หญิงวัย 28 ปีเสียชีวิตในรัสเซีย หลังทำงานสถาบันวิจัยกาฬโรค — เกิดอะไรขึ้นที่ไซบีเรีย ?

ข่าวการเสียชีวิตของหญิงวัย 28 ปีในแคว้นอีร์คุตสค์ ประเทศรัสเซีย กำลังได้รับความสนใจจากนานาชาติ หลังเธอทำงานอยู่ที่สถาบันวิจัยโรคกาฬโรค และเสียชีวิตจากอาการปอดอักเสบรุนแรงที่ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด

สิ่งที่ทำให้เหตุการณ์นี้น่าจับตาคือ มีผู้สัมผัสกับผู้เสียชีวิตเกือบ 200 คนถูกติดตามอาการ และมีการใช้มาตรการเฝ้าระวังอย่างเข้มงวด ขณะที่ข่าวลือในโลกออนไลน์ตั้งข้อสงสัยว่า อาจเกี่ยวข้องกับ “กาฬโรคปอด” ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของกาฬโรคที่สามารถแพร่จากคนสู่คนได้ อย่างไรก็ตาม จนถึงขณะนี้ยังไม่มีการยืนยันว่าผู้เสียชีวิตติดเชื้อกาฬโรค

▪️เกิดอะไรขึ้นในไซบีเรีย ?

ผู้เสียชีวิตเป็นหญิงวัย 28 ปี ซึ่งทำงานอยู่ที่ Irkutsk Anti-Plague Research Institute ในแคว้นอีร์คุตสค์ ทางตะวันออกของไซบีเรีย

รายงานข่าวระบุว่า เธอมีอาการปอดอักเสบรุนแรง และเข้ารับการรักษา ก่อนเสียชีวิตในช่วงปลายเดือนกันยายนถึงต้นเดือนตุลาคม 2569 หลังเกิดเหตุ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้ติดตามผู้ที่อาจสัมผัสใกล้ชิดกับเธอประมาณ 197 คน โดยในเบื้องต้นยังไม่พบว่ากลุ่มผู้สัมผัสเหล่านี้มีอาการป่วยจากกาฬโรค 

โรงพยาบาลที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษายังถูกใช้มาตรการควบคุม เพื่อป้องกันความเสี่ยงเพิ่มเติม ขณะที่เจ้าหน้าที่กำลังตรวจสอบหาสาเหตุที่แท้จริงของการเสียชีวิต

▪️เป็น “กาฬโรค” จริงหรือไม่ ?

จุดนี้คือประเด็นสำคัญที่สุดของข่าว ทางการรัสเซียระบุสาเหตุในเบื้องต้นว่าเป็น “ปอดอักเสบที่ไม่ทราบสาเหตุ” และหน่วยงานด้านสาธารณสุขของรัสเซียระบุว่า การตรวจสอบตัวอย่างจากผู้เสียชีวิตยังไม่พบจุลชีพที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมการทำงานของเธอ นอกจากนี้ ยังไม่มีการยืนยันว่าเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานกับเชื้อกาฬโรคภายในสถาบันวิจัยแต่อย่างใด ดังนั้น การใช้คำว่า “กาฬโรคระบาดในรัสเซีย” ในขณะนี้จึงอาจทำให้เข้าใจผิด คำที่ถูกต้องกว่าคือ “เหตุการณ์สงสัยกาฬโรคปอดในรัสเซีย” เพราะยังอยู่ระหว่างการตรวจสอบ

▪️เหตุใดข่าวนี้ถึงสร้างความกังวล ?

ส่วนหนึ่งมาจากสถานที่ทำงานของผู้เสียชีวิต เธอทำงานในสถาบันที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาวิจัยโรคกาฬโรค ทำให้เมื่อเกิดอาการปอดอักเสบรุนแรง และเสียชีวิต จึงเกิดข้อสงสัยว่าการเจ็บป่วยอาจเกี่ยวข้องกับเชื้อที่สถาบันศึกษาวิจัยหรือไม่ อย่างไรก็ตาม การทำงานในสถาบันวิจัยกาฬโรค ไม่ได้หมายความว่าการเสียชีวิตเกิดจากเชื้อกาฬโรค ผู้เชี่ยวชาญ และหน่วยงานสาธารณสุขจึงต้องตรวจสอบหลักฐานทางห้องปฏิบัติการก่อนจึงจะสามารถสรุปสาเหตุได้

▪️กาฬโรคปอดคืออะไร ?

กาฬโรคเกิดจากแบคทีเรีย Yersinia Pestis ซึ่งโดยธรรมชาติสามารถพบในสัตว์ฟันแทะ และหมัดที่เป็นพาหะ

กาฬโรคมีหลายรูปแบบ เช่น กาฬโรคต่อมน้ำเหลือง กาฬโรคในกระแสเลือด และ กาฬโรคปอด

กาฬโรคปอดเป็นรูปแบบที่น่ากังวลเป็นพิเศษ เพราะเชื้อสามารถแพร่ผ่านอนุภาคจากระบบทางเดินหายใจของผู้ป่วยไปยังคนอื่นได้ โดยเฉพาะเมื่อมีการสัมผัสใกล้ชิด อาการอาจเกิดขึ้นหลังได้รับเชื้อประมาณ 1–7 วัน และอาจมีไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย ไอ หายใจลำบากหรือปอดอักเสบอย่างรวดเร็ว แต่สิ่งสำคัญคือ กาฬโรคสามารถรักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ หากได้รับการวินิจฉัย และรักษาอย่างรวดเร็ว 

▪️กาฬโรคยังมีอยู่ในโลกปัจจุบันหรือไม่ ?

คำตอบคือ ยังมีอยู่ กาฬโรคไม่ได้สูญหายไปจากโลก แม้ปัจจุบันจะพบได้น้อยกว่าสมัยก่อนมาก และสามารถควบคุมได้ด้วยระบบสาธารณสุข และยาปฏิชีวนะ แต่เชื้อยังคงหมุนเวียนอยู่ตามธรรมชาติในประชากรสัตว์บางพื้นที่ของโลก โดยเฉพาะในสัตว์ฟันแทะ และหมัด

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่ากาฬโรคยังเป็นโรคที่พบได้ในบางประเทศ และการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะอย่างรวดเร็วสามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตได้อย่างมาก 

▪️ประเทศไทยมีความเสี่ยงหรือไม่ ?

ประเด็นนี้น่าจะเป็นสิ่งที่คนไทยสนใจมากที่สุด กรมควบคุมโรคของประเทศไทยประเมินว่า ความเสี่ยงในการนำเชื้อกาฬโรคจากเหตุการณ์ดังกล่าวเข้าสู่ประเทศไทยอยู่ในระดับต่ำ

ณ วันที่ 5 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีหลักฐานว่ามีการแพร่ระบาดออกนอกพื้นที่ดังกล่าว และยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าผู้เสียชีวิตติดเชื้อกาฬโรค

กรมควบคุมโรคยังระบุว่า ยังไม่มีความจำเป็นต้องเพิ่มมาตรการจำกัดการเดินทาง เที่ยวบินหรือการคัดกรองพิเศษบริเวณด่านเข้าออกประเทศในขณะนี้ กล่าวง่ายๆคือ ข่าวนี้กำลังถูกติดตามอย่างใกล้ชิด แต่ยังไม่ใช่สถานการณ์ที่ประเทศไทยต้องตื่นตระหนก

▪️สิ่งที่น่าจับตามองต่อจากนี้

สิ่งสำคัญที่สุดคือ ผลการตรวจสอบทางห้องปฏิบัติการว่า สาเหตุการเสียชีวิตเกี่ยวข้องกับเชื้อ Yersinia Pestis หรือไม่ หากไม่พบเชื้อ เหตุการณ์ก็อาจเป็นเพียงการเสียชีวิตจากโรคปอดอักเสบจากสาเหตุอื่น แต่หากมีการยืนยันกาฬโรคจริง เจ้าหน้าที่จะต้องตรวจสอบต่อว่า ผู้ป่วยได้รับเชื้อจากแหล่งใด มีผู้ติดเชื้อรายอื่นหรือไม่ และมีการแพร่จากคนสู่คนหรือไม่

สำหรับประเทศไทย กรมควบคุมโรคระบุว่าจะติดตามข้อมูลกับองค์การอนามัยโลก และประเมินความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง 

▪️ข่าวนี้สอนอะไรเรา ?

เหตุการณ์นี้สะท้อนว่า แม้โรคอย่างกาฬโรคจะดูเหมือนเป็นโรคจากประวัติศาสตร์ แต่เชื้อ Yersinia Pestis ยังคงมีอยู่ในธรรมชาติ และระบบสาธารณสุขทั่วโลกยังคงต้องเฝ้าระวัง ในขณะเดียวกัน ข่าวสุขภาพที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วบนโลกออนไลน์ก็ทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ง่าย โดยเฉพาะการนำคำว่า “สงสัย” หรือ “อาจเป็น” ไปเขียนเป็น “ยืนยันแล้ว”

สำหรับเหตุการณ์ในไซบีเรียขณะนี้ ข้อเท็จจริงที่สำคัญที่สุดจึงยังคงเป็น “มีผู้เสียชีวิต และมีการเฝ้าระวังผู้สัมผัส แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นกาฬโรค” ดังนั้น การติดตามข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณสุขที่เชื่อถือได้จึงสำคัญกว่าการแชร์ข่าวลือ