ทำไมของแพงขึ้นทุกปี ทั้งที่เงินเดือนหลายคนขยับไม่ทัน

ค่าครองชีพที่สูงขึ้นไม่ได้มาจากเงินเฟ้ออย่างเดียว แต่โยงกับพลังงาน อาหาร ค่าเช่า ต้นทุนนำเข้า และกำลังซื้อที่โตไม่ทันราคา

ราคาข้าวแกง กาแฟ ค่าเดินทาง ค่าไฟ และของใช้ประจำวัน เป็นรายจ่ายที่หลายคนรู้สึกได้ทันทีเมื่อราคาขยับขึ้น แม้บางช่วงตัวเลขเงินเฟ้อของประเทศอาจไม่ได้ดูสูงมาก แต่ภาระในชีวิตจริงกลับหนักขึ้น เพราะค่าใช้จ่ายที่แตะทุกวันมักขึ้นเร็วกว่าเงินเดือนของหลายครัวเรือน

ข้อมูลเศรษฐกิจล่าสุดของธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า อัตราเงินเฟ้อทั่วไปของไทยเดือนพฤษภาคม 2569 อยู่ที่ 2.79% เมื่อเทียบกับปีก่อน ส่วนเงินเฟ้อพื้นฐานอยู่ที่ 0.92% ขณะเดียวกัน ธปท.ประเมินเงินเฟ้อทั้งปี 2569 เฉลี่ยที่ 2.8% และคาดว่าแรงส่งจากต้นทุนพลังงานและการผลิตยังต้องติดตามต่อในช่วงที่เหลือของปี

ค่าครองชีพไม่ได้ขึ้นจากสาเหตุเดียว

คำว่า “ค่าครองชีพแพงขึ้น” มักถูกอธิบายด้วยเงินเฟ้อ แต่ในชีวิตจริง ภาพนี้ซับซ้อนกว่าเงินเฟ้อเพียงตัวเดียว

เงินเฟ้อคือภาวะที่ราคาสินค้าและบริการโดยรวมสูงขึ้น เมื่อเกิดสะสมหลายปี สินค้าที่เคยซื้อได้ในราคาเดิมก็แพงขึ้นทีละน้อย เช่น อาหารจานเดียว เครื่องดื่ม ค่าเดินทาง หรือของใช้ในบ้าน

ปัญหาจะชัดขึ้นเมื่อรายได้เพิ่มช้ากว่าราคาสินค้า คนที่เงินเดือนขยับขึ้นเพียงเล็กน้อยจึงอาจไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองมีกำลังซื้อมากขึ้น เพราะค่าใช้จ่ายจำเป็นกินสัดส่วนรายได้มากกว่าเดิม

พลังงานคือต้นทุนที่กระทบเป็นลูกโซ่

น้ำมัน ไฟฟ้า และก๊าซธรรมชาติ เป็นหนึ่งในต้นทุนใหญ่ของระบบเศรษฐกิจ เมื่อราคาพลังงานสูงขึ้น ผลกระทบไม่ได้จบแค่ค่าน้ำมันหน้าปั๊ม แต่ส่งต่อไปถึงค่าขนส่ง วัตถุดิบ ค่าโดยสาร และราคาสินค้าหลายประเภท

ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุในรายงานภาวะเศรษฐกิจเดือนเมษายน 2569 ว่า เงินเฟ้อทั่วไปปรับเพิ่มขึ้นจากราคาพลังงานเป็นหลัก โดยเฉพาะราคาน้ำมันเบนซินและดีเซลในประเทศ พร้อมระบุว่าเงินเฟ้อพื้นฐานเพิ่มขึ้นจากการส่งผ่านต้นทุนพลังงานไปยังราคาอาหารสำเร็จรูปและค่าโดยสารสาธารณะ

จุดนี้ทำให้หลายคนรู้สึกว่า “ของแพงพร้อมกันหลายอย่าง” เพราะสินค้าคนละหมวดอาจมีต้นทุนร่วมกันอยู่เบื้องหลัง เช่น ค่าขนส่ง ค่าไฟในร้านค้า และต้นทุนวัตถุดิบ

อาหารแพงขึ้น เพราะต้นทุนกระจายหลายชั้น

อาหารเป็นหมวดที่กระทบความรู้สึกของครัวเรือนมากที่สุด เพราะเป็นรายจ่ายที่เกิดทุกวัน ต้นทุนอาหารไม่ได้มีแค่ราคาวัตถุดิบ แต่รวมถึงค่าปุ๋ย อาหารสัตว์ ค่าแรง ค่าเช่าพื้นที่ ค่าขนส่ง ค่าไฟ และค่าบรรจุภัณฑ์

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุในดัชนีราคาผู้บริโภคเดือนเมษายน 2569 ว่า ราคาหมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น 0.98% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยมีสินค้าที่ราคาสูงขึ้น เช่น อาหารสำเร็จรูป ผักสดบางชนิด ไข่ไก่ ข้าว ไก่สด เครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ และปลา/สัตว์น้ำบางชนิด

แม้บางรายการจะลดลง เช่น ผลไม้บางชนิดหรือสินค้าเฉพาะกลุ่ม แต่สำหรับผู้บริโภคทั่วไป รายจ่ายที่ต้องซื้อบ่อยอย่างอาหารพร้อมกินมักเป็นสิ่งที่ทำให้รู้สึกถึงค่าครองชีพมากที่สุด

ค่าเช่าและที่อยู่อาศัยกดดันคนเมือง

ในเมืองใหญ่ ค่าเช่าห้อง ค่าผ่อนที่อยู่อาศัย ค่าส่วนกลาง และค่าเดินทาง มักกินสัดส่วนรายได้สูงกว่าคนที่อยู่ในพื้นที่ต้นทุนต่ำกว่า

เมื่อราคาที่ดินและต้นทุนอสังหาริมทรัพย์สูงขึ้น ค่าเช่าหรือราคาบ้านก็มีแนวโน้มถูกส่งต่อมาที่ผู้พักอาศัย โดยเฉพาะคนทำงานใหม่ คนเช่าห้องใกล้แหล่งงาน หรือครัวเรือนที่ต้องอยู่ใกล้ระบบขนส่ง

ต้นทุนด้านที่อยู่อาศัยยังทำให้คนมีเงินเหลือสำหรับเก็บออมหรือใช้จ่ายหมวดอื่นน้อยลง แม้รายได้รวมจะไม่ได้ลดลงก็ตาม

เศรษฐกิจไทยยังพึ่งพาต้นทุนจากต่างประเทศ

หลายสินค้าที่ใช้ในประเทศเกี่ยวข้องกับตลาดโลก ไม่ว่าจะเป็นน้ำมัน วัตถุดิบอุตสาหกรรม สินค้าเทคโนโลยี ปุ๋ย อาหารสัตว์ หรือชิ้นส่วนต่าง ๆ เมื่อราคาตลาดโลกเปลี่ยน หรือค่าเงินผันผวน ต้นทุนการนำเข้าอาจเพิ่มขึ้นได้

ผลที่ตามมาคือ ผู้ประกอบการบางส่วนต้องปรับราคาขาย หรือค่อย ๆ ส่งผ่านต้นทุนไปยังผู้บริโภค แม้ผู้ซื้อปลายทางจะไม่ได้เห็นต้นทุนเหล่านี้โดยตรง

ไลฟ์สไตล์ใหม่เพิ่มรายจ่ายที่ไม่เคยมีในอดีต

รายจ่ายยุคใหม่ไม่ได้มีแค่อาหาร บ้าน และเดินทาง แต่ยังรวมถึงค่าอินเทอร์เน็ต แพลตฟอร์มสตรีมมิง แอปเดลิเวอรี ค่าธรรมเนียมบริการออนไลน์ กาแฟนอกบ้าน และบริการดิจิทัลต่าง ๆ

บางรายการเป็นความสะดวกที่คนเลือกจ่ายเอง แต่เมื่อรวมกันทุกเดือนก็ทำให้ค่าใช้จ่ายประจำสูงขึ้น โดยเฉพาะในครัวเรือนที่มีรายได้คงที่

จึงไม่แปลกที่หลายคนจะรู้สึกว่า “ไม่ได้ซื้อของใหญ่อะไร แต่เงินหมดเร็ว” เพราะรายจ่ายย่อยจำนวนมากกลายเป็นต้นทุนชีวิตแบบใหม่

ทำไมตัวเลขเงินเฟ้อไม่ตรงกับความรู้สึก

เงินเฟ้อเป็นค่าเฉลี่ยของราคาสินค้าและบริการหลายหมวด แต่ชีวิตของแต่ละคนไม่ได้ใช้จ่ายเหมือนค่าเฉลี่ยทั้งประเทศ

คนที่ต้องเดินทางไกล กินอาหารนอกบ้านทุกวัน หรือเช่าห้องในเมือง อาจรู้สึกว่าค่าครองชีพขึ้นแรงกว่าตัวเลขเงินเฟ้อ ส่วนคนที่มีบ้านอยู่เอง ทำอาหารเอง หรือมีรายจ่ายคงที่มากกว่า อาจได้รับผลกระทบน้อยกว่า

นี่คือเหตุผลที่ตัวเลขเศรษฐกิจระดับประเทศอาจดูไม่รุนแรง แต่ความรู้สึกในระดับกระเป๋าเงินกลับหนักกว่า เพราะรายจ่ายที่ขึ้นคือรายจ่ายจำเป็นและเกิดซ้ำแทบทุกวัน

แนวโน้มที่ต้องติดตาม

ในระยะต่อไป ปัจจัยสำคัญที่ยังมีผลต่อค่าครองชีพไทยคือราคาพลังงานโลก ต้นทุนอาหาร ค่าแรง ค่าเช่าที่อยู่อาศัย และการส่งผ่านต้นทุนจากผู้ประกอบการไปยังราคาสินค้า

ถ้าต้นทุนพลังงานและวัตถุดิบยังผันผวน ค่าครองชีพก็ยังมีโอกาสขยับต่อ แม้มาตรการรัฐบางช่วงจะช่วยลดภาระบางรายการได้ชั่วคราว

สำหรับครัวเรือนไทย ภาพใหญ่ของค่าครองชีพจึงไม่ได้อยู่ที่ราคาสินค้าชิ้นใดชิ้นหนึ่ง แต่อยู่ที่รายจ่ายจำเป็นหลายหมวดขยับพร้อมกัน ขณะที่รายได้ของหลายคนยังไล่ตามไม่ทัน

KEY TAKEAWAYS:

• ค่าครองชีพไทยสูงขึ้นจากหลายปัจจัย ไม่ใช่เงินเฟ้อเพียงอย่างเดียว
• พลังงานเป็นต้นทุนสำคัญที่ส่งต่อไปยังค่าเดินทาง อาหาร และราคาสินค้า
• ค่าอาหารแพงขึ้นจากวัตถุดิบ ค่าขนส่ง ค่าแรง และต้นทุนร้านค้า
• คนเมืองมักรับแรงกดดันจากค่าเช่าและค่าเดินทางมากกว่าบางกลุ่ม
• ตัวเลขเงินเฟ้อระดับประเทศอาจไม่ตรงกับความรู้สึกของแต่ละคน เพราะพฤติกรรมใช้จ่ายต่างกัน