ชายคนหนึ่งหลอกลอนดอนว่าเป็นชาวไต้หวันได้อย่างไร ทั้งที่แต่งภาษาและประเพณีขึ้นเอง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เขาทำให้เรื่องปลอมดูน่าเชื่อด้วยการสร้างภาษาและวัฒนธรรมให้เป็นระบบ แล้วอาศัยช่องว่างความรู้เรื่อง Formosa ของชาวยุโรปในเวลานั้น คนสำคัญบางส่วนเชื่อคำอ้างของเขาในช่วงแรก ก่อนเรื่องจะถูกทักท้วงและเปิดโปงภายหลัง

ชายที่รู้จักกันในชื่อจอร์จ ซัลมานาซาร์อ้างว่าเป็นชนชั้นสูงจาก Formosa ซึ่งชาวยุโรปเรียกเกาะไต้หวันในเวลานั้น นักประวัติศาสตร์ยังไม่ทราบชื่อจริงหรือบ้านเกิดของเขา เบนจามิน บรีนประเมินว่าเขาน่าจะมาจากฝรั่งเศสตอนใต้ ซัลมานาซาร์ตีพิมพ์หนังสือ An Historical and Geographical Description of Formosa ในลอนดอนเมื่อปี 1704 เนื้อหาเล่าตั้งแต่ภาษา ศาสนา ไปจนถึงประเพณีของผู้คน โดยนำเสนอราวกับเป็นคำบอกเล่าจากคนในพื้นที่

ในบันทึกความทรงจำที่เขาเขียนไว้ปลายชีวิตและตีพิมพ์หลังเสียชีวิต ซัลมานาซาร์เล่าว่าความรู้เรื่องเอเชียที่เขาได้จากแผนที่และหนังสือภูมิศาสตร์มีเพียงภาพกว้าง ๆ ที่สับสน เขาคิดว่าชาวยุโรปส่วนใหญ่รู้จัก Formosa น้อย จึงน่าจะเชื่อเรื่องที่เขาแต่งเติมได้ง่าย นี่คือคำอธิบายย้อนหลังของเจ้าตัว ไม่ใช่หลักฐานว่าชาวยุโรปทุกคนไม่รู้จักเกาะนี้

เขาไม่ได้แต่งแค่เรื่องเล่า แต่สร้างตัวช่วยให้คนอ่านรู้สึกว่ากำลังเห็นวัฒนธรรมทั้งชุด บันทึกของเขาระบุว่าเขาคิดอักษรและชื่อเรียกขึ้นเอง รวมถึงวางไวยากรณ์ ภาษา ปฏิทินยี่สิบเดือน และศาสนาใหม่ เขายอมรับภายหลังว่ารายละเอียดเหล่านี้จำนวนมากมาจากจินตนาการของตัวเอง

จุดที่ช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือคือการทำให้ภาษาปลอมดูมีแบบแผน ตามคำเล่าของเขา ดร.อินเนสให้เขาแปลคำสอนศาสนาคริสต์เป็นภาษา Formosan ที่อ้างขึ้น แล้วตรวจงานร่วมกับคนรู้จัก พวกเขาเห็นว่าคำแปลมีรูปแบบสม่ำเสมอและไวยากรณ์เป็นระบบ จึงเชื่อว่าเป็นภาษาจริง ข้อความดังกล่าวยังถูกส่งให้บิชอปแห่งลอนดอนเก็บไว้ในหมู่ต้นฉบับน่าสนใจ

การรับรองนี้บอกได้ว่าคนในแวดวงอังกฤษยอมรับความเป็นระบบของภาษา แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่ามีผู้ใช้ภาษานี้จริง เพราะหลักฐานที่เรามีเป็นคำบอกเล่าย้อนหลังของซัลมานาซาร์เอง นักประวัติศาสตร์ เบนจามิน บรีน ระบุว่าบุคคลสำคัญอย่างสมาชิก Royal Society และบิชอปแห่งลอนดอนเชื่อคำอ้างของเขาในระยะแรก ก่อนผู้รู้คนอื่นจะตรวจพบว่าเขาโกหก

บริบทของยุคนั้นก็มีส่วน บรีนอธิบายว่าเมื่อข้อมูลจากดินแดนห่างไกลส่งต่อและตรวจสอบได้ยาก คนอ่านจึงแยกนักเดินทางจริงออกจากผู้แต่งเรื่องได้ไม่ง่าย รายละเอียดมากมายในหนังสือและภาษาที่ดูเป็นระบบทำให้เรื่องของซัลมานาซาร์มีน้ำหนักขึ้นในสายตาผู้ฟัง แม้เขาไม่มีประสบการณ์จาก Formosa มารองรับ

หนังสือเล่มนี้จึงใช้เป็นหลักฐานชั้นต้นของการหลอกลวงและวิธีที่ชาวยุโรปสร้างความรู้เกี่ยวกับดินแดนไกลได้ แต่ไม่ควรอ่านคำบรรยายเรื่องภาษา ศาสนา หรือประเพณีในเล่มเป็นข้อมูลจริงของไต้หวัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th