วัดปริวาสใช้ปูนปั้นเล่าเรื่องร่วมสมัยอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ผนังโบสถ์สีขาวทองของวัดปริวาสราชสงครามในเขตยานนาวา ดูคล้ายงานช่างไทยที่เต็มไปด้วยลายกนก นาค เทวดา และสัตว์หิมพานต์ตามปกติ จนกระทั่งเดินเข้าไปใกล้พอจะเห็นใบหน้าคลุมหน้าของฮีโร่ตัวหนึ่งโผล่อยู่กลางลายปูนปั้น หรือสัตว์หน้าตาคุ้นตาที่ซ่อนตามเสาและซุ้มประตู

วัดปริวาสมีงานปูนปั้นร่วมสมัยแทรกอยู่จริง ผู้ไปเยือนพบตัวละครจากวัฒนธรรมป๊อปและบุคคลร่วมสมัยปะปนกับลวดลายไทย รายงานการเยือนหลายแหล่งระบุว่ามีแบทแมน ซูเปอร์แมน ปิกาจู พินอคคิโอ ด็อบบี และรูปเดวิด เบ็คแฮมในอาคารเดิม จึงมีคนเรียกสถานที่นี้ว่า “วัดเดวิด เบ็คแฮม” หรือวัดการ์ตูน

ต้องมองใกล้จึงเห็นมุกของช่าง

เสน่ห์ของงานอยู่ที่ตัวละครไม่ได้ถูกตั้งแยกเป็นรูปปั้นโชว์เดี่ยว ๆ แต่ถูกย่อส่วนและจัดวางให้เป็นส่วนหนึ่งของฉากเดียวกัน บางตัวอยู่ข้างสัตว์ในตำนาน บางตัวแทรกในกลีบลายกนก หรือเกาะอยู่ตามผนังเหมือนผู้ชมคนหนึ่ง งานจึงยังมีโครงสร้างแบบศิลปกรรมวัดไทย เพียงเปิดพื้นที่ให้ภาพจากชีวิตร่วมสมัยเข้ามาอยู่ร่วมกัน

รายชื่อที่พบอาจต่างกันตามจุดที่เดินและช่วงเวลาที่ไป เพราะงานบางส่วนยังอยู่ระหว่างก่อสร้างหรืออยู่ในอาคารที่ไม่ได้เปิดตลอดเวลา จึงไม่ควรเหมารวมว่าตัวละครทุกตัวที่เล่าต่อกันบนอินเทอร์เน็ตมีอยู่ในตำแหน่งเดิมเสมอไป แต่แบทแมนและปิกาจูเป็นตัวอย่างที่มีภาพและบันทึกการเยือนรองรับจากหลายแหล่ง

ของใหม่ถูกใส่ด้วยวิธีช่างเก่า

ความแปลกของวัดนี้ไม่ได้เกิดจากการนำของเล่นมาติดผนัง หากเกิดจากการทำให้ภาพสมัยใหม่กลายเป็น “วัสดุ” ของงานปูนปั้น ช่างยังต้องปั้นรูปทรง เก็บเส้นลาย และวางจังหวะให้เข้ากับพื้นที่เช่นเดียวกับลายไทยตัวอื่น รายละเอียดจำนวนมากจึงอ่านได้ทั้งในฐานะงานฝีมือ และในฐานะบันทึกภาพที่คนยุคนี้จำได้

มีบันทึกการเดินทางฉบับหนึ่งอธิบายแนวคิดของผู้สร้างว่า ตัวละครและบุคคลจากหลายวัฒนธรรมถูกนำมาใช้เพื่อสื่อว่าพุทธศาสนาต้อนรับผู้คนหลากหลายพื้นเพ ข้อความนี้เป็นคำอธิบายจากแหล่งท่องเที่ยว ไม่ใช่ประกาศทางการของวัด จึงควรอ่านเป็นเจตนาตีความของผู้บันทึกมากกว่าจะยืนยันเป็นคำกล่าวของวัด

การเดินหาตัวละครทำให้คนหยุดดูวัดนานขึ้น

เด็กที่เริ่มต้นจากการชี้หาตัวการ์ตูน ผู้ใหญ่ที่ตามหาลายปูนปั้น หรือคนที่มาดูงานช่าง ต่างต้องใช้เวลาเดินช้า ๆ และสังเกตรายละเอียดบนอาคาร ผลที่เกิดขึ้นจับต้องได้คือ พื้นที่วัดไม่ได้เป็นฉากหลังที่มองผ่านแล้วจบ แต่กลายเป็นสถานที่ชวนให้ดู ถาม และพูดคุยกัน

การใช้ภาพร่วมสมัยไม่ได้เปลี่ยนแก่นของวัดให้เป็นสวนสนุก ตัวอาคารยังเป็นพื้นที่ประกอบศาสนกิจและมีผู้มาทำบุญอยู่เสมอ ผู้เข้าชมจึงควรแต่งกายสุภาพ ถอดรองเท้าในพื้นที่ที่กำหนด และไม่ปีนหรือสัมผัสงานปูนปั้น การหาตัวละครจะสนุกกว่าเมื่อไม่รบกวนคนที่มาปฏิบัติศาสนกิจ

วัดปริวาสตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ถนนพระราม 3 เขตยานนาวา จุดเด่นไม่ได้อยู่ที่จำนวนตัวละครว่าเยอะเพียงใด แต่อยู่ที่การทำให้งานช่างไทยคุยกับความทรงจำของคนปัจจุบันได้บนผนังเดียวกัน คนที่เดินเข้าวัดเพราะอยากหาแบทแมน อาจเดินออกมาพร้อมความสนใจในลายปูนปั้นที่ก่อนหน้านั้นไม่เคยหยุดมองเลย