งที่ร่างกายขาด ผู้ป่วยโดยเฉพาะเด็กที่มีอาการรุนแรงจึงมีทางเลือกในการรักษาน้อยมาก

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นจากงานวิจัยที่เมืองโตรอนโตในปี ค.ศ. 1921 และการนำสารสกัดไปใช้กับผู้ป่วยในปี ค.ศ. 1922 อินซูลินทำให้ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 มีโอกาสรอดชีวิตและดูแลโรคได้ในระยะยาว แม้ตัวโรคยังต้องได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง

จากห้องทดลองสู่การรักษา

ก่อนหน้านั้น นักวิทยาศาสตร์รู้แล้วว่าตับอ่อนเกี่ยวข้องกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เฟรเดอริก แบนติงและชาร์ลส์ เบสต์จึงศึกษาสารสกัดจากตับอ่อน โดยทำงานในห้องทดลองของจอห์น แมคลีออด ต่อมาเจมส์ คอลลิปช่วยปรับปรุงความบริสุทธิ์ของสารสกัด งานครั้งนี้จึงเป็นผลจากการต่อยอดความรู้และความร่วมมือของหลายคน

เดือนมกราคม ค.ศ. 1922 เลนเนิร์ด ทอมป์สัน วัยรุ่นที่ป่วยเป็นเบาหวาน ได้รับการฉีดสารสกัดในโรงพยาบาลที่โตรอนโต การฉีดครั้งแรกยังมีปัญหาเรื่องความบริสุทธิ์และผลการรักษาไม่เป็นที่น่าพอใจ หลังจากปรับปรุงสารสกัดแล้ว การให้ครั้งต่อมาช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดได้ชัดเจนขึ้น

องค์การอาหารและยาของสหรัฐฯ อธิบายว่าผลการทดลองทางคลินิกในช่วงนั้นแสดงให้เห็นประโยชน์ของสารสกัด ขณะที่ข้อมูลจากสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐฯ ชี้ตรงกันว่า การพัฒนาอินซูลินนำไปสู่ยาที่ช่วยชีวิตผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 ได้ เมื่อมีการผลิตในปริมาณมากขึ้น การรักษาจึงค่อย ๆ ขยายไปถึงผู้ป่วยจำนวนมาก

ทำไมร่างกายจึงต้องใช้อินซูลิน

อินซูลินเป็นฮอร์โมนที่ผลิตจากตับอ่อน ช่วยให้เซลล์นำกลูโคสจากเลือดไปใช้เป็นพลังงาน และช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เมื่อร่างกายมีอินซูลินไม่เพียงพอ น้ำตาลอาจค้างอยู่ในเลือดสูงเกินไป

ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 ผลิตอินซูลินได้น้อยมากหรือไม่ได้เลย จึงจำเป็นต้องได้รับอินซูลิน ส่วนเบาหวานชนิดที่ 2 ร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินได้ไม่ดีและอาจผลิตได้ไม่เพียงพอกับความต้องการ บางคนจึงต้องใช้อินซูลินเช่นกัน แต่ไม่ใช่ผู้ป่วยชนิดที่ 2 ทุกคนจะต้องฉีด

การใช้อินซูลินต้องดูให้เหมาะกับแต่ละคน ทั้งชนิดยา ขนาดยา เวลาอาหาร กิจกรรม และระดับน้ำตาล เพราะการได้รับอินซูลินมากเกินความต้องการอาจทำให้น้ำตาลในเลือดต่ำได้ การตรวจระดับน้ำตาลและพูดคุยกับทีมรักษาจึงเป็นส่วนสำคัญของการดูแล

รักษาได้ แต่ยังต้องดูแลต่อเนื่อง

อินซูลินในระยะแรกสกัดจากตับอ่อนสัตว์ ต่อมาเทคโนโลยีการผลิตพัฒนาขึ้นจนสามารถผลิตอินซูลินมนุษย์ด้วยวิธีพันธุวิศวกรรม และมีผลิตภัณฑ์ที่ออกฤทธิ์เร็วหรือยาวต่างกันให้แพทย์เลือกใช้ตามความเหมาะสม อุปกรณ์สำหรับให้ยาและติดตามน้ำตาลก็พัฒนาตามไปด้วย

ถึงจะเปลี่ยนชีวิตผู้ป่วยจำนวนมาก อินซูลินก็เป็นการรักษา ไม่ใช่ยาที่ทำให้เบาหวานชนิดที่ 1 หายขาด ผู้ใช้ยังต้องได้รับยาและติดตามอาการตามแผนการรักษา หากมีข้อสงสัยเรื่องขนาดยา ผลข้างเคียง หรือการเก็บรักษา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนปรับยาเอง

จากสารสกัดในห้องทดลองเมื่อกว่าศตวรรษก่อน สู่ยาที่ผู้คนใช้ในชีวิตประจำวัน เรื่องของอินซูลินสะท้อนว่าการค้นพบทางการแพทย์จะเปลี่ยนชีวิตได้จริง เมื่อพัฒนาให้ใช้ได้อย่างปลอดภัยและผู้ที่จำเป็นต้องใช้สามารถเข้าถึงการรักษาได้