ตั๋วบินตลอดชีพของ American Airlines กลายเป็นภาระได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกภาพว่าคุณมีบัตรใบเดียวที่พาไปขึ้นเครื่องบินชั้นเฟิร์สคลาสของสายการบินได้ไม่จำกัดตลอดชีวิต จะบินข้ามทวีปเพื่อแวะกินมื้อกลางวันหรือพาเพื่อนไปเที่ยวก็ได้โดยไม่ต้องซื้อตั๋วเพิ่ม ฟังคล้ายรางวัลในนิยาย แต่ครั้งหนึ่ง American Airlines เคยขายสิทธิ์แบบนี้จริง

บัตรนั้นชื่อ AAirpass เปิดตัวในปี 1981 ช่วงที่สายการบินต้องการเงินสดก้อนเร็ว เงื่อนไขดั้งเดิมคือบินชั้นเฟิร์สคลาสได้ไม่จำกัดทั่วเครือข่าย และเข้าใช้เลานจ์ Admirals Club ได้ ตั๋วตลอดชีพเริ่มที่ 250,000 ดอลลาร์สหรัฐ โดยซื้อสิทธิ์พาเพื่อนได้เพิ่มอีก 150,000 ดอลลาร์

ชายที่ทำให้คำว่า “ตลอดชีพ” มีราคาสูงกว่าที่บริษัทคิด

Steven Rothstein นักการเงินจากชิคาโก เป็นหนึ่งในผู้ถือบัตรที่ใช้สิทธิ์หนักที่สุด เขาอัปเกรดเป็น AAirpass ตลอดชีพเมื่อปี 1987 ด้วยเงิน 233,509.93 ดอลลาร์ หลังหักมูลค่าสิทธิ์เดิม และซื้อ companion pass เพิ่มในอีกสองปีถัดมา

เรื่องเล่าจากครอบครัวของเขาทำให้เห็นภาพการเดินทางที่เกินกว่าคนทั่วไปจะนึกถึง บางทริปเป็นการบินไปทำธุระหรือกินมื้อกลางวันในยุโรป บางทริปใช้พาเพื่อนหรือคนรู้จักเดินทางด้วย สิทธิ์ผู้ติดตามยังเปิดช่องให้ผู้ร่วมเดินทางบินในเที่ยวก่อนหรือหลังเจ้าของบัตรได้ตามข้อตกลง

จุดสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเขา “โกง” ราคาตั๋วตั้งแต่วันแรก แต่เป็นบริษัทขายสัญญาที่ประเมินต้นทุนระยะยาวต่ำเกินไป เมื่อคนหนึ่งใช้บัตรต่อเนื่องเป็นสิบปี ต้นทุนที่นั่ง อาหาร เลานจ์ ค่าธรรมเนียมสนามบิน และไมล์สะสมก็พอกขึ้นเรื่อย ๆ

ตัวเลขที่ทำให้สายการบินเริ่มตรวจสอบ

ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับคดีระบุว่า Rothstein เดินทางรวมมากกว่า 10 ล้านไมล์ และสะสมไมล์ผู้โดยสารประจำได้มากกว่า 40 ล้านไมล์ ซึ่งเขานำไปบริจาค ขณะที่ American Airlines ประเมินว่าการใช้สิทธิ์ของเขาสร้างต้นทุนให้บริษัทมากกว่า 21 ล้านดอลลาร์ ตัวเลขนี้เป็นการประเมินของสายการบิน ไม่ใช่คำตัดสินว่าคือความเสียหายสุทธิที่พิสูจน์ในศาล

ในปี 2007 บริษัทตั้งหน่วยตรวจสอบรายได้เพื่อตรวจผู้ถือ AAirpass โดยสรุปว่าผู้ถือบัตรสองราย รวม Rothstein มีต้นทุนต่อบริษัทเกินปีละ 1 ล้านดอลลาร์ต่อคน ความผิดพลาดของผลิตภัณฑ์จึงไม่ได้อยู่ที่บัตรใบเดียว แต่อยู่ที่การรับประกัน “ไม่จำกัด” ในธุรกิจที่ต้นทุนทุกเที่ยวบินเกิดขึ้นจริง

บัตรถูกยกเลิกเพราะอะไร

วันที่ 13 ธันวาคม 2008 ขณะ Rothstein เช็กอินที่สนามบินชิคาโกโอแฮร์ เขาได้รับหนังสือยกเลิกบัตร American Airlines กล่าวหาว่าเขาใช้สิทธิ์ companion seat อย่างฉ้อฉล เช่น เสนอที่นั่งให้ผู้โดยสารคนอื่นที่ประตูขึ้นเครื่อง และจองที่นั่งข้างตัวด้วยชื่อปลอมเพื่อให้ว่าง เขาฟ้องกลับ โดยโต้แย้งว่าสายการบินปล่อยให้เกิดพฤติกรรมนี้มานานเกินกว่าจะมายกเลิกสิทธิ์ ภายหลังคดีจบลงนอกศาล

ข้อเท็จจริงจึงต่างจากพาดหัวสนุก ๆ ที่ว่าเขา “บินเล่นจนบริษัทเจ๊ง” American Airlines ไม่ได้ล้มเพราะผู้โดยสารคนเดียว แต่บัตรของ Rothstein เป็นหลักฐานชัดว่าดีลที่ดูคุ้มในวันที่ต้องการเงินสด อาจกลายเป็นภาระระดับหลายสิบล้านดอลลาร์เมื่อคำว่า ตลอดชีพ ถูกใช้ตามตัวอักษร