เปิด 5 ช่วงเวลาที่คนไทยเงินตึงมือและแบกหนี้หนักที่สุด! ย้อนดูปีไหนคนมีหนี้จนแทบไม่มีเงินเหลือเก็บ

คนไทยต้องเผชิญปัญหาเงินไม่พอใช้และภาระหนี้สินมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งจากเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ค่าครองชีพที่สูงขึ้น รายได้ที่ไม่แน่นอน ตลอดจนเหตุการณ์วิกฤตที่กระทบต่อการทำมาหากินของประชาชน

แต่ช่วงเวลาไหนที่คนไทยมีปัญหาทางการเงินหนักเป็นพิเศษ? หากพิจารณาจากสถิติหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ประกอบกับผลสำรวจเรื่องหนี้สินและเงินออม จะพบช่วงเวลาสำคัญหลายระลอก โดยเฉพาะยุคโควิด 19 และช่วงปี 2568 ที่ผลสำรวจพบว่าครัวเรือนส่วนใหญ่มีภาระหนี้

🥇 อันดับ 1 ปี 2568 ยุคหนี้ครัวเรือนพุ่ง คนส่วนใหญ่ไม่มีเงินสำรองฉุกเฉิน

ปี 2568 เป็นช่วงที่ผลสำรวจสถานภาพหนี้ครัวเรือนของมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยเผยตัวเลขน่าจับตา โดยพบว่าครัวเรือนกลุ่มตัวอย่างถึง 95.1% มีภาระหนี้สิน และมีหนี้เฉลี่ยประมาณ 740,597 บาทต่อครัวเรือน เพิ่มขึ้น 22% จากปีก่อนหน้า

อีกประเด็นที่น่ากังวลคือ ผู้ตอบแบบสำรวจ 46.3% ระบุว่าไม่มีเงินออมสำรองไว้ใช้ในยามฉุกเฉิน ขณะที่ภาระผ่อนชำระหนี้เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 22,022 บาทต่อเดือน

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าครัวเรือนจำนวนมากต้องแบ่งรายได้ไปจ่ายหนี้ จนมีเงินเหลือสำหรับรับมือเหตุการณ์ไม่คาดฝันค่อนข้างจำกัด

🥈 อันดับ 2 ปี 2564 ช่วงโควิด 19 ทำหนี้ครัวเรือนพุ่งสูงสุดเป็นประวัติการณ์

ปี 2564 เป็นช่วงที่ประเทศไทยได้รับผลกระทบจากการระบาดของโควิด 19 อย่างหนัก หลายธุรกิจต้องหยุดกิจการชั่วคราว ประชาชนบางส่วนตกงาน ถูกลดเงินเดือน หรือมีรายได้ลดลงจากมาตรการควบคุมโรค

ข้อมูลธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า หนี้ครัวเรือนต่อ GDP แตะระดับสูงสุดที่ประมาณ 95.5% ในไตรมาสแรกของปี 2564 ถือเป็นจุดสูงสุดของชุดข้อมูลช่วงเวลานั้น

การเพิ่มขึ้นของสัดส่วนหนี้ไม่ได้เกิดจากการกู้ยืมเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจที่หดตัว ทำให้รายได้และ GDP ลดลงเมื่อเทียบกับยอดหนี้ที่มีอยู่

นี่จึงเป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่ความมั่นคงทางการเงินของครัวเรือนไทยถูกกดดันอย่างหนัก

🥉 อันดับ 3 ปี 2563 จุดเริ่มต้นวิกฤตเงินขาดมือจากการระบาดของโควิด 19

ปี 2563 เป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่จากโควิด 19 หลังประเทศไทยเริ่มได้รับผลกระทบจากการปิดเมือง การจำกัดการเดินทาง และการหยุดชะงักของธุรกิจหลายประเภท

แรงงานในภาคท่องเที่ยว โรงแรม ร้านอาหาร และบริการได้รับผลกระทบอย่างมาก หลายครอบครัวต้องใช้เงินเก็บหรือกู้ยืมเพื่อประคองค่าใช้จ่ายประจำวัน

ในปีนี้สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP เพิ่มขึ้นจากประมาณ 84.1% ในปี 2562 เป็น 94.2% ในปี 2563 ซึ่งเป็นการกระโดดขึ้นอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียงปีเดียว

ผลกระทบไม่ได้จบลงเมื่อสถานการณ์โรคระบาดเริ่มคลี่คลาย เพราะหนี้ที่สะสมในช่วงรายได้หายไปยังต้องผ่อนชำระต่อเนื่องอีกหลายปี

อันดับ 4 ปี 2558 ยุคหนี้ครัวเรือนสูงจากการกู้ยืมและเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวไม่ทั่วถึง

ก่อนเกิดวิกฤตโควิด 19 ประเทศไทยเคยเผชิญช่วงที่หนี้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วมาแล้ว โดยเฉพาะระหว่างปี 2555 ถึง 2558

ปัจจัยหนึ่งมาจากนโยบายรถยนต์คันแรกในช่วงปี 2554 ถึง 2555 ที่ทำให้สินเชื่อเช่าซื้อรถยนต์ขยายตัว ประกอบกับความต้องการสินเชื่อเพื่อซ่อมแซมบ้านเรือนและธุรกิจหลังน้ำท่วมใหญ่

ข้อมูลย้อนหลังระบุว่า สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP เพิ่มจากประมาณ 76.1% ในปี 2555 ไปแตะ 85.9% ในปี 2558

แม้ตัวเลขจะยังต่ำกว่าช่วงโควิด 19 แต่ถือเป็นช่วงที่ปัญหาหนี้ครัวเรือนไทยเริ่มสะสมตัวอย่างชัดเจน และกลายเป็นภาระต่อเนื่องในระยะยาว

อันดับ 5 ปี 2554 ถึง 2555 หลังน้ำท่วมใหญ่และช่วงเริ่มต้นการก่อหนี้ระลอกใหม่

เหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ปี 2554 สร้างความเสียหายให้กับบ้านเรือน ร้านค้า โรงงาน และพื้นที่เกษตรกรรมจำนวนมาก หลายครอบครัวจำเป็นต้องกู้เงินเพื่อซ่อมแซมที่อยู่อาศัย ซื้อเครื่องมือทำกิน และฟื้นฟูกิจการ

ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ยังมีการขยายตัวของสินเชื่อรายย่อยและนโยบายรถยนต์คันแรกเข้ามากระตุ้นการกู้ยืม

แม้ข้อมูลหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ในปี 2555 จะอยู่ที่ประมาณ 76.1% ซึ่งยังไม่สูงเท่าช่วงต่อมา แต่เป็นช่วงเริ่มต้นของการเร่งตัวขึ้นของหนี้ครัวเรือน ก่อนจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในอีกหลายปีถัดมา