10 โรคประจำตัวที่พบในคนไทยมีอะไรบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาไปโรงพยาบาล คำถามหนึ่งที่มักได้ยินคือ “มีโรคประจำตัวไหม” บางคนตอบได้ทันทีว่าต้องกินยาความดันหรือเบาหวาน ส่วนบางคนเพิ่งรู้ว่าตัวเองมีปัญหาสุขภาพหลังตรวจเลือดประจำปี

แล้วโรคไหนพบมากในคนไทย? ตัวเลขจากการสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร พ.ศ. 2564 โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ ช่วยให้เห็นภาพในกลุ่มคนอายุ 15 ปีขึ้นไปที่ตอบว่าเคยได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์

ความดันโลหิตสูงพบมากที่สุดในกลุ่มโรคที่รายงาน อยู่ที่ร้อยละ 16.3 รองลงมาคือเบาหวานหรือน้ำตาลในเลือดสูง ร้อยละ 8.1 และไขมันในเลือดสูงหรือคอเลสเตอรอลสูง ร้อยละ 7.5 ตัวเลขเหล่านี้นับเฉพาะผู้ที่ตอบว่าได้รับการวินิจฉัยแล้ว จึงอาจไม่รวมคนที่ยังไม่รู้ว่าตัวเองป่วย

1. ความดันโลหิตสูง — ร้อยละ 16.3
ความดันที่สูงต่อเนื่องทำให้หัวใจและหลอดเลือดทำงานหนักขึ้น ระยะแรกอาจไม่มีอาการชัดเจน การวัดความดันจึงช่วยให้พบความผิดปกติได้ ผู้ที่ได้รับยาแล้วควรกินตามแพทย์สั่งและติดตามผลสม่ำเสมอ

2. เบาหวานหรือน้ำตาลในเลือดสูง — ร้อยละ 8.1
เป็นกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับระดับน้ำตาลในเลือดสูง หากควบคุมได้ไม่ดีเป็นเวลานานอาจกระทบต่อดวงตา ไต เส้นประสาท และหลอดเลือด การตรวจเลือดช่วยประเมินความเสี่ยงและติดตามการรักษาได้

3. ไขมันในเลือดสูงหรือคอเลสเตอรอลสูง — ร้อยละ 7.5
ภาวะนี้มักไม่มีอาการให้สังเกตด้วยตัวเอง แต่ไขมันบางชนิดที่สูงเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด แพทย์จะพิจารณาผลเลือดร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่นก่อนวางแผนดูแล

4. ข้อเสื่อมหรือเข่าเสื่อม — ร้อยละ 3.8
อาจมีอาการปวดข้อ ข้อติด หรือเดินขึ้นลงบันไดลำบาก การดูแลขึ้นอยู่กับอาการและตำแหน่งที่เป็น เช่น การออกกำลังที่เหมาะสม การฝึกกล้ามเนื้อ และการรักษาตามคำแนะนำของบุคลากรสุขภาพ

5. โรคหัวใจหรือหลอดเลือดหัวใจ — ร้อยละ 1.7
เป็นกลุ่มโรคที่เกี่ยวข้องกับหัวใจและหลอดเลือดหัวใจ อาการและวิธีรักษาต่างกันตามชนิดของโรค หากเจ็บแน่นหน้าอกรุนแรง เหนื่อยมาก หรือมีอาการร่วมอย่างเหงื่อแตก ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที

6. โรคหลอดเลือดสมองหรืออัมพฤกษ์อัมพาต — ร้อยละ 1.1
เกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง บางคนมีความพิการหลงเหลือและต้องทำกายภาพต่อเนื่อง หากพบอาการหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัดอย่างกะทันหัน ให้โทร 1669 ทันที

อีก 4 ภาวะที่พบเป็นโรคประจำตัวได้

รายงานข้างต้นให้ตัวเลขเปรียบเทียบ 6 กลุ่ม จึงยังใช้ยืนยันอันดับ 7–10 ของโรคประจำตัวทั่วประเทศไม่ได้ ส่วนรายการต่อไปนี้เป็นตัวอย่างภาวะเรื้อรังที่พบในการดูแลสุขภาพ ไม่ได้เรียงตามจำนวนผู้ป่วย

7. โรคไตเรื้อรัง
ไตค่อย ๆ ทำงานลดลง และระยะแรกอาจไม่มีอาการ ผู้ที่มีเบาหวานหรือความดันสูงควรปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจการทำงานของไตและปัสสาวะตามความเหมาะสม

8. โรคหืด
ทางเดินหายใจไวต่อสิ่งกระตุ้น ผู้ป่วยอาจไอ หายใจมีเสียงหวีด หรือเหนื่อยเป็นช่วง ๆ การใช้ยาพ่นให้ถูกวิธีและหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทราบช่วยควบคุมอาการได้

9. โรคเกาต์
ผลึกกรดยูริกอาจสะสมในข้อและทำให้ข้ออักเสบปวดบวมเฉียบพลัน บางคนเป็นซ้ำจนต้องใช้ยาลดกรดยูริกต่อเนื่อง การรักษาควรอยู่ในการดูแลของแพทย์

10. โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้
มักมีอาการจาม คันจมูก น้ำมูกไหล หรือคัดจมูกเมื่อสัมผัสสิ่งกระตุ้น เช่น ไรฝุ่น การลดการสัมผัสและใช้ยาตามคำแนะนำช่วยบรรเทาอาการได้

ฐานข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขในปี 2565 รายงานผู้ป่วยความดันโลหิตสูง 6.8 ล้านคน และเบาหวาน 3.3 ล้านคน ตัวเลขนี้มาจากฐานข้อมูลบริการ จึงใช้เทียบตรง ๆ กับร้อยละจากการสำรวจคนละปีและคนละวิธีไม่ได้ แต่ทั้งสองแหล่งชี้ตรงกันว่าความดันสูงและเบาหวานเป็นปัญหาสุขภาพที่พบเป็นจำนวนมาก

การรู้ชื่อโรคประจำตัว ยาที่ใช้ และนัดติดตามของตัวเองช่วยให้สื่อสารกับแพทย์ได้ชัดขึ้น ส่วนคนที่ยังไม่เคยตรวจ สามารถสอบถามหน่วยบริการตามสิทธิเรื่องการคัดกรองที่เหมาะกับอายุและความเสี่ยงของตนเองได้