เปิด 3 อำเภอของประเทศไทยได้ที่ขอแยกออกเป็นจังหวัดใหม่

ปัจจุบันประเทศไทยมี 77 จังหวัด (76 จังหวัด และ 1 เขตปกครองพิเศษคือกรุงเทพมหานคร) โดยยัง ไม่มีการประกาศตั้งจังหวัดใหม่เพิ่ม หลังจากจังหวัดบึงกาฬ (แยกจากหนองคาย) เมื่อปี พ.ศ. 2554

อย่างไรก็ตาม มีอำเภอขนาดใหญ่ที่มีกระแสหรือภาคประชาชนเคยยื่นเรื่อง/เรียกร้องขอแยกตัวเพื่อจัดตั้งเป็น "จังหวัดใหม่" บ่อยครั้ง ได้แก่

ตัวอย่างอำเภอที่มีการเคลื่อนไหวหรือมีกระแสขอแยกเป็นจังหวัด อำเภอที่มีการยื่นเรื่องหรือผลักดันอย่างชัดเจนในระยะหลัง

● อำเภอแม่สะเรียง (ขอแยกจากจังหวัดแม่ฮ่องสอน): เป็นกรณีล่าสุดที่มีกลุ่มภาคประชาชนยื่นหนังสืออย่างเป็นทางการ (เมื่อปี พ.ศ. 2564) เพื่อขอตั้งเป็น "จังหวัดแม่สะเรียง" โดยจะรวมพื้นที่ตอนใต้ของแม่ฮ่องสอน (เช่น อ.สบเมย) เข้าด้วยกัน เนื่องจากพื้นที่เดิมห่างไกลจากตัวเมืองและมีเส้นทางภูเขาซับซ้อน ทำให้ติดต่อราชการลำบาก

● อำเภอบัวใหญ่ (ขอแยกจากจังหวัดนครราชสีมา): หนึ่งในพื้นที่ตัวเต็งฝั่งอีสานที่มีการผลักดันมาอย่างยาวนานตั้งแต่ปี พ.ศ. 2498 และเคยมีการรวบรวมรายชื่อประชาชนยื่นร่างกฎหมายตั้ง "จังหวัดบัวใหญ่" เพื่อแยก 8 อำเภอตอนบนของโคราชออกมา เพื่อช่วยกระจายความเจริญลดความเหลื่อมล้ำ

● อำเภอแม่สอด (ขอแยกจากจังหวัดตาก): เมืองท่าและเขตเศรษฐกิจชายแดนสำคัญ มีการเรียกร้องและเสนอยกฐานะอยู่บ่อยครั้ง ทั้งในรูปแบบการจัดตั้งเป็นจังหวัดใหม่ หรือจัดตั้งเป็นรูปแบบเขตปกครองพิเศษเพื่อความคล่องตัวทางเศรษฐกิจ

สถานะทางกฎหมาย

• ตามระเบียบและกฎหมาย การจัดตั้งจังหวัดใหม่ต้องผ่านเกณฑ์ที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด (เช่น จำนวนประชากร, ขนาดพื้นที่, จำนวนอำเภอ, ความพร้อมของสถานที่ราชการ) และต้องตราเป็นพระราชบัญญัติ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีการอนุมัติเปลี่ยนแปลง