เมื่อคนในบ้านทำให้เราไม่เชื่อความทรงจำตัวเอง Gaslighting คืออะไร และทำไมมันถึงทำลายความมั่นใจได้รุนแรง
คุณเคยมีโมเมนต์แบบนี้ไหม
คุณจำได้ชัดเจนว่าอีกฝ่ายพูดประโยคหนึ่งออกมา
จำได้ว่าเกิดอะไรขึ้น
จำได้ว่าตัวเองรู้สึกอย่างไรในวันนั้น
แต่เมื่อคุณหยิบเรื่องนั้นขึ้นมาพูด
อีกฝ่ายกลับตอบว่า
ฉันไม่เคยพูดแบบนั้น
เธอคิดไปเองหรือเปล่า
จำผิดแน่ ๆ
ครั้งแรกคุณอาจยังมั่นใจในตัวเอง
แต่เมื่อเหตุการณ์แบบนี้เกิดซ้ำแล้วซ้ำอีก
คุณเริ่มลังเล
เริ่มย้อนคิด
เริ่มถามตัวเองว่า
หรือเราจะจำผิดจริง ๆ
หรือเราจะคิดมากเกินไป
หรือจริง ๆ แล้วปัญหาอยู่ที่เรา
นี่คือสิ่งที่นักจิตวิทยาเรียกว่า Gaslighting
รูปแบบหนึ่งของการบิดเบือนความจริงทางจิตใจ ที่ทำให้คนคนหนึ่งเริ่มสงสัยในความทรงจำ การรับรู้ และสติของตัวเอง
คำนี้มีที่มาจากภาพยนตร์เรื่องหนึ่งในช่วงทศวรรษ 1940
ซึ่งตัวละครสามีพยายามทำให้ภรรยาเชื่อว่าตัวเองกำลังเสียสติ
ทั้งที่สิ่งผิดปกติต่าง ๆ ถูกสร้างขึ้นโดยเขาเอง
เมื่อพูดถึง Gaslighting หลายคนมักนึกถึงคู่รัก
แต่ความจริงแล้วมันเกิดขึ้นในครอบครัวได้บ่อยมาก
และบางครั้งก็เจ็บปวดกว่าด้วย
เพราะคนที่ทำคือคนที่เราไว้ใจที่สุดตั้งแต่เด็ก
ลองนึกภาพเด็กคนหนึ่งที่ร้องไห้เพราะเสียใจจริง ๆ
แต่กลับถูกบอกว่า
ไม่ได้เสียใจหรอก แค่เรียกร้องความสนใจ
หรือเด็กที่ถูกทำให้เจ็บปวด
แต่ถูกตอบกลับว่า
คิดมากไปเอง
ไม่มีใครทำอะไรลูกทั้งนั้น
เมื่อเกิดซ้ำเป็นเวลาหลายปี
เด็กคนนั้นจะเริ่มเรียนรู้สิ่งหนึ่ง
นั่นคือ อย่าเชื่อความรู้สึกของตัวเอง
อย่าเชื่อสิ่งที่ตัวเองเห็น
อย่าเชื่อสิ่งที่ตัวเองจำได้
ให้เชื่อคนอื่นมากกว่าตัวเองเสมอ
นี่คือผลกระทบที่อันตรายที่สุดของ Gaslighting
มันไม่ได้แค่ทำให้เราเสียใจในเหตุการณ์หนึ่ง
แต่มันค่อย ๆ ทำลายความเชื่อมั่นพื้นฐานที่เรามีต่อตัวเอง
จนบางคนโตขึ้นมาแล้วไม่กล้าตัดสินใจอะไรเลย
เพราะกลัวว่าตัวเองจะคิดผิดอีก
แล้ว Gaslighting ในครอบครัวหน้าตาเป็นอย่างไร
บางครั้งไม่ได้มาในรูปแบบรุนแรง
แต่อยู่ในประโยคที่ดูธรรมดา
เช่น
แม่ไม่เคยพูดแบบนั้น
พ่อจำได้ไม่เหมือนลูกนะ
ลูกคิดมากไปเอง
เรื่องแค่นี้จะเก็บมาคิดทำไม
ไม่มีใครรู้สึกแบบนั้นหรอก
แน่นอนว่าไม่ใช่ทุกครั้งที่คนจำเหตุการณ์ต่างกันจะเป็น Gaslighting
มนุษย์ทุกคนจำเรื่องราวคลาดเคลื่อนได้
และบางครั้งคนสองคนก็อาจจำเหตุการณ์เดียวกันต่างกันจริง ๆ
ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่เจตนาและรูปแบบที่เกิดซ้ำ
Gaslighting มักทำให้ฝ่ายหนึ่งสูญเสียความมั่นใจในตัวเองอย่างต่อเนื่อง
หลายคนที่เติบโตมาในสภาพแวดล้อมแบบนี้มักมีคำพูดติดปาก
ไม่แน่ใจว่าตัวเองคิดถูกไหม
ขอถามคนอื่นก่อนดีกว่า
อาจจะเป็นความผิดของเราก็ได้
ทั้งที่ในหลายสถานการณ์ พวกเขามองเห็นความจริงได้ชัดเจนอยู่แล้ว
สิ่งที่น่าเศร้าคือ คนจำนวนมากไม่รู้ตัวว่าตัวเองกำลังถูก Gaslighting
เพราะมันเกิดขึ้นมาตั้งแต่เด็กจนกลายเป็นเรื่องปกติ
พวกเขาไม่เคยรู้ว่าการได้รับการรับฟังและได้รับการยืนยันความรู้สึกของตัวเองเป็นอย่างไร
แล้วจะเริ่มฟื้นตัวได้อย่างไร
จุดเริ่มต้นสำคัญคือการยอมรับว่าความรู้สึกของตัวเองมีคุณค่า
การเสียใจไม่ได้แปลว่าอ่อนแอ
การโกรธไม่ได้แปลว่าไม่มีเหตุผล
และการจำเหตุการณ์แตกต่างจากคนอื่นไม่ได้แปลว่าเราเสียสติ
ดังนั้นความน่ากลัวของ Gaslighting ไม่ได้อยู่ที่การโกหกเพียงครั้งเดียว
แต่อยู่ที่การทำให้คนคนหนึ่งค่อย ๆ สูญเสียความเชื่อมั่นในตัวเองทีละน้อย
จนวันหนึ่งพวกเขาไม่แน่ใจอีกต่อไปว่า สิ่งที่เห็น สิ่งที่รู้สึก และสิ่งที่จำได้นั้นเป็นความจริงหรือไม่
และบางครั้ง การเยียวยาที่สำคัญที่สุด อาจไม่ใช่การพิสูจน์ว่าใครถูกหรือผิด แต่คือการกลับมาเชื่อเสียงของตัวเองอีกครั้ง หลังจากเงียบมันมานานหลายปี
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
เลขนำลาภ เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 เผยแนวทางบน-ล่างครบชุด เน้นเลขวงกลมพร้อมเลขสามตัวตรง
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ส่งเทรนด์เลขมงคล อาจารย์หนู 1 ธันวาคม 2569
เปิดวิชา “มูชิน” จิตว่างแบบซามูไรญี่ปุ่น เคล็ดลับฝึกสมาธิที่น่ารู้
หมูนุ่มเด้งในราดหน้าและหมูกระทะมาจากอะไร
รีวิวหนังดัง HITMAN โคตรเพชฌฆาต 47
ราคากาแฟแต่ละขนาดมีผลต่อการเลือกของเราอย่างไร
มีข่าวลือว่า BLACKPINK กำลังจะยุบวง หลังจากชื่อของ BLACKPINK ไม่ปรากฏอยู่ในรายชื่อศิลปินของYG Entertainment
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เปิด 7 คำศัพท์ภาษาไทยที่มีความหมายลึกซึ้ง จนภาษาอังกฤษแปลให้ตรงตัวไม่ได้ แต่ละคำสะท้อนความเป็นไทยได้อย่างน่าทึ่ง
เปิด 5 สิ่งประดิษฐ์ฝีมือคนไทย ที่ก้าวไกลถึงองค์กรระดับโลก จากโรงพยาบาลไทยสู่สถานีอวกาศนานาชาติ!
ย้อนรอย 7 ชุดประจำชาติไทยบนเวทีนางงามจักรวาล สวยสะกดสายตาคนทั่วโลก บางชุดคว้ารางวัลระดับโลกจนกลายเป็นตำนาน
เปิด 6 พันธุ์สัตว์และพืชเฉพาะถิ่นที่พบได้เฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น บางชนิดมีอยู่แค่ในถ้ำและภูเขาไม่กี่แห่ง