ทำไมปัสสาวะถึงมีกลิ่นแรง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางวันเข้าห้องน้ำตอนเช้าแล้วได้กลิ่นฉุนจนสะดุดใจ ทั้งที่เมื่อวานก็รู้สึกว่าปกติดี พอดื่มน้ำไปสักพัก กลิ่นกลับจางลง เลยชวนสงสัยว่ากลิ่นนั้นมาจากอะไร และเมื่อไรที่ควรเป็นห่วง

ปัสสาวะมีน้ำเป็นส่วนใหญ่ แต่ยังมีของเสียและสารต่าง ๆ ที่ไตกรองออกจากเลือดปะปนอยู่ด้วย กลิ่นจึงเปลี่ยนไปตามความเข้มข้นของปัสสาวะ อาหาร ยา และภาวะสุขภาพในช่วงนั้น

สาเหตุที่พบบ่อยคือดื่มน้ำน้อย เมื่อน้ำในร่างกายมีน้อย ปัสสาวะจะเข้มข้นขึ้น สีอาจเหลืองเข้มและมีกลิ่นฉุนคล้ายแอมโมเนียได้ โดยเฉพาะหลังตื่นนอนหรือวันที่เสียเหงื่อมาก แต่กลิ่นแรงเพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าติดเชื้อเสมอไป

ถ้าไม่มีอาการอื่น ลองสังเกตว่าช่วงนั้นดื่มน้ำน้อยกว่าปกติหรือไม่ แล้วทยอยดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดวัน ปัสสาวะสีเหลืองอ่อนเป็นเครื่องสังเกตอย่างหนึ่งได้ แต่สีอาจเปลี่ยนจากอาหารและยาด้วย สำหรับคนที่แพทย์สั่งจำกัดน้ำ เช่น ผู้ป่วยโรคหัวใจหรือโรคไต ควรดื่มตามคำแนะนำของแพทย์

อาหารและยาก็เปลี่ยนกลิ่นได้ ตัวอย่างที่รู้จักกันดีคือหน่อไม้ฝรั่ง ซึ่งทำให้ปัสสาวะมีกลิ่นเฉพาะตัวในบางคน กาแฟ อาหารบางชนิด ยาและวิตามินบางชนิดก็อาจมีผลเช่นกัน หากกลิ่นเปลี่ยนหลังรับประทานสิ่งเหล่านี้และค่อย ๆ หายไป โดยไม่มีอาการผิดปกติอื่น ก็มักไม่น่ากังวล

อีกกรณีที่ควรระวังคือการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นอกจากกลิ่นเปลี่ยนแล้ว อาจมีอาการแสบหรือเจ็บเวลาปัสสาวะ ปัสสาวะบ่อยหรือปวดปัสสาวะเร่งด่วน ปวดท้องน้อย หรือปัสสาวะขุ่นร่วมด้วย อาการเหล่านี้ควรให้แพทย์ประเมิน เพราะบอกสาเหตุจากกลิ่นอย่างเดียวไม่ได้

ควรพบแพทย์โดยเร็ว หากมีไข้ หนาวสั่น ปวดหลังหรือสีข้าง คลื่นไส้อาเจียน หรือมีเลือดปนในปัสสาวะ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการปัสสาวะผิดปกติร่วมด้วย เพราะอาจเป็นการติดเชื้อที่ลุกลามไปถึงไตได้ และหากกำลังตั้งครรภ์ เป็นผู้ชาย เป็นเด็ก หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์เมื่อสงสัยว่าติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

ส่วนกลิ่นหวานคล้ายผลไม้ที่เกิดขึ้นโดยไม่มีคำอธิบายก็ควรปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะถ้ามีปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำมาก หรือน้ำหนักลดร่วมด้วย เพราะอาจเกี่ยวข้องกับระดับน้ำตาลที่ผิดปกติ หากมีอาเจียน ปวดท้อง หายใจเร็วหรือหอบ ซึม หรือสับสนร่วมด้วย ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

โดยรวมแล้ว กลิ่นฉี่แรงอาจเกิดจากเรื่องใกล้ตัวอย่างการดื่มน้ำน้อยหรืออาหารที่กินไป แต่ถ้ากลิ่นผิดปกติไม่หาย หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย การตรวจหาสาเหตุจะช่วยให้รู้ว่าต้องรักษาหรือไม่ และไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะกินเองเพียงเพราะได้กลิ่นแรง