อายุเท่าไรจึงเรียกว่าแก่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนอายุ 40 เริ่มเรียกตัวเองว่าแก่เพราะนอนดึกแล้วเหนื่อยง่าย ส่วนบางคนอายุ 70 ยังเดินทาง ทำงาน หรือดูแลสวนได้ทุกวัน พอถามว่าอายุเท่าไรจึงเรียกว่าแก่ คำตอบจึงขึ้นอยู่กับว่าเรากำลังพูดถึงเกณฑ์แบบไหน

ถ้าดูตามเกณฑ์ทางการของไทย อายุ 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไปถือเป็นผู้สูงอายุ ตามพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 ส่วนคำว่า “แก่” ในชีวิตประจำวันไม่มีอายุเดียวที่ทุกคนใช้ตรงกัน และตัวเลขเพียงอย่างเดียวก็บอกสภาพร่างกายของแต่ละคนไม่ได้

ทำไมจึงใช้ 60 ปี?

การกำหนดอายุช่วยให้หน่วยงานจัดเก็บข้อมูล วางแผนบริการ และกำหนดสิทธิสำหรับประชาชนได้ชัดเจน กรมกิจการผู้สูงอายุระบุว่าไทยใช้เกณฑ์ 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป เช่นเดียวกับเกณฑ์ที่องค์การสหประชาชาติใช้กล่าวถึงผู้สูงอายุในหลายบริบท

อย่างไรก็ตาม งานด้านประชากรบางชุดใช้เกณฑ์ 65 ปีขึ้นไป จึงควรดูว่าแต่ละรายงานกำลังนับคนช่วงอายุใด ก่อนนำตัวเลขมาเปรียบเทียบกัน ส่วนการได้รับสิทธิหรือสวัสดิการแต่ละอย่างอาจมีเงื่อนไขเพิ่มเติม ไม่ได้หมายความว่าทุกสิทธิเริ่มขึ้นโดยอัตโนมัติในวันเกิดอายุครบ 60 ปี

อายุเท่ากัน สุขภาพอาจต่างกันมาก

องค์การอนามัยโลกอธิบายว่า ร่างกายเปลี่ยนแปลงตามเวลาจากการสะสมความเสียหายในระดับเซลล์และโมเลกุล แต่การเปลี่ยนแปลงไม่ได้เกิดเร็วเท่ากันทุกคน บางคนอายุ 80 ปียังมีความสามารถทางร่างกายและจิตใจใกล้เคียงคนอายุน้อย ขณะที่บางคนอาจต้องการความช่วยเหลือตั้งแต่อายุน้อยกว่านั้น

โรคประจำตัว การบาดเจ็บ การดูแลสุขภาพ รวมถึงสภาพบ้านและชุมชน ล้วนเกี่ยวข้องกับความสามารถในการใช้ชีวิต เช่น การเดิน การมองเห็น การได้ยิน และความจำ จึงไม่ควรตัดสินว่าใครทำอะไรได้หรือไม่ได้จากอายุเพียงอย่างเดียว

ในทางกลับกัน การมีโรคประจำตัวก็ไม่ได้แปลว่าคนคนนั้นใช้ชีวิตอย่างมีสุขภาวะไม่ได้เสมอไป หากได้รับการดูแลและควบคุมโรคได้ดี หลายคนยังทำกิจกรรมและรักษาความสัมพันธ์ที่สำคัญกับตัวเองได้

เรียกอย่างไรให้เหมาะ?

คำว่า “แก่” อาจเป็นคำพูดติดตลกสำหรับบางคน แต่บางคนอาจไม่ชอบ โดยเฉพาะเมื่อใช้เหมารวมว่าอายุมากแล้วต้องอ่อนแอหรือเป็นภาระ หากพูดถึงกลุ่มประชากรหรือสิทธิ คำว่า “ผู้สูงอายุ” หรือ “ผู้สูงวัย” มักชัดเจนกว่า และเมื่อพูดกับเจ้าตัว การเรียกชื่อหรือถามว่าชอบให้เรียกอย่างไรย่อมช่วยให้สื่อสารกันสบายใจขึ้น

ดังนั้น หากต้องการตัวเลขที่ใช้ในประเทศไทย คำตอบคือ 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป แต่ถ้าถามว่าเมื่อไรคนเราจะรู้สึกว่าตัวเองแก่ หรือมีข้อจำกัดในการใช้ชีวิต ไม่มีวันเกิดปีไหนที่ตอบแทนทุกคนได้ สิ่งที่เห็นได้ชัดกว่าคือตอนนี้เขาใช้ชีวิตอย่างไร สุขภาพเป็นอย่างไร และต้องการการสนับสนุนแบบไหน