จังหวัดไหนพึ่งรถสองแถวมากที่สุด? เปิดข้อมูลจริง ก่อนสรุปว่าใครคืออันดับ 1

เวลาพูดถึงรถสองแถว หลายคนอาจนึกถึงภาพรถกระบะดัดแปลงที่วิ่งรับส่งผู้โดยสารตามตลาด สถานีขนส่ง หรือเส้นทางระหว่างอำเภอ

แต่ถ้าถามว่า “จังหวัดไหนพึ่งรถสองแถวมมากที่สุด?”

คำถามนี้ยังตอบแบบฟันธงว่าใครเป็นอันดับ 1 ไม่ได้ง่าย ๆ

เพราะประเทศไทยยังไม่มีข้อมูลชุดเดียวที่นำจำนวนรถ จำนวนผู้โดยสาร จำนวนเที่ยววิ่ง และสัดส่วนการเดินทางของรถสองแถวจากทุกจังหวัดมาเปรียบเทียบกันโดยตรง

เชียงใหม่มีตัวเลขรถสองแถวที่น่าสนใจมาก

ข้อมูลในแผนพัฒนาจังหวัดเชียงใหม่ระบุว่า รถโดยสารไม่ประจำทาง หรือรถสองแถวของสหกรณ์นครลานนาเดินรถ ให้บริการภายในเมืองเชียงใหม่ไม่เกินวงแหวนรอบสอง

จำนวนที่ระบุไว้คือ 2,177 คัน

ตัวเลขนี้ทำให้เห็นขนาดของระบบรถสองแถวในเชียงใหม่ได้ค่อนข้างชัดเจน

และไม่ได้มีเฉพาะการเดินทางในเมืองเท่านั้น

รถสองแถวเชียงใหม่ยังเชื่อมระหว่างอำเภอ

อีกส่วนหนึ่งที่น่าสนใจคือระบบขนส่งสาธารณะระหว่างอำเภอ

ข้อมูลเดียวกันระบุว่า เชียงใหม่มีเส้นทางให้บริการระหว่างอำเภอ 29 เส้นทาง ครอบคลุมทั้ง 25 อำเภอ และมีรถให้บริการ 1,270 คัน

ที่สำคัญ รถที่ให้บริการในระบบนี้ ส่วนใหญ่เป็นรถสองแถว

นั่นหมายความว่า บทบาทของรถสองแถวไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเดินทางในตัวเมือง แต่ยังเกี่ยวข้องกับการเชื่อมพื้นที่ระหว่างอำเภอด้วย

แล้วจังหวัดอื่นพึ่งรถสองแถวเหมือนกันหรือไม่?

คำตอบคือ ใช่ แต่รูปแบบแตกต่างกัน

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร หรือ สนข. มีการศึกษาระบบขนส่งสาธารณะในเมืองหลักภูมิภาคหลายจังหวัด เช่น เชียงใหม่ เชียงราย พิษณุโลก อุดรธานี ขอนแก่น นครราชสีมา อุบลราชธานี พระนครศรีอยุธยา สุราษฎร์ธานี ภูเก็ต และสงขลา

รถสองแถวจึงเป็นหนึ่งในรูปแบบขนส่งที่ปรากฏอยู่ในระบบขนส่งของหลายพื้นที่

ขอนแก่นก็มีระบบรถสองแถวขนาดใหญ่

ข้อมูลจากงานศึกษาด้านการเดินทางในจังหวัดขอนแก่นที่เผยแพร่ผ่านฐานข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ระบุว่า ในช่วงเวลาที่ศึกษา ขอนแก่นมีผู้ประกอบการรถสองแถวภายในเขตเมือง 33 ราย มีรถ 746 คัน และให้บริการ 20 เส้นทาง

ตัวเลขนี้สะท้อนว่ารถสองแถวก็มีบทบาทอย่างมากในระบบขนส่งของขอนแก่น

แต่ต้องระวังเรื่องปีของข้อมูล เพราะข้อมูลดังกล่าวเก่ากว่าข้อมูลเชียงใหม่มาก จึงไม่ควรนำตัวเลข 746 คันไปเทียบตรง ๆ กับ 2,177 คันแล้วสรุปว่าเชียงใหม่ “พึ่งมากกว่า”

ทำไมถึงยังบอกไม่ได้ว่าใครพึ่งรถสองแถวมที่สุด?

เพราะคำว่า “พึ่งพา” ไม่ได้หมายถึงจำนวนรถเพียงอย่างเดียว

ถ้าจะจัดอันดับจังหวัดอย่างเป็นธรรม อย่างน้อยควรดูหลายตัวแปร เช่น

• จำนวนรถสองแถว

• จำนวนเส้นทาง

• จำนวนผู้โดยสาร

• จำนวนเที่ยววิ่ง

• สัดส่วนการเดินทางด้วยรถสองแถว

• พื้นที่ที่รถให้บริการ

• จำนวนประชากรในพื้นที่

• ทางเลือกของระบบขนส่งประเภทอื่น

จังหวัดหนึ่งอาจมีรถสองแถว 2,000 คัน แต่มีระบบรถโดยสารประเภทอื่นจำนวนมาก

ขณะที่อีกจังหวัดหนึ่งอาจมีรถสองแถวไม่ถึง 1,000 คัน แต่ประชาชนจำนวนมากต้องใช้รถประเภทนี้เป็นช่องทางหลักในการเดินทาง

ดังนั้น จำนวนรถมากที่สุด ไม่เท่ากับพึ่งพามากที่สุด

รถสองแถวจึงยังเป็นโจทย์สำคัญของระบบขนส่งท้องถิ่น

ข้อมูลของ สนข. แสดงให้เห็นว่าหลายจังหวัดยังมีการวางแผนและพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะในระดับเมืองและภูมิภาค

บางพื้นที่มีการกำหนดจุดรับ–ส่งรถเมล์และรถสองแถว ขณะที่บางจังหวัดอยู่ระหว่างการพัฒนาโครงข่ายระบบขนส่งให้เชื่อมโยงกันมากขึ้น

รถสองแถวจึงไม่ได้เป็นเพียงรถรับส่งผู้โดยสารแบบดั้งเดิม แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างการเดินทางในหลายจังหวัด

สรุป: จังหวัดไหนพึ่งรถสองแถวมากที่สุด?

ถ้าตอบตามข้อมูลที่ตรวจสอบได้ตอนนี้ คำตอบที่ปลอดภัยที่สุดคือ

ยังไม่มีข้อมูลชุดเดียวที่ยืนยันว่า จังหวัดใดเป็นอันดับ 1 ของประเทศไทยในด้านการพึ่งพารถสองแถว

แต่ เชียงใหม่เป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีหลักฐานชัดเจนว่ารถสองแถวมีบทบาทสูง โดยข้อมูลที่อ้างในแผนพัฒนาจังหวัดระบุรถสองแถวในเขตเมือง 2,177 คัน และระบบรถโดยสารระหว่างอำเภออีก 1,270 คัน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นรถสองแถว

จุดสำคัญจึงไม่ใช่การรีบตั้งชื่อ “อันดับ 1”

แต่คือการตั้งคำถามว่า

ถ้าต้องจัดอันดับจังหวัดที่พึ่งรถสองแถวจริง ๆ เราควรวัดจากจำนวนรถ จำนวนผู้โดยสาร หรือสัดส่วนคนที่ใช้รถสองแถวเป็นประจำ?

แล้วจังหวัดของคุณล่ะ รถสองแถวมีความสำคัญต่อการเดินทางมากแค่ไหน?