ลูกเต๋ายุคแรกของโลกไม่ได้ทำจากไม้ แต่ทำจากกระดูกข้อเท้าแกะและแพะ

เคยคิดไหมว่า ก่อนจะมีลูกเต๋าทรงลูกบาศก์ ผู้คนในอดีตใช้ของอะไรโยนเสี่ยงดวง?

คำตอบอาจทำให้หลายคนแปลกใจ เพราะลูกเต๋าในยุคโบราณจำนวนมากไม่ได้ทำจากไม้ พลาสติก หรือหิน แต่ใช้ กระดูกข้อเท้า ของแกะและแพะ ซึ่งเรียกว่า Astragali กระดูกชิ้นนี้มีรูปร่างเป็นเหลี่ยมตามธรรมชาติ สามารถตกได้หลายด้าน จึงเหมาะกับการนำมาใช้เล่นเกมและเสี่ยงทายมาตั้งแต่หลายพันปีก่อน

ทำไมต้องเป็นกระดูกข้อเท้า?

กระดูก Astragali มีลักษณะพิเศษคือแต่ละด้านไม่เหมือนกัน เมื่อนำมาโยนจะมีโอกาสพลิกตกในแต่ละด้านแตกต่างกัน จึงสร้างความไม่แน่นอนคล้ายการทอยลูกเต๋า แม้จะยังไม่ใช่ลูกบาศก์แบบที่คุ้นเคยในปัจจุบัน แต่ก็ถือเป็นต้นกำเนิดของอุปกรณ์เสี่ยงโชคที่เก่าแก่ที่สุดชนิดหนึ่ง

จากกระดูกสัตว์ชิ้นเล็ก ๆ กลายเป็นต้นแบบของเกมเสี่ยงดวงในหลายอารยธรรม

หลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ชาวกรีก ชาวโรมัน ชาวอียิปต์ รวมถึงผู้คนในตะวันออกกลางต่างใช้กระดูกชนิดนี้ ทั้งเพื่อความบันเทิง การละเล่นของเด็ก การทำนายโชคชะตา และประกอบพิธีกรรมทางศาสนา บางพื้นที่ยังแกะสลักสัญลักษณ์ลงบนกระดูกเพื่อกำหนดค่าของแต่ละด้านอีกด้วย

ก่อนพัฒนามาเป็นลูกเต๋าหกหน้า

เมื่อฝีมือการแกะสลักและงานช่างก้าวหน้าขึ้น มนุษย์จึงเริ่มผลิตลูกเต๋าทรงลูกบาศก์จากกระดูก งาช้าง หิน และไม้ เพื่อให้โอกาสออกแต่ละหน้ามีความใกล้เคียงกันมากขึ้น ก่อนจะพัฒนามาเป็นลูกเต๋ามาตรฐานหกหน้าที่ใช้ในเกมและการพนันทั่วโลกจนถึงทุกวันนี้

เรื่องน่าสนใจอีกอย่าง คำว่า Astragali ไม่ได้หมายถึงอุปกรณ์เล่นเกมเท่านั้น แต่ยังเป็นชื่อเรียกกระดูกข้อเท้าในทางกายวิภาคอีกด้วย จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่าของใช้ธรรมดาจากธรรมชาติ สามารถกลายเป็นต้นกำเนิดของเกมที่อยู่คู่มนุษย์มานานหลายพันปี