ไขปริศนาหน้าประวัติศาสตร์: ทำไมอินเดียจึงมี “ระบบวรรณะ” และความจริงเบื้องหลัง “จัณฑาล”

ไขปริศนาหน้าประวัติศาสตร์: ทำไมอินเดียจึงมี “ระบบวรรณะ” และความจริงเบื้องหลัง “จัณฑาล”

เมื่อพูดถึงประเทศอินเดีย นอกจากศาสนา วัฒนธรรมอันเก่าแก่ และสถาปัตยกรรมที่งดงามแล้ว อีกเรื่องหนึ่งที่มักถูกกล่าวถึงอยู่เสมอก็คือ “ระบบวรรณะ” โครงสร้างทางสังคมที่มีประวัติยาวนานหลายพันปี และเคยมีอิทธิพลต่อชีวิตของผู้คนตั้งแต่การประกอบอาชีพ การแต่งงาน ไปจนถึงการเข้าถึงการศึกษาและทรัพยากรต่าง ๆ

ในบรรดาคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับระบบนี้ คำว่า “จัณฑาล” เป็นคำที่หลายคนคุ้นหู เพราะมักถูกใช้เรียกผู้คนที่ถูกกีดกันออกจากสังคมอย่างรุนแรง แต่ความจริงแล้ว ระบบวรรณะเกิดขึ้นได้อย่างไร คนอินเดียถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มต่าง ๆ ตั้งแต่เมื่อใด และเหตุใดผู้คนบางกลุ่มจึงถูกมองว่าไม่ควรแม้แต่จะสัมผัสตัว?

เรื่องราวนี้ไม่ได้มีคำตอบง่าย ๆ เพียงว่าเป็นผลมาจากศาสนาหรือความแตกต่างทางเชื้อชาติเท่านั้น หากแต่เป็นผลจากพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ความเชื่อทางศาสนา อำนาจทางการเมือง และความสัมพันธ์ทางสังคมที่ค่อย ๆ ซับซ้อนขึ้นตามกาลเวลา

จุดเริ่มต้นของระบบวรรณะ ไม่ได้มีคำอธิบายเพียงเรื่องเดียว

ระบบวรรณะของอินเดียมีรากฐานเก่าแก่ตั้งแต่สมัยโบราณ แต่การระบุปีที่แน่นอนว่าเริ่มต้นขึ้นเมื่อใดนั้นทำได้ยาก เพราะระบบดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ในวันใดวันหนึ่ง หากค่อย ๆ พัฒนาผ่านช่วงเวลายาวนาน

หนึ่งในแนวคิดที่มักถูกนำมาอธิบายคือการอพยพของกลุ่มคนที่พูดภาษาอินโด-อารยันเข้าสู่อนุทวีปอินเดียเมื่อหลายพันปีก่อน โดยกลุ่มคนเหล่านี้มีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมและภาษาที่ต่อมากลายเป็นส่วนสำคัญของประเพณีพระเวท ขณะเดียวกัน ดินแดนแห่งนี้ก็มีผู้คนและชุมชนหลากหลายกลุ่มอาศัยอยู่ก่อนแล้ว รวมถึงกลุ่มประชากรที่พูดภาษาดราวิเดียนด้วย

การอพยพและการติดต่อระหว่างกลุ่มประชากรอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับความแตกต่างทางภาษา วัฒนธรรม และสถานะทางสังคม แต่การกล่าวว่าชาวอารยันเป็นผู้รุกรานผิวขาวที่เข้ายึดครองชาวดราวิเดียนผิวคล้ำ แล้วสร้างระบบวรรณะขึ้นเพื่อแบ่งแยกเชื้อชาติอย่างเป็นระบบตั้งแต่แรกนั้น เป็นการสรุปที่ง่ายเกินไปเมื่อเทียบกับหลักฐานทางประวัติศาสตร์และพันธุศาสตร์ที่มีอยู่

ประชากรในอนุทวีปอินเดียมีประวัติการอพยพ ผสมผสาน และแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมที่ซับซ้อนมาก การแบ่งกลุ่มผู้คนออกเป็นสองฝ่ายอย่างชัดเจนระหว่าง “อารยัน” กับ “ดราวิเดียน” จึงไม่สามารถอธิบายความหลากหลายของประชากรทั้งหมดได้

คำว่า “วรรณะ” มาจากภาษาสันสกฤตว่า varṇa ซึ่งมีความหมายเกี่ยวข้องกับสีหรือประเภท แต่การมีความหมายเกี่ยวกับสีไม่ได้เป็นหลักฐานเพียงพอที่จะสรุปว่าระบบวรรณะทั้งหมดเกิดขึ้นจากการแบ่งสีผิวโดยตรง เพราะแนวคิดเรื่องวรรณะยังเกี่ยวข้องกับหน้าที่ทางสังคม ความเชื่อเรื่องความบริสุทธิ์ และการจัดลำดับสถานะของผู้คนด้วย

จากแนวคิดทางสังคมสู่ 4 วรรณะหลัก

เมื่อสังคมอินเดียโบราณพัฒนาขึ้น แนวคิดเรื่องการแบ่งกลุ่มผู้คนตามหน้าที่และสถานะก็ปรากฏชัดเจนมากขึ้นในวรรณกรรมทางศาสนา โดยเฉพาะคัมภีร์ที่เกี่ยวข้องกับประเพณีพระเวท

ระบบที่เป็นที่รู้จักกันแพร่หลายเรียกว่า “วรรณะสี่” หรือ Varna ซึ่งแบ่งผู้คนออกเป็น 4 กลุ่มหลัก แต่ละกลุ่มมีบทบาทและสถานะตามแนวคิดทางสังคมและศาสนาในยุคนั้น

วรรณะพราหมณ์ เป็นกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการประกอบพิธีกรรม การศึกษา และการถ่ายทอดความรู้ทางศาสนา สมาชิกของกลุ่มนี้มีบทบาทเป็นนักบวช ผู้ประกอบพิธี และผู้ให้คำแนะนำเกี่ยวกับหลักคำสอน

วรรณะกษัตริย์ เป็นกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการปกครอง การทำสงคราม และการปกป้องบ้านเมือง กษัตริย์และนักรบจึงมักถูกจัดอยู่ในวรรณะนี้ตามกรอบแนวคิดดั้งเดิม

วรรณะไวศยะ เป็นกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร การเลี้ยงสัตว์ การค้า และกิจกรรมทางเศรษฐกิจ มีบทบาทในการผลิตอาหารและแลกเปลี่ยนสินค้าในสังคม

วรรณะศูทร เป็นกลุ่มที่มีบทบาทด้านการรับใช้และแรงงานตามกรอบความคิดดั้งเดิม โดยมักถูกจัดให้อยู่ในลำดับล่างสุดของระบบวรรณะทั้งสี่

ข้อสำคัญคือ วรรณะศูทรไม่ได้หมายความว่าทุกคนในกลุ่มนี้เป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิมหรือเป็นลูกหลานของชาวดราวิเดียนทั้งหมด การผูกวรรณะใดวรรณะหนึ่งเข้ากับเชื้อชาติหรือกลุ่มภาษากลุ่มเดียวจึงไม่ใช่คำอธิบายที่ถูกต้องสำหรับสังคมอินเดียทั้งระบบ

ในคัมภีร์ฤคเวท มีบทสวดที่เรียกว่า “ปุรุษสูขตะ” ซึ่งบรรยายภาพเชิงสัญลักษณ์ว่ากลุ่มวรรณะต่าง ๆ เกิดจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายของปุรุษะหรือบุรุษจักรวาล ได้แก่ พราหมณ์จากปาก กษัตริย์จากแขน ไวศยะจากต้นขา และศูทรจากเท้า

แนวคิดนี้กลายเป็นหนึ่งในคำอธิบายทางศาสนาที่ช่วยสร้างความหมายให้แก่ลำดับชั้นทางสังคม อย่างไรก็ตาม นี่คือเรื่องเล่าเชิงศาสนาและสัญลักษณ์ ไม่ใช่หลักฐานทางชีววิทยาว่ามนุษย์แต่ละกลุ่มมีต้นกำเนิดแตกต่างกันจริงตามอวัยวะดังกล่าว

เมื่อแนวคิดเหล่านี้ถูกนำไปตีความและใช้ในสังคมที่มีโครงสร้างอำนาจไม่เท่าเทียมกัน ความแตกต่างของหน้าที่จึงอาจกลายเป็นความแตกต่างด้านสิทธิและสถานะที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น

วรรณะไม่เหมือนกับชาติกำเนิดหรือกลุ่มอาชีพทั้งหมด

อีกประเด็นที่ช่วยให้เข้าใจระบบวรรณะได้ดีขึ้น คือการแยกคำว่า Varna ออกจากคำว่า Jati

วรรณะ หรือ Varna เป็นกรอบการแบ่งสังคมขนาดใหญ่ตามแนวคิดดั้งเดิมที่มี 4 กลุ่มหลัก ส่วน Jati หมายถึงกลุ่มชุมชนหรือกลุ่มชาติกำเนิดที่มีอยู่จริงในสังคมอินเดีย ซึ่งมีจำนวนมากและแตกต่างกันไปตามภูมิภาค ภาษา และประเพณีของแต่ละท้องถิ่น

กลุ่ม Jati บางกลุ่มมีความเกี่ยวข้องกับอาชีพที่สืบทอดกันในครอบครัว บางกลุ่มมีประเพณีการแต่งงานภายในกลุ่ม และบางกลุ่มมีสถานะทางสังคมเฉพาะของตนเอง ความสัมพันธ์ระหว่าง Jati กับ Varna ไม่ได้เป็นเส้นแบ่งที่ตรงไปตรงมาเสมอไป และในหลายพื้นที่ กลุ่มชาติกำเนิดมีความสำคัญต่อชีวิตประจำวันมากกว่ากรอบวรรณะสี่ที่ปรากฏในตำราด้วยซ้ำ

ด้วยเหตุนี้ สังคมอินเดียจึงไม่ได้แบ่งผู้คนออกเป็นเพียงสี่กลุ่มอย่างเรียบง่าย แต่มีโครงสร้างทางสังคมที่ซับซ้อนและแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่

ระบบดังกล่าวยังไม่ได้หยุดนิ่งตลอดประวัติศาสตร์ บางกลุ่มสามารถเพิ่มอำนาจหรือสถานะของตนเองได้จากความมั่งคั่ง การเมือง การถือครองที่ดิน หรืออิทธิพลทางศาสนา ขณะที่บางกลุ่มยังคงเผชิญข้อจำกัดอย่างรุนแรง ความเป็นจริงเหล่านี้ทำให้ไม่สามารถอธิบายประสบการณ์ของคนอินเดียทุกคนด้วยกฎชุดเดียวกันได้

แล้ว “จัณฑาล” คือใคร ทำไมจึงถูกกีดกัน?

คำว่า “จัณฑาล” มักถูกใช้ในภาษาไทยเพื่อกล่าวถึงผู้คนที่อยู่นอกระบบวรรณะสี่ หรือกลุ่มคนที่ถูกสังคมกีดกันอย่างรุนแรง แต่เมื่อกล่าวถึงประวัติศาสตร์อินเดีย คำนี้มีความหมายเฉพาะและต้องทำความเข้าใจอย่างระมัดระวัง

คำว่า Chāṇḍāla ปรากฏในวรรณกรรมอินเดียโบราณบางประเภท และเกี่ยวข้องกับกลุ่มคนที่ถูกจัดให้อยู่ในสถานะต่ำมากหรืออยู่นอกกรอบวรรณะสี่ในแนวคิดทางสังคมบางแบบ คนกลุ่มนี้มักถูกเชื่อมโยงกับงานที่สังคมในยุคนั้นมองว่าเกี่ยวข้องกับความตาย สิ่งปฏิกูล หรือความไม่บริสุทธิ์ เช่น การจัดการศพและงานบางประเภทที่เกี่ยวข้องกับการกำจัดของเสีย

ในสังคมที่ให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องความบริสุทธิ์และมลทิน ความเชื่อดังกล่าวอาจถูกนำมาใช้สร้างข้อจำกัดในการกินอยู่ การแต่งงาน การเข้าถึงพื้นที่สาธารณะ และการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนจากกลุ่มอื่น

แต่การอธิบายว่าจัณฑาลทุกคนเป็นผู้ที่ถูกขับออกจากวรรณะเพราะฝ่าฝืนกฎหรือแต่งงานข้ามวรรณะนั้นไม่ถูกต้องทั้งหมด เพราะประวัติศาสตร์ของการกีดกันมีหลายรูปแบบ และการจัดสถานะของกลุ่มคนแตกต่างกันตามยุคสมัยและภูมิภาค

เช่นเดียวกัน ไม่ควรถือว่าคำว่า “จัณฑาล” กับคำว่า “ดลิต” มีความหมายเหมือนกันทุกกรณี ดลิตเป็นคำที่คนจำนวนหนึ่งใช้เรียกตนเองและชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากการกดขี่ตามระบบวรรณะ โดยเฉพาะกลุ่มที่เคยถูกเรียกว่า “ผู้แตะต้องไม่ได้” แต่ประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ของแต่ละชุมชนมีความหลากหลายมากกว่าคำเรียกเพียงคำเดียว

ความเชื่อเรื่อง “ผู้แตะต้องไม่ได้” สร้างผลกระทบอย่างไร?

แนวคิดเรื่องการแตะต้องไม่ได้ หรือ Untouchability เป็นหนึ่งในรูปแบบการเลือกปฏิบัติที่รุนแรงที่สุดซึ่งสัมพันธ์กับระบบวรรณะในประวัติศาสตร์อินเดีย

ผู้คนที่ถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่ถูกตีตราเช่นนี้อาจถูกห้ามไม่ให้เข้าไปในวัดบางแห่ง ใช้บ่อน้ำร่วมกับคนกลุ่มอื่น เข้าเรียนในสถานศึกษาบางประเภท หรือเข้าไปในพื้นที่ที่ถูกกำหนดว่าเป็นของกลุ่มที่มีสถานะสูงกว่า ในบางชุมชนยังเคยมีข้อจำกัดเกี่ยวกับการแต่งกาย การใช้ภาชนะ และการติดต่อทางสังคมด้วย

คนจำนวนหนึ่งถูกผลักให้ทำงานที่มีรายได้น้อยและมีความเสี่ยงสูง เพราะข้อจำกัดทางสังคมทำให้เข้าถึงทางเลือกอื่นได้ยาก งานบางประเภท เช่น การจัดการของเสียหรือการทำความสะอาดสิ่งปฏิกูล ถูกส่งต่อให้คนในบางชุมชนทำอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นวงจรที่ทำให้ความเหลื่อมล้ำดำรงอยู่ข้ามรุ่น

สิ่งสำคัญคือ การเลือกปฏิบัติเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะผู้คนกลุ่มหนึ่งมีคุณค่าความเป็นมนุษย์น้อยกว่าผู้อื่น แต่เกิดจากกฎเกณฑ์และความเชื่อทางสังคมที่สร้างลำดับชั้นขึ้นมา แล้วใช้ลำดับชั้นนั้นจำกัดสิทธิและโอกาสของคนบางกลุ่ม

การทำความเข้าใจเรื่องนี้จึงไม่ควรหยุดอยู่แค่การจดจำว่ามีใครอยู่ลำดับสูงหรือต่ำ แต่ควรมองให้เห็นว่าระบบดังกล่าวส่งผลต่อชีวิตจริงของผู้คนอย่างไร และเหตุใดการเลือกปฏิบัติจึงสามารถดำรงอยู่ได้ยาวนาน แม้จะไม่มีเหตุผลที่ชอบธรรมรองรับก็ตาม

อังกฤษเข้ามาเปลี่ยนระบบวรรณะหรือไม่?

ในช่วงที่อินเดียตกอยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษ ระบบวรรณะไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น แต่เป็นโครงสร้างทางสังคมที่มีอยู่ก่อนแล้ว อย่างไรก็ตาม การปกครองแบบอาณานิคมได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการจัดหมวดหมู่ประชากร การสำรวจสำมะโนประชากร และการบริหารสังคม

เจ้าหน้าที่อาณานิคมพยายามจำแนกผู้คนออกเป็นกลุ่มต่าง ๆ เพื่อใช้ในการปกครอง บางครั้งการจัดประเภทเหล่านี้ทำให้ความหลากหลายของประเพณีท้องถิ่นถูกลดทอนลง และทำให้เส้นแบ่งระหว่างกลุ่มดูตายตัวมากขึ้นในทางราชการ

ดังนั้น การกล่าวว่าอังกฤษเป็นผู้สร้างระบบวรรณะขึ้นทั้งหมดจึงไม่ถูกต้อง แต่ก็ไม่ควรมองข้ามบทบาทของการปกครองอาณานิคมที่มีส่วนเปลี่ยนแปลงวิธีการจัดหมวดหมู่และการบริหารความแตกต่างทางสังคม

ในเวลาเดียวกัน นักปฏิรูปชาวอินเดียหลายคนเริ่มตั้งคำถามกับการกีดกันตามวรรณะ มีการรณรงค์เพื่อสิทธิทางการศึกษา การเข้าถึงสถานที่สาธารณะ และการยอมรับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของคนทุกกลุ่ม การเคลื่อนไหวเหล่านี้เกิดขึ้นจากความพยายามของผู้คนในสังคมอินเดียเอง ไม่ใช่ผลจากอิทธิพลภายนอกเพียงอย่างเดียว

ดร.บี.อาร์. แอมเบดการ์ กับการต่อสู้เพื่อความเสมอภาค

หนึ่งในบุคคลสำคัญที่สุดของประวัติศาสตร์การต่อสู้กับการเลือกปฏิบัติตามวรรณะ คือ ดร.ภีมเรา รามจี แอมเบดการ์ หรือ บี.อาร์. แอมเบดการ์ นักกฎหมาย นักเศรษฐศาสตร์ และนักคิดผู้เกิดในครอบครัวที่ได้รับผลกระทบจากการกีดกันตามวรรณะ

แม้ต้องเผชิญอุปสรรคจากการเลือกปฏิบัติ แต่แอมเบดการ์สามารถศึกษาต่อจนได้รับการศึกษาระดับสูง และกลายเป็นผู้นำคนสำคัญในการเรียกร้องสิทธิและความเสมอภาค เขาวิพากษ์วิจารณ์ระบบวรรณะที่ทำให้ผู้คนถูกจำกัดโอกาสเพียงเพราะชาติกำเนิด และผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมืองอย่างจริงจัง

หลังอินเดียได้รับเอกราช แอมเบดการ์มีบทบาทสำคัญในกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญของประเทศ โดยดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ เขาจึงได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางในฐานะบุคคลสำคัญผู้วางรากฐานด้านสิทธิและความเสมอภาคของอินเดียสมัยใหม่

รัฐธรรมนูญอินเดียประกาศหลักความเสมอภาคต่อหน้ากฎหมาย และมาตรา 17 ยกเลิกการปฏิบัติที่เรียกว่า “การแตะต้องไม่ได้” พร้อมกำหนดให้การบังคับใช้แนวปฏิบัติดังกล่าวเป็นสิ่งต้องห้ามตามกฎหมาย

นอกจากนี้ อินเดียยังมีมาตรการช่วยเหลือกลุ่มที่เสียเปรียบทางสังคมในด้านการศึกษา การจ้างงานภาครัฐ และการเป็นตัวแทนทางการเมือง โดยมีระบบสงวนที่นั่งหรือโควตาสำหรับกลุ่มที่กำหนดไว้ตามกฎหมาย มาตรการเหล่านี้มีเป้าหมายเพื่อแก้ไขความเสียเปรียบที่สะสมมานาน ไม่ใช่เพียงการประกาศว่าทุกคนมีสิทธิเท่ากันบนกระดาษเท่านั้น

อินเดียปัจจุบันยังมีระบบวรรณะอยู่หรือไม่?

แม้อินเดียจะมีกฎหมายห้ามการเลือกปฏิบัติและการแตะต้องไม่ได้ แต่การมีกฎหมายไม่ได้หมายความว่าปัญหาจะหายไปในทันที ระบบวรรณะยังคงมีอิทธิพลต่อความสัมพันธ์ทางสังคมในบางพื้นที่ โดยเฉพาะเรื่องการแต่งงาน เครือข่ายชุมชน การถือครองทรัพย์สิน และโอกาสทางเศรษฐกิจ

ในเมืองใหญ่ คนจำนวนมากทำงานในอุตสาหกรรมสมัยใหม่ เช่น เทคโนโลยีสารสนเทศ วิศวกรรม การแพทย์ และธุรกิจระหว่างประเทศ วิถีชีวิตที่เปลี่ยนไปทำให้ความสัมพันธ์ทางสังคมมีความหลากหลายมากขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าอคติตามวรรณะจะหมดไปจากทุกพื้นที่

ยังมีรายงานเกี่ยวกับการเลือกปฏิบัติ ความรุนแรง และการกีดกันคนจากชุมชนที่เสียเปรียบ ขณะเดียวกันก็มีนักกิจกรรม นักการเมือง นักวิชาการ และประชาชนจำนวนมากที่ร่วมกันผลักดันให้เกิดความเปลี่ยนแปลง ทั้งผ่านกฎหมาย การศึกษา การรณรงค์สาธารณะ และการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ

คำว่า “ดลิต” จึงมีความสำคัญในบริบทของการเรียกร้องศักดิ์ศรีและสิทธิของผู้คนบางกลุ่ม อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่เกี่ยวข้องจะเลือกใช้คำนี้เหมือนกัน และการเรียกบุคคลหรือชุมชนควรเคารพอัตลักษณ์และความต้องการของเจ้าตัวด้วย

บทเรียนจากประวัติศาสตร์วรรณะ

เรื่องราวของระบบวรรณะและจัณฑาลแสดงให้เห็นว่า ความเหลื่อมล้ำทางสังคมสามารถหยั่งรากลึกได้เพียงใด เมื่อความแตกต่างของอาชีพ ชาติกำเนิด หรือประเพณี ถูกนำมาใช้กำหนดคุณค่าของมนุษย์และสิทธิที่แต่ละคนควรได้รับ

ระบบวรรณะไม่ได้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์เดียวหรือมีรูปแบบเหมือนกันทุกยุคสมัย แต่ค่อย ๆ พัฒนาจากความเชื่อและโครงสร้างทางสังคมที่ซับซ้อน และได้รับการเปลี่ยนแปลงจากทั้งการเมือง ศาสนา การปกครองอาณานิคม และขบวนการเรียกร้องสิทธิของประชาชน

ส่วนคำว่า “จัณฑาล” ก็ไม่ได้หมายถึงคนที่สมควรถูกดูหมิ่น หากสะท้อนให้เห็นถึงวิธีที่สังคมในอดีตใช้ความเชื่อเรื่องความบริสุทธิ์และสถานะมาสร้างเส้นแบ่งระหว่างผู้คน

แม้อินเดียจะเดินหน้าสู่ความเสมอภาคผ่านรัฐธรรมนูญและกฎหมาย แต่การเปลี่ยนแปลงทางสังคมยังต้องอาศัยเวลา การศึกษา และความร่วมมือจากผู้คนในทุกระดับ เพราะความเท่าเทียมที่แท้จริงไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเมื่อกฎหมายประกาศให้ทุกคนมีสิทธิเท่ากัน หากเกิดขึ้นเมื่อทุกคนสามารถใช้ชีวิต เรียนหนังสือ ทำงาน และมีส่วนร่วมในสังคมได้โดยไม่ถูกตัดสินจากชาติกำเนิดของตนเอง