10 อันดับ "ผี" และสภาพที่เกิดจากคนมีของแล้วพลาด

10 อันดับ "ผี" และสภาพที่เกิดจากคนมีของแล้วพลาด

เมื่อผู้เรียนวิชาพฤติกรรมเปลี่ยน หรือทำผิดข้อห้าม (ผิดครู/พรากของ/ทำลายสัจจะ) จะเรียกว่า "ของเข้าตัว" หรือ "ของพัง" ซึ่งตามความเชื่อภาคสนามและเอกสารอ้างอิงทางวัฒนธรรมไทย มักจะกลายสภาพหรือถูกสิงสู่จนกลายเป็น "ผี" หรือมีลักษณะคล้ายผีใน 10 รูปแบบหลัก ๆ ดังนี้

1. ผีปอบ

• ลักษณะ: เป็นอันดับ 1 ที่พบมากที่สุด เกิดจากผู้ที่เรียนวิชาอาคม (โดยเฉพาะวิชาเมตตามหานิยม วิชาคงกระพัน หรือมนต์ดำ) แล้วไม่สามารถรักษาข้อห้าม (คะลำ) ได้ เช่น กินเนื้อต้องห้าม ทำผิดสัจจะ หรือแก่ตัวลงจนควบคุมวิชาไม่ได้ วิชาจึงกลายเป็นสิงร่าง กลืนกินตับไตไส้พุงของตัวเองและต้องไปเสาะหาของดิบของคาวกินในร่างคนอื่น
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน (มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์) และงานวิจัย “ความเชื่อเรื่องผีปอบในสังคมอีสาน” โดยสถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

2. ผีกระหัง

• ลักษณะ: ในอดีตเชื่อว่าเกิดจากผู้ชายที่เรียนวิชาอาคมสายดำ พลังจิตต่ำ หรือทำผิดครูอย่างร้ายแรง จนทำให้วิชาควบคุมจิตใจ ร่างกายแปรเปลี่ยน ชอบกินของโสโครก และใช้กระด้งฝัดข้าวต่างปีกในการบินตอนกลางคืน
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: บันทึกวรรณกรรมท้องถิ่นภาคกลาง และบทความวิเคราะห์คติชนวิทยาเรื่อง “ผีกระสือ-กระหัง: ภาพสะท้อนของผิดครูในสังคมไทย” โดยคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

3. เสือสมิง (หรือ ผีเสือ)

• ลักษณะ: เกิดจากพรานป่าหรือผู้มีอาคมสายคงกระพัน/แปลงกาย ที่แก่กล้าวิชามาก ๆ หรือใช้มนต์ดำฆ่าสัตว์ตัดชีวิตมากเกินไป จนกระทั่งวิชา "ย้อนเข้าตัว" (ของพัง) ทำให้กู่ไม่กลับ ร่างกายกลายเป็นเสือลายพาดกลอน แต่จิตใจเป็นผีร้ายคอยหลอกล่อกินคน
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: บันทึกเรื่องเล่าชาวบ้านภาคเหนือและภาคตะวันตก, หนังสือ “เสือสมิงและเรื่องเล่าลี้ลับในป่าดงดิบ” ของพรานอาวุโส และเอกสารหอจดหมายเหตุแห่งชาติเกี่ยวกับความเชื่อพื้นบ้าน

4. ผีโพง

• ลักษณะ: ความเชื่อทางภาคเหนือ เกิดจากคนที่เรียนวิชาทางไสยศาสตร์ดนตรี ว่านยา หรือคาถาอาคมบางประเภท แล้วรักษาสัจจะไม่ได้ หรือถูกของย้อนเข้าตัว ตอนกลางวันเป็นคนปกติ แต่ตอนกลางคืนจะมีแสงสว่างออกทางรูจมูก และชอบไปกินกบ เขียด หรือของคาวตามหนองน้ำ
• แหล่งที่มา/อหมายเหตุ: พจนานุกรมภาษาถิ่นภาคเหนือ และเอกสารวิชาการ “ผีและสิ่งเหนือธรรมชาติในล้านนา” โดยศูนย์อนุกรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่นเชียงใหม่

5. ผีกองกอย (สภาพผู้ถูกของเข้าตัวจนเสียสติ)

• ลักษณะ: ในบางท้องถิ่นเชื่อว่าผีกองกอยไม่ได้เป็นมาตั้งแต่เกิด แต่เกิดจากคนเล่นของสายป่า/วิชาบังบด ที่ทำผิดสัจจะกับเจ้าป่าเจ้าเขา จนถูกลงทัณฑ์ให้สูญเสียความเป็นมนุษย์ กลายสภาพเป็นผีขาเดียวที่ต้องอาศัยอยู่ในป่าลึก
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: เล่าขานในแถบเทือกเขาภูพาน บันทึกในหนังสือ “วัฒนธรรมและวิถีชีวิตชาวผู้ไท” ### 6. ผีเข้าสิง (ผีพราย/ผีพรายตานีที่เกิดจากการเลี้ยงพลาด)
• ลักษณะ: คนที่เลี้ยงผีพราย ผีกุมารทอง หรือว่านยาทางมหาเสน่ห์ (เช่น ว่านโพง ว่านกระสือ) แล้ว "ขาดการเซ่นไหว้" หรือทำผิดวิธี ของเหล่านั้นจะกลับมาทำร้ายผู้เลี้ยง ยึดร่าง และทำให้ผู้เลี้ยงมีพฤติกรรมคล้ายผีตัวนั้น ๆ เช่น ดุร้าย พูดภาษาโบราณ หรือกินของดิบ
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: ตำราไสยศาสตร์ไทยโบราณ (เช่น ตำราพรหมชาติ ฉบับหลวง) และบทสัมภาษณ์อาจารย์ฆราวาสสายเวทมนตร์ในงานวิจัยเชิงชาติพันธุ์วิทยา

7. ผีดิบ (สภาพคน "ตายทั้งเป็น" จากวิชาอาคม)

• ลักษณะ: เกิดจากผู้ที่มีของขลังสายคงกระพันชาตรีอย่างเหนียวแน่นมาก ๆ แต่ทำผิดข้อห้ามอย่างรุนแรง เมื่อถึงคราวตาย ร่างกายกลับไม่ยอมเน่าเปื่อยตามธรรมชาติ และจิตวิญญาณภายในสับสนกลายเป็นผีเฝ้าร่าง ไม่สามารถไปผุดไปเกิดได้ จิตใจมีความพยาบาท
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: บันทึกประเพณีการจัดการศพและการล้างป่าช้าของมูลนิธิต่าง ๆ ในประเทศไทย (มักพบศพที่ไม่เน่าเปื่อยซึ่งญาติระบุว่าเป็นคนเล่นของมาก่อน)

8. ผีกระสือ (ในกรณีผู้สืบทอดวิชาพลาด)

• ลักษณะ: แม้กระสือส่วนใหญ่จะเชื่อว่าเกิดจากการสืบทอดทางน้ำลาย แต่ในบางตำราภาคกลางระบุว่า สตรีที่เรียนวิชาทำเสน่ห์ยาแฝดหรือฝังรูปฝังรอย แล้วควบคุมอารมณ์/ศีลธรรมไม่ได้ หรือทำผิดครูอย่างร้ายแรง ก็จะถูกวิชากัดกินภายในจนกลายเป็นกระสือถอดหัวได้เช่นกัน
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: หนังสือ “โลกของผีไทย” โดย เอนก นาวิกมูล และบทความด้านคติชนวิทยา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

9. ผีจะกละ (ผีแมวป่าอาคม)

• ลักษณะ: ความเชื่อทางภาคเหนือ เกิดจากหมอผีที่เลี้ยงแมวหรือสัตว์เลี้ยงด้วยอาคมมนต์ดำเพื่อเอาไว้ใช้ทำร้ายศัตรู แต่หากวันใดที่หมอผีผู้นั้นจิตอ่อน หรือปล่อยปละละเลยไม่เซ่นไหว้ สัตว์เลี้ยงตัวนั้นจะกลายเป็น "ผีจะกละ" ที่ย้อนกลับมาหักคอและกินตับไตไส้พุงของผู้เลี้ยงเอง
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: บันทึกคติความเชื่อล้านนา ในสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ

10. ผีบ้า (สภาพเสียสติจาก "ของคว่ำ/ของเข้าตัว")

• ลักษณะ: แม้ในทางแพทย์จะเป็นอาการทางจิต แต่ในทางไสยศาสตร์โบราณ คนที่เล่นของแล้วพลาด (เช่น คัดของไม่ออก, โดนย้อนของ, หรือเรียนวิชาชั้นสูงเกินไปจนจิตวิปลาส) จะถูกเรียกว่า "ผีเข้า" หรือ "ผีบ้าอาคม" มีพฤติกรรมคุยคนเดียว หัวเราะคลุ้มคลั่ง และพูดจาเป็นภาษาคาถาที่ไม่รู้เรื่อง
• แหล่งที่มา/อ้างอิง: งานวิจัย “ระบบความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์กับการเยียวยาจิตใจในสังคมชนบทไทย” สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

ข้อสังเกตเชิงคติชนวิทยา:  วัฒนธรรมไทยสร้างเรื่องเล่าเหล่านี้ขึ้นมาเพื่อเป็น "กุศโลบาย" ในการควบคุมพฤติกรรมของผู้คนในอดีต เนื่องจากผู้ที่เรียนวิชาอาคมมักมีอำนาจหรือพละกำลังมากกว่าคนทั่วไป ชุมชนจึงต้องมี "ข้อห้าม (ศีลธรรม)" กำกับไว้ หากใครใช้อำนาจนั้นไปในทางที่ผิด หรือขาดวินัย ก็จะถูกสังคมตราหน้าว่าจะกลายสภาพเป็น "ผี" ที่น่ารังเกียจนั่นเอง