ทำไมฟันจึงขึ้นเป็นฟันคุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนส่องกระจกแล้วเห็นฟันซี่เล็ก ๆ โผล่ขึ้นมาหลังฟันกรามซี่สุดท้าย บางคนกลับมองไม่เห็นอะไรเลย แต่ทันตแพทย์บอกว่ามีฟันคุดอยู่ใต้เหงือก แล้วทำไมฟันซี่นี้จึงขึ้นมาเหมือนฟันซี่อื่นไม่ได้?

ฟันที่มักเรียกกันว่าฟันคุดคือฟันกรามซี่ที่สาม ซึ่งอยู่ลึกที่สุดในช่องปากและมักเริ่มขึ้นช่วงวัยรุ่นตอนปลายถึงวัยยี่สิบต้น ๆ ฟันซี่นี้อาจขึ้นตรงและใช้งานได้ตามปกติ หรืออาจขึ้นมาเพียงบางส่วนจนยังมีเหงือกคลุมอยู่ก็ได้

ฟันเกิดการคุดเมื่อมีพื้นที่ไม่พอ มีสิ่งกีดขวาง หรือฟันอยู่ในตำแหน่งที่ทำให้ขึ้นมาได้ไม่เต็มที่ เช่น เอียงไปชนฟันกรามซี่ข้างหน้า บางซี่วางตัวตรงแต่ยังติดอยู่ในกระดูกขากรรไกร จึงไม่จำเป็นต้องเป็นฟันที่นอนตะแคงเสมอไป

ลองนึกถึงที่นั่งแถวสุดท้ายซึ่งเหลือพื้นที่แคบกว่าขนาดของฟัน เมื่อฟันกรามซี่ที่สามพยายามขึ้นมา จึงอาจติดฟันซี่ข้างเคียงหรือกระดูกด้านหลัง ผลคือโผล่มาได้แค่บางส่วน หรือไม่โผล่พ้นเหงือกเลย ฟันคุดไม่ได้แปลว่าฟันกำลังเติบโตผิดปกติทุกซี่ แต่หมายถึงฟันไม่สามารถขึ้นสู่ตำแหน่งได้เต็มที่

คนเราไม่ได้มีฟันกรามซี่ที่สามครบเท่ากันทุกคน และถึงจะมี ฟันแต่ละซี่ก็อาจขึ้นต่างลักษณะกันได้ บางซี่ขึ้นตรง มีพื้นที่พอ และดูแลทำความสะอาดได้โดยไม่เกิดปัญหา

ทำไมบางคนถึงปวด?

ฟันที่โผล่พ้นเหงือกเพียงบางส่วนอาจมีซอกระหว่างฟันกับเหงือกให้เศษอาหารและแบคทีเรียสะสม แปรงทำความสะอาดได้ยาก จนเหงือกรอบฟันอักเสบ บวม หรือเจ็บได้ นอกจากนี้ฟันคุดบางซี่อาจสัมพันธ์กับฟันผุ ปัญหาเหงือกที่ฟันข้างเคียง หรือถุงน้ำรอบฟัน

อย่างไรก็ตาม ฟันคุดอาจไม่มีอาการเลยก็ได้ การไม่ปวดจึงไม่ได้บอกตำแหน่งหรือสภาพของฟันทั้งหมด ทันตแพทย์จะตรวจในช่องปากและอาจถ่ายภาพเอกซเรย์เมื่อจำเป็น เพื่อดูแนวฟัน กระดูก และฟันข้างเคียง

ฟันคุดทุกซี่ต้องผ่าออกไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป หากตรวจแล้วฟันไม่มีโรคหรือปัญหา ทันตแพทย์อาจนัดติดตามระหว่างการตรวจฟันตามปกติ แต่ถ้ามีการติดเชื้อซ้ำ ฟันผุที่รักษาไม่ได้ หรือเกิดความเสียหายกับฟันข้างเคียง อาจพิจารณาถอนหรือผ่าออกตามสภาพของแต่ละซี่ การตัดสินใจควรคุยถึงประโยชน์และความเสี่ยงกับทันตแพทย์ เพราะการผ่าฟันคุดก็มีความเสี่ยง เช่น ปวด บวม หรือเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียงได้รับผลกระทบ

หากปวดหรือเหงือกบวมบริเวณหลังฟันกราม ควรนัดพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อมีไข้ มีกลิ่นหรือรสผิดปกติในปาก หรือบวมมากขึ้น หากบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

การแปรงฟันให้ทั่วถึงและตรวจฟันตามนัดช่วยให้พบปัญหาได้เร็ว แม้จะไม่สามารถป้องกันไม่ให้ฟันคุดเกิดขึ้นได้ก็ตาม