10 วิธีเช็กว่าคุณ “โดนของ” หรือไม่ จากข้อมูลจริง

10 วิธีเช็กว่าคุณ “โดนของ” หรือไม่ จากข้อมูลจริง

อาการลึกลับที่ต้องตรวจหาสาเหตุทางการแพทย์ก่อนเชื่อเรื่องคุณไสย

อยู่ๆ คุณอาจฝันร้ายทุกคืน รู้สึกเหมือนมีใครยืนอยู่ปลายเตียง ได้ยินเสียงเรียกทั้งที่ไม่มีคน เหนื่อยผิดปกติ หรือเจ็บป่วยโดยหาสาเหตุไม่พบ จนอดคิดไม่ได้ว่า

“เรากำลังโดนของอยู่หรือเปล่า?”

ตามความเชื่อพื้นบ้าน “การโดนของ” หมายถึงการถูกทำคุณไสยหรือถูกพลังเหนือธรรมชาติรบกวน แต่ในทางวิทยาศาสตร์ยังไม่มีหลักฐานหรือการตรวจมาตรฐานใดที่สามารถยืนยันเรื่องนี้ได้

สิ่งที่ตรวจสอบได้จริงคือ อาการดังกล่าวอาจเกิดจากอะไร และมีสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบรักษาหรือไม่

อันดับ 1 อาการเกิดเฉพาะตอนกำลังหลับหรือตื่นหรือไม่

หากคุณรู้สึกว่า

• ลืมตาได้แต่ขยับตัวไม่ได้
• พูดหรือร้องขอความช่วยเหลือไม่ได้
• รู้สึกเหมือนมีคนนั่งทับหน้าอก
• เห็นเงาคนอยู่ข้างเตียง
• ได้ยินเสียงเดิน เสียงกระซิบ หรือเสียงเรียก
• รู้สึกว่ามีบางสิ่งอยู่ในห้อง

โดยเหตุการณ์เกิดขึ้นขณะกำลังหลับหรือเพิ่งตื่น อาการนี้มีความเป็นไปได้สูงว่าจะเป็น ภาวะผีอำหรือ Sleep Paralysis

ระบบประสาทของผู้ที่มีภาวะนี้ตื่นขึ้นแล้ว แต่ร่างกายยังอยู่ในช่วงที่กล้ามเนื้อถูกยับยั้งตามธรรมชาติของการนอนหลับระยะ REM จึงขยับตัวไม่ได้ชั่วคราว และบางคนอาจเห็นหรือได้ยินภาพหลอนร่วมด้วย

NHS ระบุว่าผู้มีภาวะผีอำอาจรู้สึกว่ามีคนอยู่ในห้อง หรือมีบางอย่างกดทับร่างกาย แม้อาการจะน่ากลัว แต่โดยทั่วไปไม่เป็นอันตรายและมักกินเวลาเพียงไม่กี่วินาทีถึงหลายนาที (nhs.uk)

วิธีเช็ก: จดว่าอาการเกิดเวลาใด หากเกิดเฉพาะก่อนหลับหรือหลังตื่นและหายไปเมื่อขยับตัวได้ สอดคล้องกับภาวะผีอำมากกว่าการถูกทำคุณไสย

อันดับ 2 คนอื่นในบ้านมีอาการพร้อมกันหรือไม่

หากหลายคนในบ้านพร้อมใจกันมีอาการ

• ปวดศีรษะ
• เวียนศีรษะ
• อ่อนแรง
• คลื่นไส้
• ง่วงซึม
• สับสน
• หายใจไม่สะดวก

โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในห้องปิด ใช้เตาถ่าน เครื่องปั่นไฟ เครื่องทำน้ำอุ่นระบบแก๊ส หรือเครื่องยนต์ใกล้บ้าน อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นบ้านผีสิง เพราะอาจเกิดจาก ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์

ก๊าซชนิดนี้ไม่มีสีและไม่มีกลิ่น จึงไม่สามารถตรวจพบด้วยการดมหรือมองเห็น CDC ระบุว่าอาการที่พบบ่อย ได้แก่ ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ อ่อนแรง คลื่นไส้ อาเจียน เจ็บหน้าอก และสับสน การรับก๊าซปริมาณมากอาจทำให้หมดสติหรือเสียชีวิตได้ (CDC)

วิธีเช็ก: ออกจากพื้นที่ไปยังบริเวณอากาศถ่ายเททันที หากอาการดีขึ้นเมื่อออกจากบ้าน หรือหลายคนและสัตว์เลี้ยงมีอาการพร้อมกัน ต้องสงสัยปัญหาสิ่งแวดล้อมและขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน

อันดับ 3 อาการเริ่มหลังอดนอนหรือเครียดหนักหรือไม่

การนอนน้อยหลายคืนติดต่อกันทำให้เกิดได้ทั้ง

• หงุดหงิดง่าย
• สมาธิลดลง
• ใจสั่น
• รู้สึกหวาดระแวง
• ได้ยินเสียงคล้ายมีคนเรียก
• เห็นเงาวูบวาบ
• ฝันร้ายและผีอำบ่อยขึ้น

งานทบทวนเกี่ยวกับภาวะผีอำพบว่า การอดนอน ความเครียด และตารางนอนที่ไม่สม่ำเสมอเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดอาการ รวมถึงประสบการณ์เห็นภาพ ได้ยินเสียง หรือรู้สึกว่ามีบางสิ่งกดทับ (PMC)

วิธีเช็ก: ทดลองจัดเวลานอนให้สม่ำเสมอ งดคาเฟอีนช่วงเย็น และนอนให้เพียงพอต่อเนื่องหลายวัน หากอาการลดลงอย่างชัดเจน แสดงว่าการนอนอาจเป็นปัจจัยสำคัญ

อันดับ 4 เริ่มมีอาการหลังใช้ยาหรือสารบางชนิดหรือไม่

ยาหรือสารบางชนิดสามารถทำให้เกิดอาการสับสน นอนไม่หลับ กระวนกระวาย หรือประสาทหลอนได้ เช่น

• ยากระตุ้นบางชนิด
• ยานอนหลับหรือยาคลายกังวลเมื่อใช้ผิดวิธี
• สเตียรอยด์บางชนิด
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• สารเสพติด
• การหยุดยาหรือหยุดแอลกอฮอล์กะทันหัน
• ผลิตภัณฑ์สมุนไพรหรืออาหารเสริมที่ไม่ทราบส่วนประกอบ

NIMH อธิบายว่าอาการทางจิตอาจเกิดร่วมกับโรคทางกาย การอดนอน ยาบางประเภท และการใช้แอลกอฮอล์หรือสารเสพติดได้ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่มีอาการต้องเป็นโรคจิตเภท (National Institute of Mental Health)

วิธีเช็ก: ทำรายการยา อาหารเสริม เครื่องดื่ม และสารทุกชนิดที่ใช้ในช่วงก่อนเริ่มมีอาการ แล้วนำไปให้แพทย์หรือเภสัชกรตรวจสอบ อย่าหยุดยาที่แพทย์สั่งเองทันที

อันดับ 5 คนอื่นได้ยินหรือเห็นสิ่งเดียวกับคุณหรือไม่

หากได้ยินเสียง เห็นคน เห็นเงา ได้กลิ่น หรือรู้สึกเหมือนถูกสัมผัส แต่คนที่อยู่ในสถานที่เดียวกันไม่รับรู้สิ่งนั้น อาจเข้าข่าย ประสาทหลอน ซึ่งมีได้หลายสาเหตุ เช่น

• ไข้สูง
• ไมเกรนบางชนิด
• โรคลมชัก
• ภาวะเพ้อ
• โรคทางระบบประสาท
• ผลจากยาและสาร
• ภาวะทางจิต
• การอดนอนอย่างรุนแรง

NHS อธิบายว่าประสาทหลอนอาจเกิดได้ทั้งการเห็น ได้ยิน ได้กลิ่น รับรส หรือรู้สึกถูกสัมผัสในสิ่งที่ไม่มีอยู่ภายนอกจริง (nhs.uk)

วิธีเช็ก: อย่าพยายามพิสูจน์ด้วยการอยู่คนเดียวในสถานที่นั้น ให้บันทึกเวลา ระยะเวลา สิ่งที่เห็นหรือได้ยิน รวมถึงยาที่ใช้และจำนวนชั่วโมงที่นอน แล้วปรึกษาแพทย์หากเกิดซ้ำ

อันดับ 6 คุณเริ่มเชื่อว่ามีคนควบคุมความคิดหรือร่างกายหรือไม่

บางคนอาจรู้สึกว่า

• ความคิดถูส่งเข้ามาในหัว
• มีคนอ่านความคิดของตนได้
• ร่างกายถูกบังคับจากภายนอก
• โทรทัศน์หรือโซเชียลมีเดียกำลังส่งสารถึงตนโดยเฉพาะ
• มีคนหรือสิ่งลึกลับติดตามตลอดเวลา

ความรู้สึกเหล่านี้น่ากลัวและดูเหมือนการถูกครอบงำ แต่ในทางการแพทย์อาจเป็นอาการของภาวะที่การรับรู้ความจริงเปลี่ยนไป

องค์การอนามัยโลกระบุว่าอาการทางจิตอาจรวมถึงความเชื่อที่ฝังแน่นแม้มีหลักฐานขัดแย้ง ประสาทหลอน และความรู้สึกว่าความคิดหรือการกระทำของตนถูกควบคุมจากภายนอก (World Health Organization)

วิธีเช็ก: ถามคนที่ไว้วางใจและไม่ได้อยู่ภายใต้ความกลัวเดียวกันให้ช่วยตรวจสอบเหตุการณ์ หากความเชื่อนั้นทำให้ไม่กล้าออกจากบ้าน นอนไม่ได้ หรือหวาดกลัวคนรอบตัว ควรพบผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว

อันดับ 7 บุคลิกและการใช้ชีวิตเปลี่ยนไปมากหรือไม่

ก่อนเกิดอาการรุนแรง บางคนอาจมีการเปลี่ยนแปลง เช่น

• แยกตัวจากครอบครัว
• ไม่สนใจสิ่งที่เคยชอบ
• ดูแลตัวเองลดลง
• พูดหรือเขียนวกวน
• ผลการเรียนหรือการทำงานตกลง
• ระแวงคนรอบตัวมากขึ้น
• แสดงอารมณ์ไม่สอดคล้องกับเหตุการณ์
• ทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้เหมือนเดิม

NIMH ระบุว่าสัญญาณของภาวะทางจิตอาจประกอบด้วยความวิตกกังวล การเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ ขาดแรงจูงใจ ความคิดสับสน และความสามารถในการดำเนินชีวิตโดยรวมลดลง (National Institute of Mental Health)

วิธีเช็ก: เปรียบเทียบกับตัวเองในช่วง 1–3 เดือนก่อนหน้า และถามคนใกล้ชิดว่าพวกเขาสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ การเปลี่ยนอย่างรวดเร็วควรได้รับการประเมิน ไม่ควรรอแก้ด้วยพิธีกรรมเพียงอย่างเดียว

อันดับ 8 มีไข้ สับสน หรือพฤติกรรมเปลี่ยนอย่างฉับพลันหรือไม่

หากผู้ที่ปกติดีเกิดอาการภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน เช่น

• สับสนว่าอยู่ที่ไหน
• จำคนใกล้ชิดไม่ได้
• พูดไม่รู้เรื่อง
• เห็นคนหรือสัตว์ที่ไม่มีอยู่
• กระวนกระวายผิดปกติ
• ซึมลง
• มีไข้
• ชัก
• ปวดศีรษะรุนแรง

อาการนี้ไม่ควรถูกตีความว่าเป็นการโดนของ เพราะอาจเป็น ภาวะเพ้อ การติดเชื้อ ปัญหาสมอง ผลจากยา หรือภาวะฉุกเฉินอื่น

วิธีเช็ก: ดูว่าอาการเกิดขึ้นรวดเร็วหรือไม่ และผู้ป่วยมีระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยนแปลงหรือไม่ หากเกิดฉับพลัน โดยเฉพาะร่วมกับไข้ ชัก อ่อนแรงครึ่งซีก หรือหมดสติ ต้องไปโรงพยาบาลทันที

อันดับ 9 อาการเกิดเฉพาะสถานที่หรือช่วงเวลาหนึ่งหรือไม่

หากรู้สึกป่วยเฉพาะในห้องหนึ่ง บ้านหนึ่ง หรือสถานที่ทำงาน แต่ดีขึ้นเมื่อออกไปข้างนอก ควรตรวจสิ่งแวดล้อม เช่น

• เชื้อราและความชื้น
• อากาศไม่ถ่ายเท
• ควันจากการเผาไหม้
• สารเคมี
• ยาฆ่าแมลง
• เสียงความถี่ต่ำ
• แสงกะพริบ
• ความร้อน
• กลิ่นจากท่อระบายน้ำ
• ก๊าซจากเครื่องใช้หรือเครื่องยนต์

อาการปวดหัว คลื่นไส้ วิงเวียน และสับสนจากก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์อาจดูคล้ายความเจ็บป่วยลึกลับ โดยเฉพาะเมื่อไม่มีคนมองเห็นหรือได้กลิ่นของก๊าซดังกล่าว (CDC)

วิธีเช็ก: จดเวลาและสถานที่ที่อาการเกิด ตรวจระบบไฟฟ้า แก๊ส เครื่องยนต์ การระบายอากาศ และให้ช่างผู้เชี่ยวชาญตรวจแทนการเข้าไปพิสูจน์เพียงลำพัง

อันดับ 10 อาการยังเกิดแม้อยู่ในที่ปลอดภัยและพักผ่อนเพียงพอหรือไม่

หากคุณ

• นอนเพียงพอแล้ว
• ไม่ได้ใช้สารหรือยาที่น่าสงสัย
• ย้ายออกจากสถานที่เดิมแล้ว
• ตรวจสิ่งแวดล้อมแล้ว
• แต่ยังได้ยินเสียง เห็นภาพ หรือหวาดระแวงต่อเนื่อง
• และอาการเริ่มกระทบการกิน การนอน งาน หรือความสัมพันธ์

นี่ไม่ใช่หลักฐานว่าถูกทำของ แต่เป็นเหตุผลว่าควรได้รับการประเมินจากแพทย์

WHO ระบุว่าอาการประสาทหลอน ความเชื่อผิดจากความเป็นจริง ความคิดไม่เป็นระเบียบ และพฤติกรรมผิดปกติสามารถเกิดในภาวะสุขภาพจิตที่รักษาได้ โดยการรักษาอาจประกอบด้วยยา การให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและครอบครัว รวมถึงการฟื้นฟูทางจิตสังคม (World Health Organization)

การไปพบแพทย์ไม่ได้หมายความว่า “เป็นบ้า” แต่เป็นการตรวจหาสาเหตุที่อาจรักษาได้ตั้งแต่ระยะแรก

แล้วจะพิสูจน์ได้อย่างไรว่าโดนของจริง?

คำตอบตามข้อมูลปัจจุบันคือ ยังพิสูจน์ไม่ได้

ไม่มีการตรวจทางวิทยาศาสตร์ที่สามารถแยกได้ว่าอาการใดเกิดจากคุณไสย ไม่มีค่าทางเลือดที่ระบุว่าโดนของ และไม่มีพิธีใดที่ผ่านการทดลองแบบควบคุมจนยืนยันว่ารักษาอาการดังกล่าวได้จริง

สิ่งที่ทำได้คือการตรวจอย่างเป็นขั้นตอน ได้แก่

1. ตรวจอาการฉุกเฉินและสารพิษในสิ่งแวดล้อม
2. ทบทวนยา แอลกอฮอล์ และสารทุกชนิด
3. ตรวจการนอนและความเครียด
4. ตรวจร่างกายและระบบประสาท
5. ประเมินสุขภาพจิตหากมีอาการเห็นภาพ ได้ยินเสียง หรือหวาดระแวง
6. ติดตามว่าอาการเปลี่ยนแปลงตามเวลาและสถานที่หรือไม่

หากบุคคลต้องการสวดมนต์ ทำบุญ หรือประกอบพิธีตามความเชื่อเพื่อความสบายใจ สามารถทำควบคู่กับการรักษาได้ ตราบใดที่ไม่ถูกทำร้าย ไม่ถูกบังคับให้งดยา ไม่เสียเงินจำนวนมาก และไม่เลื่อนการไปโรงพยาบาล

สัญญาณที่ต้องขอความช่วยเหลือทันที

ควรไปโรงพยาบาลหรือขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน เมื่อมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้

• หมดสติ ชัก หรือหายใจลำบาก
• ปวดศีรษะรุนแรงแบบฉับพลัน
• แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัด
• สับสนกะทันหันและจำคนไม่ได้
• ได้ยินเสียงสั่งให้ทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น
• ควบคุมพฤติกรรมไม่ได้
• มีหลายคนในบ้านปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรือหมดแรงพร้อมกัน
• สงสัยควัน แก๊สรั่ว หรือก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์

บทสรุป

อาการที่คนเรียกว่า “โดนของ” อาจรู้สึกจริง น่ากลัวจริง และสร้างความทุกข์ให้ผู้ประสบเหตุจริง

ผีอำอธิบายความรู้สึกเหมือนถูกกดทับได้ สารพิษอธิบายอาการปวดหัวและสับสนได้ การอดนอนอาจทำให้เห็นหรือได้ยินสิ่งผิดปกติได้ และโรคบางอย่างอาจทำให้บุคคลรู้สึกว่าความคิดหรือร่างกายถูกควบคุมได้

ดังนั้น วิธีเช็กที่ปลอดภัยที่สุดไม่ใช่การลองของหรือไปหาผู้ทำพิธีหลายแห่ง แต่คือ ตรวจร่างกาย ตรวจสิ่งแวดล้อม ตรวจยาและการนอน พร้อมขอความช่วยเหลือเมื่ออาการเริ่มกระทบชีวิตก่อน