น้ำยา silver diamine fluoride ใช้หยุดฟันผุเด็กกลุ่มไหนและแทนการอุดฟันได้แค่ไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หลังทา silver diamine fluoride (SDF) 38% ครั้งเดียว รอยโรค 54.0% หยุดลุกลามที่ 6 เดือน เทียบกับ 22.5% ในกลุ่มยาหลอก ผลนี้ไม่ได้เทียบกับการอุดฟัน จึงยังบอกไม่ได้ว่าสารนี้ใช้แทนการอุดได้หรือไม่

บทความใน JAMA Pediatrics เผยแพร่ออนไลน์วันที่ 27 กรกฎาคม 2026 รายงานการทดลองระยะที่ 3 จากหลายศูนย์ มีเด็ก 830 คน อายุ 12–71 เดือนที่มีฟันผุรุนแรงในวัยปฐมวัยเข้าร่วม เด็กทุกคนมีรอยผุเป็นโพรงที่ยังนิ่มและเข้าถึงได้อย่างน้อยหนึ่งจุด ส่วนเด็กที่ปวดจากฟันผุหรือมีการติดเชื้อในโพรงประสาทไม่ได้เข้าร่วม

ทีมวิจัยสุ่มเด็กให้รับ SDF 38% หรือยาหลอก โดยทาครั้งแรกเมื่อเริ่มทดลองและทาซ้ำในเดือนที่ 6 ผู้ตรวจประเมินที่เดือน 3, 6 และ 8 ทีมทันตสุขภาพที่ผ่านการฝึกเป็นผู้ทาสารในแต่ละรอยผุ ก่อนทา ทีมทำความสะอาดและทำให้รอยโรคแห้ง แต่ไม่ได้กรอเนื้อฟันผุออก

ผู้ตรวจใช้เกณฑ์ ICDAS II เพื่อประเมินว่ารอยผุหยุดลุกลามหรือยัง และตรวจความแข็งของเนื้อฟันแยกจากสี บันทึกผลแต่ละรอยเป็น “หยุด” หรือ “ยังไม่หยุด” ผลจึงนับสัดส่วนรอยโรค ไม่ใช่เด็ก เพราะ SDF ทำให้บริเวณฟันผุคล้ำ การเปลี่ยนสีอย่างเดียวจึงไม่ใช่หลักฐานว่ารอยผุหยุดแล้ว

นอกจากผลหลักที่เดือน 6 แล้ว ที่เดือน 3 หลังทาครั้งแรก รอยผุ 57.5% ในกลุ่ม SDF หยุด เทียบกับ 18.8% ในกลุ่มยาหลอก ส่วนที่เดือน 8 หลังทาซ้ำแล้ว ตัวเลขอยู่ที่ 50.2% กับ 17.4% ตามลำดับ ผู้วิจัยไม่พบว่าการทาครั้งที่สองเพิ่มอัตราหยุดผุ

การศึกษาติดตามเด็กนาน 8 เดือน และผู้เข้าร่วมยังมีช่องทางรับการดูแลทันตกรรมต่อเนื่อง ผู้วิจัยระบุว่าควรใช้ SDF ควบคู่กับวิธีป้องกันอื่น เพราะมีรอยผุบางจุดที่ยังไม่หยุด ทีมวิจัยยังระบุว่ากลุ่มตัวอย่างไม่ได้เป็นตัวแทนเด็กสหรัฐฯ ทุกกลุ่ม

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th