ในที่สุดก็พบเบาะแส! “โจนาธาน” เต่ายักษ์วัย 194 ปี กับความลับอายุยืน ที่นักวิทยาศาสตร์กำลังค้นหา

ลองจินตนาการดูว่า หากมีสิ่งมีชีวิตตัวหนึ่งที่ถือกำเนิดขึ้นก่อนที่มนุษย์จะรู้จักเทคโนโลยีสมัยใหม่หลายอย่าง และยังคงมีชีวิตอยู่จนถึงปัจจุบัน สิ่งมีชีวิตตัวนั้นจะผ่านเหตุการณ์สำคัญของโลกมาแล้วมากมายเพียงใด หนึ่งในสัตว์ที่ทำให้เรื่องราวเช่นนี้กลายเป็นความจริงก็คือ “โจนาธาน” เต่ายักษ์ที่มีอายุประมาณ 194 ปี และได้รับการบันทึกว่าเป็นสัตว์บกที่มีอายุยืนที่สุดในโลกที่ยังมีชีวิตอยู่

โจนาธานเป็นเต่ายักษ์เซเชลส์ที่อาศัยอยู่บนเกาะเซนต์เฮเลนา ดินแดนโพ้นทะเลของสหราชอาณาจักรในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ เชื่อกันว่ามันฟักออกจากไข่ประมาณปี ค.ศ. 1832 และถูกนำมายังเกาะแห่งนี้ในปี ค.ศ. 1882 โดยขณะนั้นมันโตเต็มวัยแล้ว อายุ 194 ปีจึงเป็นการประมาณจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช่อายุที่ตรวจสอบได้จากวันเกิดที่แน่นอน (Guinness World Records)

ตลอดชีวิตอันยาวนาน โจนาธานกลายเป็นมากกว่าสัตว์ที่ทำลายสถิติอายุยืน เพราะมันกำลังช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใกล้คำตอบของคำถามสำคัญข้อหนึ่ง นั่นคือ เหตุใดสิ่งมีชีวิตบางชนิดจึงสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้นานกว่ามนุษย์หลายเท่า และร่างกายของพวกมันมีวิธีรับมือกับความเสื่อมที่สะสมตามกาลเวลาอย่างไร

ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2026 งานวิจัยที่เผยแพร่ในวารสาร Science Advances ได้เปิดเผยเบาะแสใหม่จากการศึกษาจีโนมและกลไกควบคุมการทำงานของยีนของโจนาธาน ทีมวิจัยพบความแปรผันทางพันธุกรรมที่น่าสนใจ 287 รายการ รวมถึงความเกี่ยวข้องกับกระบวนการซ่อมแซม DNA การควบคุมการอักเสบ การทำงานของไมโทคอนเดรีย การควบคุมอินซูลิน และกลไกที่ช่วยยับยั้งการเกิดมะเร็ง (University of Cambridge)

DNA เปรียบเสมือนคู่มือที่บรรจุข้อมูลสำคัญสำหรับการสร้างและควบคุมการทำงานของร่างกาย เมื่อเซลล์ดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ไปเป็นเวลานาน สารพันธุกรรมอาจได้รับความเสียหายจากกระบวนการภายในเซลล์และปัจจัยแวดล้อม หากความเสียหายสะสมมากขึ้นหรือระบบซ่อมแซมทำงานผิดพลาด ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคและความเสื่อมที่เกี่ยวข้องกับอายุ

ด้วยเหตุนี้ ความสามารถในการตรวจพบและซ่อมแซมความเสียหายของ DNA จึงเป็นหนึ่งในกลไกที่นักวิทยาศาสตร์ให้ความสนใจเมื่อศึกษาสัตว์อายุยืน งานวิจัยของโจนาธานพบความแปรผันของยีนหลายตำแหน่งที่อาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการเหล่านี้ แม้ยังต้องศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันว่าความแตกต่างทางพันธุกรรมแต่ละอย่างมีผลต่ออายุขัยมากน้อยเพียงใด

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ ไมโทคอนเดรีย (mitochondria) ซึ่งเป็นโครงสร้างภายในเซลล์ที่ทำหน้าที่ผลิตพลังงานสำหรับกิจกรรมต่าง ๆ ของร่างกาย เมื่ออายุมากขึ้น การทำงานของไมโทคอนเดรียอาจเสื่อมลงและเกี่ยวข้องกับกระบวนการชรา นักวิจัยพบรูปแบบการควบคุมยีนที่เกี่ยวข้องกับการผลิตพลังงานในโจนาธานซึ่งยังคงมีลักษณะน่าสนใจเมื่อเปรียบเทียบกับเต่าที่อายุน้อยกว่า

สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือกระบวนการที่เรียกว่า เอพิเจเนติกส์ (epigenetics) ซึ่งหมายถึงกลไกที่ควบคุมว่ายีนใดจะทำงานมากน้อยเพียงใด โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนลำดับตัวอักษร DNA โดยตรง หนึ่งในตัวชี้วัดที่นักวิจัยศึกษา ได้แก่ รูปแบบการเติมหมู่เมทิลบน DNA ซึ่งสัมพันธ์กับการควบคุมการแสดงออกของยีนและสามารถเปลี่ยนแปลงไปตามอายุได้

แม้รูปแบบของ DNA ในโจนาธานหลายส่วนแสดงสัญญาณของความชราตามวัย แต่บริเวณควบคุมยีนบางตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของไมโทคอนเดรียกลับมีรูปแบบที่เป็นระเบียบอย่างน่าสนใจ เมื่อเทียบกับเต่าที่อายุน้อยกว่า ผลการค้นพบนี้นำไปสู่สมมติฐานว่า การรักษาการควบคุมการทำงานของยีนบางกลุ่มให้คงที่อาจมีส่วนช่วยให้เซลล์ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพยาวนานขึ้น (University of Cambridge)

อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ยังไม่อาจสรุปได้ว่ากลไกเหล่านี้เป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้โจนาธานมีอายุยืนถึง 194 ปี เพราะการศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์สัตว์เพียงตัวเดียว การค้นพบความสัมพันธ์ระหว่างยีนกับความชราจึงยังไม่เท่ากับการพิสูจน์เหตุและผล จำเป็นต้องเปรียบเทียบกับเต่ายักษ์ตัวอื่น ๆ รวมถึงสัตว์ที่มีอายุยืนชนิดอื่น เพื่อดูว่ากลไกเหล่านี้พบได้ทั่วไปหรือเป็นลักษณะเฉพาะของโจนาธาน

นอกเหนือจากพันธุกรรมแล้ว ปัจจัยด้านสรีรวิทยาและสภาพแวดล้อมก็อาจมีส่วนต่ออายุขัยของเต่ายักษ์ด้วย สัตว์เลื้อยคลานเป็นสัตว์เลือดเย็น ซึ่งใช้อุณหภูมิจากสิ่งแวดล้อมช่วยควบคุมอุณหภูมิร่างกาย เต่ายักษ์ยังมีอัตราการใช้พลังงานที่แตกต่างจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิด แต่การเผาผลาญพลังงานต่ำเพียงอย่างเดียวไม่สามารถอธิบายความมีอายุยืนได้ทั้งหมด เพราะความชราซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับระบบชีวภาพหลายด้าน

สำหรับโจนาธานเอง การดูแลในชีวิตประจำวันก็มีความสำคัญเช่นกัน มันอาศัยอยู่ในบริเวณ Plantation House บนเกาะเซนต์เฮเลนา โดยมีผู้ดูแลและสัตวแพทย์คอยติดตามสุขภาพตามวัย แม้การมองเห็นจะลดลงจากปัญหาสายตา แต่โจนาธานยังคงเป็นสัตว์ที่ได้รับความรักจากผู้คนบนเกาะ และเป็นสัญลักษณ์ที่ทำให้ผู้คนทั่วโลกสนใจเรื่องอายุยืนของสัตว์มากขึ้น

สิ่งที่ทำให้งานวิจัยนี้น่าตื่นเต้นจึงไม่ใช่คำสัญญาว่ามนุษย์จะมีอายุถึง 194 ปีในอนาคต แต่เป็นโอกาสที่จะเข้าใจว่าร่างกายสามารถรักษาความสมบูรณ์ของเซลล์และควบคุมความเสื่อมได้อย่างไร หากนักวิทยาศาสตร์สามารถระบุหลักการทางชีววิทยาที่สำคัญได้ชัดเจนขึ้น ความรู้ดังกล่าวอาจช่วยเปิดแนวทางใหม่ในการศึกษาโรคที่เกี่ยวข้องกับวัยและการส่งเสริมสุขภาพในระยะยาว

ท้ายที่สุด โจนาธานยังคงเป็นปริศนาที่มีชีวิต อายุอันยาวนานของมันบอกเราว่าธรรมชาติยังมีวิธีการรับมือกับกาลเวลาที่มนุษย์ไม่เข้าใจทั้งหมด และแม้วันนี้นักวิทยาศาสตร์จะเริ่มพบเบาะแสจาก DNA และการควบคุมการทำงานของยีนแล้ว แต่คำตอบที่สมบูรณ์ก็ยังต้องอาศัยการศึกษาอีกมาก

บางทีความลับของโจนาธานอาจไม่ได้อยู่ที่ยีนเพียงตัวเดียว หากเป็นการทำงานร่วมกันของระบบชีวภาพหลายระบบที่ช่วยรักษาร่างกายให้ดำรงอยู่ได้อย่างยาวนาน และเต่ายักษ์ผู้ผ่านโลกมาเกือบสองศตวรรษตัวนี้ ก็กำลังช่วยให้มนุษย์เข้าใจความชราลึกซึ้งขึ้นทีละน้อย