ขนมไทยสัญชาติโปรตุเกส จากขนมฝรั่งในอยุธยา สู่ของหวานคู่ครัวไทย

เมื่อพูดถึง “ขนมไทย” หลายคนอาจคิดว่าเป็นภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นในสยามทั้งหมด แต่ความจริงแล้ว ขนมหวานไทยจำนวนไม่น้อยได้รับอิทธิพลจากต่างชาติ โดยเฉพาะ โปรตุเกส ชาติยุโรปชาติแรก ๆ ที่เข้ามาติดต่อค้าขายกับกรุงศรีอยุธยาในช่วงศตวรรษที่ 16

ชาวโปรตุเกสนำวัฒนธรรมการทำขนมที่ใช้ ไข่ น้ำตาล และแป้ง เข้ามา ซึ่งแตกต่างจากขนมไทยแบบดั้งเดิมที่มักใช้แป้ง ข้าว และกะทิเป็นหลัก จนเกิดการผสมผสานกลายเป็นขนมไทยรูปแบบใหม่ที่มีสีสันสวยงามและรสชาติหวานละมุน

บุคคลสำคัญที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดคือ ท้าวทองกีบม้า (มารี กีมาร์) สตรีเชื้อสายโปรตุเกส-ญี่ปุ่นในสมัยอยุธยา ผู้มีบทบาทในการเผยแพร่เทคนิคการทำขนมไข่ในราชสำนัก จนเกิดเป็นตำนานขนมไทยหลายชนิดที่เรารู้จักในปัจจุบัน

 

1. ทองหยิบ

ขนมไข่แดงที่นำไปกวนกับน้ำเชื่อม ก่อนจับจีบให้เป็นกลีบสวยงาม ได้รับอิทธิพลจากขนมไข่ของโปรตุเกส และกลายเป็นขนมมงคลที่นิยมใช้ในงานสำคัญ

 

2. ทองหยอด

ขนมเม็ดกลมสีทอง สื่อถึงความร่ำรวยและความมั่งคั่ง มีต้นแบบจากขนมที่ใช้ไข่แดงและน้ำตาลของโปรตุเกส ก่อนถูกปรับให้เข้ากับวัฒนธรรมไทย

 

3. ฝอยทอง

เส้นไข่แดงสีทองที่มีลักษณะคล้ายเส้นไหม เป็นหนึ่งในขนมที่ได้รับอิทธิพลจากโปรตุเกสอย่างชัดเจน และกลายเป็นขนมยอดนิยมในงานแต่งงาน เพราะเชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์ของความรักที่ยืนยาว

 

4. ขนมผิง

ขนมอบขนาดเล็ก เนื้อกรอบ ละลายในปาก ได้รับอิทธิพลจากขนมอบแบบยุโรป ก่อนนำมาปรับใช้กับวัตถุดิบท้องถิ่นของไทย

 

5. ลูกชุบ

ขนมที่ทำจากถั่วกวน ปั้นเป็นรูปผลไม้หรือของต่าง ๆ แล้วเคลือบด้วยวุ้นใส ได้แรงบันดาลใจจาก

ขนมมาร์ซิแพน (Marzipan) ของยุโรป ก่อนถูกปรับให้มีเอกลักษณ์แบบไทย

 

6. ทองโปร่ง

ขนมไข่สีทองที่มีลักษณะโปร่งเบา เป็นอีกหนึ่งขนมที่สะท้อนเทคนิคการใช้ไข่แดงแบบโปรตุเกสในขนมไทย

 

7. ทองม้วน

ขนมแผ่นบางกรอบที่ม้วนเป็นแท่ง มีลักษณะคล้ายขนมแผ่นอบของยุโรป ก่อนถูกดัดแปลงด้วยวัตถุดิบแบบไทย เช่น กะทิและน้ำตาลมะพร้าว

 

8. สังขยา

ขนมที่มีพื้นฐานจากคัสตาร์ดไข่ของโปรตุเกส แต่ไทยนำมาปรับด้วยการเติมกะทิ จนกลายเป็นสังขยาที่รับประทานคู่กับขนมปัง ข้าวเหนียว หรือฟักทอง

 

9. ขนมหม้อแกง

ขนมเนื้อเนียนคล้ายพุดดิ้งไข่ ได้รับอิทธิพลจากขนมอบของโปรตุเกส ก่อนปรับให้เข้ากับรสชาติไทยด้วยกะทิ หอมเจียว และน้ำตาล

 

10. สัมปันนี

ขนมไทยโบราณเนื้อร่วน ละลายในปาก มีกลิ่นหอมและรูปทรงสวยงาม เชื่อว่าได้รับอิทธิพลจากขนมยุโรปที่เข้ามาในสยาม ก่อนปรับสูตรให้เป็นเอกลักษณ์ของไทย

 

จากขนมของชาวต่างชาติเมื่อหลายร้อยปีก่อน วันนี้ขนมเหล่านี้ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นของโปรตุเกสอีกต่อไป แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมไทย เป็นหลักฐานว่าการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมสามารถสร้างสิ่งใหม่ที่งดงามและอยู่คู่สังคมได้ยาวนาน