"ช้อปปิ้ง" ความสุขชั่วคราวที่อาจนำมาซึ่งความทุกข์ระยะยาว

เครียดจากงานหรอ? กดสั่งของออนไลน์สิ อกหักหรอ? เดินเข้าห้างไปถอยกระเป๋าใบใหม่สิ พฤติกรรมที่เรียกกันขำ ๆ ว่า "ช้อปปิ้งบำบัด" (Retail Therapy) เป็นสิ่งที่หลายคนใช้เป็นทางออกเวลารู้สึกแย่ และมันได้ผลชะงัดซะด้วย! แต่รู้ไหมครับว่าในทางจิตวิทยา พฤติกรรมนี้แฝงกลไกเสพติดที่อันตรายมาก และหากเราไม่เท่าทัน อารมณ์ชั่ววูบนี้แอนจะเปลี่ยนจากยารักษาแผลใจ กลายมาเป็นหนี้สินก้อนโตที่สร้างความเครียดหนักกว่าเดิมในอนาคต

 ทำไมการเสียเงินถึงทำให้เราหายเครียด?

นักประสาทวิทยาค้นพบว่า ช่วงเวลาที่มนุษย์เราฟินที่สุดจากการช้อปปิ้ง ไม่ใช่ "ตอนที่ได้ใช้ของชิ้นนั้น" หรอกครับ แต่มันคือ "จังหวะที่เรากำลังเลือกซื้อและเฝ้ารอคอย" (Anticipation) สมองจะหลั่งสารโดปามีนออกมาพุ่งสูงปรี๊ดตอนที่เรากดปุ่มโอนเงินหรือตอนที่ขนส่งมาส่งของหน้าบ้าน มันทำให้เรารู้สึกมีอำนาจควบคุมชีวิตตัวเองได้อีกครั้งหลังจากที่รู้สึกไร้พลังจากเรื่องงานหรือเรื่องความสัมพันธ์ ความฟินนี้เป็นเหมือนยาชาที่ช่วยบดบังความทุกข์ไปชั่วขณะ

ผลลัพธ์ที่ตามมา "ความรู้สึกผิดหลังซื้อ" (Buyer's Remorse)

ปัญหามันอยู่ที่ว่า ยาชาตัวนี้หมดฤทธิ์ไวมากครับ หลังจากที่แกะกล่องพัสดุเสร็จ ความตื่นเต้นจะวับหายไปภายในเวลาไม่กี่นาที และสิ่งที่วิ่งสวนกลับมาแทนที่คือ "Buyer's Remorse" หรือความรู้สึกผิด เสียดายเงิน ยิ่งพอเห็นยอดบิลบัตรเครดิตตอนสิ้นเดือน จิตใจจะยิ่งดิ่งวูบและเครียดหนักกว่าเดิม ทีนี้พอเครียด วงจรอุบาทว์ก็จะสั่งให้เราไป "กดสั่งของชิ้นใหม่" เพื่อหาโดปามีนมากลบความเครียดอีกรอบ กลายเป็นหนี้สินดินพอกหางหมู

 วิธีบำบัดความเครียดแบบกระเป๋าตังค์ไม่ฉีก

หากรู้ตัวว่ากำลังเครียดและอยากช้อปปิ้ง ให้ใช้กลยุทธ์ชะลออารมณ์ครับ:

1. กฎ "ใส่ตะกร้าแต่ยังไม่จ่าย" อยากได้อะไรกดใส่ตะกร้าทิ้งไว้เลยครับ สมองจะได้สารโดปามีนจากการเลือกไปแล้วกึ่งหนึ่ง จากนั้นปิดแอปฯ ทิ้งไว้ 24 ชั่วโมง ค่อยกลับมาดูใหม่

2. เปลี่ยนมาซื้อ "ประสบการณ์" แทน "สิ่งของ" มีงานวิจัยพบว่าการใช้เงินซื้อประสบการณ์ เช่น การไปนวดผ่อนคลาย การไปลงเรียนคอร์สสั้น ๆ ที่ชอบ หรือการไปเที่ยวธรรมชาติ ให้ความสุขที่ยั่งยืนและลดความเครียดได้ดีกว่าการซื้อของมาสะสมไว้ในบ้าน

3. หาที่ระบายโดปามีนทางอื่น: ออกไปวิ่งออกกำลังกาย ไปฟังเพลง หรือดูการ์ตูนขำ ๆ สารความสุขก็หลั่งได้เหมือนกันโดยไม่ต้องเสียเงินสักบาท

อย่าลืมว่าเงินทองหามาด้วยความยากลำบาก อย่าปล่อยให้อารมณ์ชั่ววูบมาปล้นมันไปจากกระเป๋าเราเลยครับ ของชิ้นใหม่ช่วยแก้ปัญหาในใจเราไม่ได้หรอก กลับมาแก้ที่ต้นเหตุของความเครียดจะดีที่สุด สารภาพมาซะดี ๆ ช่วงนี้ใครกำลังติดบำบัดด้วยการกดสั่งของออนไลน์บ้าง? หมดกันไปกี่บาทแล้ว คอมเมนต์มาคุยกันหน่อย!