ตกลงไส้ติ่งมีประโยชน์ไหม ตอนนี้เรารู้อะไรแล้ว

ไส้ติ่งไม่ได้ไร้ประโยชน์อย่างที่เคยเข้าใจกัน

เมื่อก่อนหลายคนเรียนมาว่าไส้ติ่งเป็นอวัยวะที่แทบไม่มีประโยชน์ เหลือมาจากวิวัฒนาการ และมีแต่รอวันอักเสบจนต้องผ่าตัดออก แต่ความเข้าใจในปัจจุบันเปลี่ยนไปพอสมควรแล้ว นักวิทยาศาสตร์พบว่าไส้ติ่งน่าจะมีบทบาทบางอย่างกับระบบภูมิคุ้มกันและจุลินทรีย์ในลำไส้

พูดตรง ๆ คือ ไส้ติ่งไม่ใช่อวัยวะจำเป็นแบบหัวใจ ปอด หรือตับ คนที่ผ่าไส้ติ่งออกก็ยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่ก็ไม่ควรบอกว่ามันไม่มีประโยชน์เลย เพราะหลักฐานหลายอย่างชี้ว่าไส้ติ่งอาจช่วยดูแลสมดุลของลำไส้ในบางสถานการณ์

ไส้ติ่งอยู่ตรงไหน

ไส้ติ่งเป็นท่อเล็ก ๆ รูปร่างคล้ายหนอน อยู่ตรงบริเวณต้นลำไส้ใหญ่ด้านขวาล่างของท้อง มันไม่ได้เป็นทางผ่านหลักของอาหารเหมือนลำไส้ส่วนอื่น จึงทำให้คนสมัยก่อนคิดว่ามันไม่น่ามีหน้าที่สำคัญ

แต่ตำแหน่งของมันน่าสนใจ เพราะอยู่ใกล้จุดที่ลำไส้เล็กต่อกับลำไส้ใหญ่ ซึ่งเป็นบริเวณที่มีจุลินทรีย์จำนวนมาก และเป็นพื้นที่ที่ระบบภูมิคุ้มกันต้องคอยแยกแยะว่าอะไรเป็นเชื้อโรค อะไรเป็นแบคทีเรียดีที่ควรอยู่ร่วมกับเรา

ประโยชน์ข้อแรก อาจเป็นที่พักของแบคทีเรียดี

แนวคิดที่พูดถึงกันมากคือ ไส้ติ่งอาจทำหน้าที่เหมือนที่พักสำรองของแบคทีเรียดีในลำไส้ เมื่อคนเราท้องเสียรุนแรง ลำไส้อักเสบ หรือจุลินทรีย์ในลำไส้ถูกรบกวน แบคทีเรียดีบางส่วนที่อยู่ในไส้ติ่งอาจช่วยกลับมาเติมระบบลำไส้ได้อีกครั้ง

เปรียบง่าย ๆ ไส้ติ่งอาจเหมือนมุมปลอดภัยเล็ก ๆ ของลำไส้ ไม่ใช่คลังสำรองที่ทำให้เรารอดทุกโรค แต่เป็นพื้นที่ที่ช่วยให้จุลินทรีย์บางกลุ่มมีโอกาสอยู่รอดและกลับมาช่วยรักษาสมดุลหลังลำไส้ถูกรบกวน

ประโยชน์ข้อสอง เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกัน

ในไส้ติ่งมีเนื้อเยื่อของระบบภูมิคุ้มกันอยู่มาก โดยเฉพาะเนื้อเยื่อน้ำเหลืองที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ของภูมิคุ้มกันในลำไส้ หน้าที่นี้ช่วยให้ร่างกายรับมือกับเชื้อโรค และช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันเรียนรู้ว่าจะอยู่ร่วมกับแบคทีเรียดีในลำไส้อย่างไร

นี่เป็นเหตุผลที่นักวิทยาศาสตร์ไม่ได้มองไส้ติ่งเป็นแค่ของเหลือไร้หน้าที่อีกต่อไป แต่เริ่มมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของระบบลำไส้และภูมิคุ้มกัน แม้บทบาทของมันจะไม่ใหญ่จนขาดไม่ได้ก็ตาม

แล้วทำไมผ่าไส้ติ่งออกแล้วยังอยู่ได้ปกติ

เพราะร่างกายมนุษย์มีระบบสำรองหลายอย่าง ลำไส้ส่วนอื่นก็มีจุลินทรีย์และเนื้อเยื่อภูมิคุ้มกันอยู่มาก คนที่ผ่าไส้ติ่งออกส่วนใหญ่จึงยังใช้ชีวิต กินอาหาร ขับถ่าย และมีสุขภาพโดยรวมได้ตามปกติ

ดังนั้นไม่ควรสรุปว่า ถ้ามีประโยชน์แล้วห้ามผ่าออกเด็ดขาด หากไส้ติ่งอักเสบจริง การรักษาตามแพทย์แนะนำสำคัญกว่า เพราะไส้ติ่งอักเสบที่ปล่อยไว้จนแตกอาจทำให้ติดเชื้อรุนแรงในช่องท้องได้

ไส้ติ่งอักเสบต้องระวังอาการอะไร

• ปวดท้องเริ่มรอบสะดือ แล้วค่อยย้ายไปปวดท้องขวาล่าง
• ปวดมากขึ้นเวลาเดิน ไอ หรือขยับตัว
• คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
• มีไข้หรือรู้สึกหนาวสั่น
• กดเจ็บท้องขวาล่างชัดเจน
• อาการปวดไม่ดีขึ้นหรือหนักขึ้นเรื่อย ๆ

ถ้ามีอาการลักษณะนี้ ไม่ควรกินยาแก้ปวดแล้วรอดูไปเรื่อย ๆ ควรไปโรงพยาบาลเพื่อให้แพทย์ตรวจ เพราะอาการปวดท้องขวาล่างมีได้หลายสาเหตุ และไส้ติ่งอักเสบเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ต้องรีบประเมิน

สรุปแบบตรงไปตรงมา

ตอนนี้เรารู้มากขึ้นแล้วว่าไส้ติ่งไม่ได้ไร้ประโยชน์ มันอาจช่วยเป็นที่พักของแบคทีเรียดีในลำไส้ และมีบทบาทกับระบบภูมิคุ้มกันในทางเดินอาหาร แต่ก็ไม่ได้เป็นอวัยวะที่จำเป็นต่อการมีชีวิต คนที่ผ่าไส้ติ่งออกยังใช้ชีวิตได้ตามปกติในส่วนใหญ่

สิ่งที่ควรจำคือ ไส้ติ่งมีประโยชน์บางอย่าง แต่ถ้ามันอักเสบจริงก็ต้องรักษา ไม่ควรฝืนเก็บไว้เพราะคิดว่ามันมีประโยชน์ เพราะประโยชน์ของไส้ติ่งไม่คุ้มกับความเสี่ยงของไส้ติ่งแตกและการติดเชื้อรุนแรง