คาร์บอนฟุตพรินต์ของกิจกรรมประจำวัน เช่น ขับรถ กินเนื้อ สั่งของออนไลน์ มีตัวเลขต่างกันอย่างไร

เคยนั่งจ้องหน้าจอแล้วสงสัยไหมว่าชีวิตประจำวันที่เราใช้กันอยู่นี้ มันกำลังทำลายโลกไปทีละนิดผ่านตัวเลขที่เรามองไม่เห็นอย่างคาร์บอนฟุตพรินต์ เรื่องของก๊าซเรือนกระจกที่ใครหลายคนชอบพูดถึงจนฟังดูไกลตัว ความจริงแล้วมันแฝงตัวอยู่ทุกอณูตั้งแต่ตื่นนอนจนเข้านอน เรามาลองไล่เรียงความบันเทิงในแต่ละวันที่เราทำกันเป็นปกติว่าแต่ละอย่างมันแอบทิ้งร่องรอยไว้มากแค่ไหน

เริ่มกันที่การเดินทางที่แสนสะดวกสบาย ขับรถยนต์ส่วนตัวไปทำงานทุกวันนี่แหละ ตัวทำลายอันดับต้นๆ เลยนะ การเผาไหม้เชื้อเพลิงในเครื่องยนต์ไม่ได้แค่ทำให้เราต้องจ่ายค่าน้ำมันจนกระเป๋าแฟบ แต่ยังพ่นคาร์บอนออกมาแบบไม่เกรงใจใคร ถ้าลองนับดูการขับรถเพียงไม่กี่กิโลเมตรอาจจะสร้างคาร์บอนได้เป็นกิโลกรัม ยิ่งถ้าติดไฟแดงนานๆ เครื่องยนต์ยังเดินรอบเปล่าๆ เหมือนกำลังปั่นเงินและก๊าซทิ้งเล่นไปเฉยๆ บางคนบอกว่านั่งรถเมล์หรือใช้ระบบขนส่งสาธารณะแล้วมันจะลดได้จริงไหม คำตอบคือจริงแบบไม่ต้องสืบ เพราะเมื่อหารเฉลี่ยจำนวนคนแล้ว รอยเท้าคาร์บอนที่ตกรอบต่อหัวมันลดลงไปมหาศาล แต่นั่นแหละ ความสบายส่วนตัวมักจะชนะเลิศเสมอ จนบางครั้งเราก็ลืมคิดไปว่าอากาศที่เราสูดดมอยู่ทุกวันนี้มันแลกมาด้วยความสะดวกสบายส่วนบุคคลที่มากเกินจำเป็น

ขยับมาที่เรื่องปากท้องบ้าง การกินเนื้อสัตว์โดยเฉพาะเนื้อวัวที่หลายคนโปรดปราน มันไม่ใช่แค่เมนูโปรด แต่มันคือผู้ร้ายตัวฉกาจในเรื่องโลกร้อน กระบวนการผลิตเนื้อวัวเนี่ยตั้งแต่อาหารสัตว์ พื้นที่ที่ต้องใช้เลี้ยง ไปจนถึงวงจรชีวิตของวัวที่เรอออกมาเป็นก๊าซมีเทน มันมีตัวเลขคาร์บอนที่สูงลิ่วจนน่าตกใจ ถ้าเทียบกับพืชผักหรือแม้แต่โปรตีนทางเลือกอื่น ตัวเลขนี้ต่างกันแบบคนละเรื่อง ใครที่ชอบสั่งสเต็กหรือเนื้อย่างเป็นชีวิตจิตใจ ลองนึกภาพดูว่าเนื้อบนจานนั้นมีที่มาที่ไปแบบไหน การเปลี่ยนมากินพืชผักบ้างในบางมื้ออาจจะไม่ได้ช่วยกู้โลกแบบปาฏิหาริย์ทันทีทันใด แต่ถ้ามองในระยะยาวตัวเลขสะสมมันก็ลดลงได้น่าดูเหมือนกัน มันไม่ใช่เรื่องของการห้ามกิน แต่เป็นเรื่องของการรู้ทันว่าสิ่งที่เราหยิบเข้าปากมีต้นทุนแฝงที่ต้องจ่ายคืนให้ธรรมชาติอยู่ตลอด

อีกหนึ่งกิจกรรมยอดฮิตในยุคนี้คือการช้อปออนไลน์ สั่งของจิปาถะตั้งแต่ไม้จิ้มฟันยันตู้เย็นแค่ปลายนิ้วสัมผัส ความสะดวกที่แลกมาด้วยกล่องกระดาษนับไม่ถ้วนและพลาสติกกันกระแทกที่เต็มบ้าน การขนส่งสินค้าจากคลังไปถึงหน้าประตูบ้านเรามันมีเส้นทางที่ซับซ้อน รถขนส่งที่ต้องวิ่งวนไปทั่วเมืองเพื่อส่งของให้ทันเวลาตามโปรโมชั่นลดราคา มันสร้างภาระคาร์บอนเพิ่มขึ้นในแบบที่เรามองไม่เห็น ทุกครั้งที่กดสั่งของด่วนพิเศษ เรากำลังเร่งรอบการขนส่งให้สูงขึ้นโดยไม่รู้ตัว บางทีการรอรวมของแล้วสั่งทีเดียว หรือการไปเลือกซื้อที่ร้านใกล้บ้านบ้างอาจจะดูเชยไปหน่อยในสายตาใครหลายคน แต่ในแง่ของตัวเลขคาร์บอนที่เกิดขึ้นจริง มันช่วยลดจำนวนเที่ยวรถและบรรจุภัณฑ์ขยะที่ต้องทิ้งไปได้เยอะมาก

ถ้าเรามาเปรียบเทียบตัวเลขกันจริงๆ จะพบความย้อนแย้งที่น่าขำ กิจกรรมบางอย่างที่เราทำจนชินโดยไม่คิดอะไรเลย กลับกลายเป็นตัวการที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าที่เราจินตนาการไว้มาก เรามักจะบ่นเรื่องอากาศร้อนหรือปัญหาฝุ่นควัน แต่ในเวลาเดียวกันเราก็ยังคงขับรถคันใหญ่เพียงลำพังไปซื้อของใกล้ๆ หรือสั่งอาหารฟาสต์ฟู้ดที่เน้นเนื้อสัตว์ปริมาณมากผ่านแอปเดลิเวอรี่ที่ต้องขับรถวนมาส่งถึงที่ การมองเห็นตัวเลขพวกนี้อาจจะทำให้เรารู้สึกขัดใจตัวเองขึ้นมาบ้างว่า ตกลงแล้วเรากำลังทำอะไรอยู่

ไม่ได้จะบอกว่าต้องเลิกทุกอย่างแล้วไปใช้ชีวิตในป่าเพื่อลดคาร์บอนให้เหลือศูนย์หรอกนะ เพราะนั่นคงไม่ใช่ชีวิตที่ใครหลายคนต้องการ แต่การเริ่มรับรู้ว่าแต่ละกิจวัตรประจำวันมีต้นทุนทางธรรมชาติที่แตกต่างกัน มันทำให้เราเริ่มจัดลำดับความสำคัญได้ดีขึ้น การตระหนักว่ารถคันไหน เนื้อชิ้นไหน หรือการสั่งของแบบไหนส่งผลกระทบเท่าไหร่ คือก้าวแรกของการปรับพฤติกรรมให้สมดุลมากขึ้น ไม่ต้องรอให้ใครมาสั่งให้เปลี่ยน แต่เริ่มที่ตัวเราเองนี่แหละ แค่ปรับความเข้าใจใหม่ว่าความสะดวกที่เราได้รับมามันไม่ได้มาฟรี แต่มันมีราคาสูงลิ่วที่โลกต้องจ่ายให้แทนเราเสมอมา ลองสังเกตตัวเองดูสักนิดแล้วจะพบว่าเราสามารถใช้ชีวิตให้รบกวนโลกน้อยลงได้โดยที่ไม่ต้องลำบากจนเกินไปนัก ชีวิตที่พอดีและรู้เท่าทันก็น่าจะทำให้การอยู่บนโลกใบนี้รื่นรมย์ขึ้นอีกไม่น้อยทีเดียว