ทำไมเงินเดือนแต่ละประเทศไม่เท่ากัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกถึงพนักงานสองคนที่ทำงานตำแหน่งเดียวกัน คนหนึ่งอยู่ไทย อีกคนทำงานต่างประเทศ เมื่อแปลงเงินเดือนเป็นสกุลเดียวกันแล้ว ตัวเลขอาจห่างกันมาก ทั้งที่หน้าที่ดูคล้ายกัน

คำถามคือ บริษัทในแต่ละประเทศใช้อะไรตัดสินว่าควรจ่ายพนักงานเท่าไร และเงินเดือนที่เห็นมากกว่าหมายความว่าใช้ชีวิตสบายกว่าหรือเปล่า

เงินเดือนต่างกันเพราะเศรษฐกิจและตลาดแรงงานของแต่ละประเทศต่างกัน ทั้งมูลค่างานที่ธุรกิจสร้างได้ ความต้องการคนทำงาน อำนาจต่อรอง กฎหมาย และราคาสินค้าในประเทศนั้น ส่วนอัตราแลกเปลี่ยนก็ทำให้ช่องว่างดูมากขึ้นหรือน้อยลงเมื่อแปลงเป็นเงินสกุลเดียวกัน

งานสร้างมูลค่าได้เท่าไร

ธุรกิจที่ขายสินค้าหรือบริการได้ราคาสูง และสร้างรายได้จากการทำงานแต่ละชั่วโมงได้มาก มักมีโอกาสจ่ายค่าจ้างสูงกว่า เครื่องจักร เทคโนโลยี เงินลงทุน การจัดการ และทักษะของทีมล้วนมีส่วนช่วยให้งานสร้างมูลค่าเพิ่มขึ้น

ตัวอย่างเช่น โรงงานที่มีเครื่องจักรช่วยให้ผลิตสินค้าได้มากขึ้นในเวลาเท่าเดิม อาจมีรายได้เพียงพอที่จะจ่ายค่าจ้างสูงขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าพนักงานจะได้เงินเพิ่มโดยอัตโนมัติ เพราะยังขึ้นอยู่กับว่ารายได้ของธุรกิจถูกแบ่งให้ลูกจ้างเท่าไรด้วย

การที่ประเทศหนึ่งมีค่าจ้างเฉลี่ยต่ำกว่า จึงไม่ใช่หลักฐานว่าคนประเทศนั้นขยันน้อยกว่าหรือมีความสามารถน้อยกว่า คนทำงานอาจมีทักษะใกล้เคียงกัน แต่ใช้เครื่องมือ ทำงานในธุรกิจ และขายสินค้าให้ตลาดที่มีกำลังซื้อต่างกัน

จำนวนตำแหน่งงานและอำนาจต่อรอง

ถ้านายจ้างต้องการคนที่มีทักษะเฉพาะจำนวนมาก แต่หาคนได้ยาก ก็อาจต้องเสนอเงินเดือนสูงเพื่อดึงตัว ในทางกลับกัน หากมีผู้สมัครจำนวนมากเมื่อเทียบกับตำแหน่งงาน ผู้สมัครอาจต่อรองได้ยากกว่า แม้ทำงานหนักเช่นกัน

กฎหมายค่าจ้างขั้นต่ำ การรวมตัวของลูกจ้าง การเจรจาต่อรองร่วม และโอกาสย้ายงานก็มีผล องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ หรือ OECD พบว่าแนวทางกำหนดค่าจ้างของบริษัทและอำนาจต่อรองมีส่วนทำให้คนที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกันได้รับค่าจ้างต่างกัน

เงินเดือนสูง ต้องดูราคาของที่ต้องจ่ายด้วย

เมื่อเปรียบเทียบข้อเสนองานต่างประเทศ การแปลงเป็นเงินบาทช่วยให้เห็นตัวเลขคร่าว ๆ แต่ยังบอกไม่ได้ว่าเหลือใช้เท่าไร ประเทศที่เงินเดือนสูงอาจมีค่าเช่าบ้าน อาหาร เดินทาง หรือบริการดูแลเด็กสูงตามไปด้วย ขณะที่ภาษีและเงินสมทบก็แตกต่างกัน

นักเศรษฐศาสตร์จึงใช้ ความเสมอภาคของอำนาจซื้อ หรือ PPP ช่วยปรับความต่างของระดับราคา เพื่อเปรียบเทียบว่าเงินค่าจ้างซื้อสินค้าและบริการได้มากน้อยเพียงใด OECD ใช้วิธีนี้ในการเปรียบเทียบค่าจ้างเฉลี่ยระหว่างประเทศ แต่ตัวเลขดังกล่าวยังไม่ใช่เงินรับสุทธิหลังหักภาษี และไม่ได้แสดงค่าใช้จ่ายจริงของแต่ละครอบครัว

แม้แต่ค่าเฉลี่ยก็ต้องอ่านให้ดี เพราะรายได้ของคนกลุ่มที่มีเงินเดือนสูงมากอาจดันค่าเฉลี่ยขึ้น จึงควรดูค่ามัธยฐานหรือเงินเดือนของคนที่อยู่กึ่งกลางควบคู่กัน รวมถึงเทียบตำแหน่ง ประสบการณ์ ชั่วโมงทำงาน และสวัสดิการให้ใกล้เคียงกัน

หากกำลังคิดย้ายประเทศ ตัวเลขที่ช่วยตัดสินใจได้ดีกว่าคือเงินสุทธิหลังหักภาษีและค่าใช้จ่ายจำเป็นในเมืองที่จะอยู่ แล้วดูต่อว่ายังเหลือออมเท่าไร ได้สวัสดิการอะไร และมีคุณภาพชีวิตแบบที่ต้องการหรือไม่