เอ็ดเวิร์ดที่ 2 กษัตริย์อังกฤษผู้ถูกโค่น กับตำนานรักและอำนาจที่ยังถกเถียง

พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 2

ชื่อของ พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 2 มักถูกจำผ่านเรื่องรักอื้อฉาวและตำนานการสิ้นพระชนม์อันโหดร้าย แต่เบื้องหลังเรื่องเล่านั้นคือวิกฤตอำนาจของอังกฤษยุคกลาง ที่คนโปรดในราชสำนัก ขุนนาง พระมเหสี และโอรส ต่างถูกดึงเข้าสู่เกมการเมืองเดียวกัน

เอ็ดเวิร์ดที่ 2 ขึ้นครองราชย์อังกฤษในปี ค.ศ. 1307 ต่อจากพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1 พระองค์ไม่ได้เป็นกษัตริย์ที่ได้รับการจดจำในฐานะนักรบผู้แข็งแกร่งแบบพระบิดา ตรงกันข้าม รัชสมัยของพระองค์เต็มไปด้วยความขัดแย้งกับขุนนาง ความพ่ายแพ้ทางทหาร และการพึ่งพาคนสนิทในราชสำนักมากเกินไป

หนึ่งในชื่อที่ทำให้ราชสำนักอังกฤษร้อนแรงคือ เพียร์ส กาเวสตัน ขุนนางหนุ่มคนโปรดของเอ็ดเวิร์ดที่ 2 ความใกล้ชิดระหว่างทั้งสองถูกพูดถึงอย่างมากในยุคนั้น บางแหล่งมองว่าเป็นความสัมพันธ์เชิงส่วนตัวที่ลึกซึ้ง บางแหล่งมองว่าเป็นความโปรดปรานทางการเมือง แต่สิ่งที่แน่ชัดคือ กาเวสตันได้รับอำนาจและเกียรติยศสูงจนขุนนางจำนวนมากไม่พอใจ

หลังจากกาเวสตันถูกกำจัด อำนาจของคนโปรดไม่ได้หายไป แต่เปลี่ยนไปอยู่กับตระกูล เดสเพนเซอร์ โดยเฉพาะ ฮิวจ์ เดสเพนเซอร์ผู้น้อง ซึ่งกลายเป็นคนใกล้ชิดคนสำคัญของกษัตริย์ การขยายอำนาจและผลประโยชน์ของตระกูลนี้ทำให้ความตึงเครียดในอังกฤษยิ่งรุนแรงขึ้น

จุดเปลี่ยนสำคัญอยู่ที่ พระนางอิซาเบลลาแห่งฝรั่งเศส พระมเหสีของเอ็ดเวิร์ดที่ 2 อิซาเบลลาเดินทางไปฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 1325 เพื่อจัดการปัญหาทางการทูต แต่กลับไม่ยอมเดินทางกลับอังกฤษ ตราบใดที่อำนาจของเดสเพนเซอร์ยังอยู่ในราชสำนัก

ที่ฝรั่งเศส อิซาเบลลาใกล้ชิดกับ โรเจอร์ มอร์ติเมอร์ ขุนนางอังกฤษที่ลี้ภัย และต่อมาทั้งคู่กลายเป็นพันธมิตรทางการเมืองที่สำคัญ ในปี ค.ศ. 1326 อิซาเบลลาและมอร์ติเมอร์นำกำลังกลับอังกฤษ การบุกครั้งนั้นได้รับแรงสนับสนุนจากฝ่ายที่ไม่พอใจเอ็ดเวิร์ดที่ 2 และตระกูลเดสเพนเซอร์

ผลลัพธ์คือเอ็ดเวิร์ดที่ 2 ถูกบีบให้สละราชบัลลังก์ พระโอรสของพระองค์ขึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 3 ในปี ค.ศ. 1327 ส่วนเดสเพนเซอร์ถูกลงโทษอย่างรุนแรงตามธรรมเนียมการเมืองยุคกลางที่โหดและไร้ความปรานี

ส่วนชะตากรรมของเอ็ดเวิร์ดที่ 2 หลังถูกถอดจากบัลลังก์ กลายเป็นจุดที่เรื่องจริงและตำนานปะปนกันมากที่สุด พระองค์ถูกคุมขังที่ ปราสาทบาร์กลีย์ และมีการประกาศว่าสิ้นพระชนม์ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1327

ตำนานที่เล่ากันแพร่หลายที่สุดคือ พระองค์ถูกลอบสังหารด้วยวิธีโหดร้ายเพื่อไม่ให้เหลือบาดแผลภายนอก แต่เรื่องนี้เป็นประเด็นที่นักประวัติศาสตร์จำนวนมากระมัดระวัง เพราะรายละเอียดดังกล่าวมาจากบันทึกยุคหลังและอาจถูกแต่งเติมด้วยแรงจูงใจทางการเมือง

สิ่งที่ค่อนข้างยืนยันได้คือ เอ็ดเวิร์ดที่ 2 ถูกโค่นอำนาจ ถูกคุมขัง และเสียชีวิตหลังเสียบัลลังก์ไม่นาน ส่วนวิธีการสิ้นพระชนม์ยังไม่ใช่เรื่องที่สรุปได้แบบไร้ข้อสงสัย บางความเห็นมองว่าอาจถูกสังหาร บางความเห็นตั้งคำถามว่าเรื่องเล่ารุนแรงที่คนจำกันนั้นอาจเป็นตำนานที่ถูกเล่าซ้ำจนกลายเป็นภาพจำ

หลังจากนั้น อำนาจของอิซาเบลลาและมอร์ติเมอร์ก็อยู่ได้ไม่นาน เมื่อเอ็ดเวิร์ดที่ 3 เติบโตขึ้น พระองค์ยึดอำนาจคืนในปี ค.ศ. 1330 มอร์ติเมอร์ถูกประหาร ส่วนอิซาเบลลาถูกลดบทบาททางการเมือง แต่ไม่ได้จบชีวิตแบบถูกขังอย่างทรมานตลอดชีวิตตามที่บางเรื่องเล่าชอบขยายให้ดราม่า เธอยังมีชีวิตอยู่อีกหลายปีในฐานะอดีตราชินีที่ถูกกันออกจากศูนย์กลางอำนาจ

เรื่องของเอ็ดเวิร์ดที่ 2 จึงไม่ได้มีแค่รักสามเส้าในราชสำนัก แต่เป็นตัวอย่างของการเมืองยุคกลางที่ความสัมพันธ์ส่วนตัวสามารถกลายเป็นปัญหาระดับประเทศได้ เมื่อคนโปรดมีอำนาจมากเกินไป ขุนนางเสียผลประโยชน์ พระมเหสีถูกผลักออกจากวงอำนาจ และราชบัลลังก์ไม่อาจควบคุมแรงต้านได้อีกต่อไป

จุดที่น่าจำที่สุดอาจไม่ใช่ฉากตายอันสยดสยอง แต่คือคำถามที่ประวัติศาสตร์ทิ้งไว้ว่า เรื่องเล่าที่แรงที่สุดมักเป็นเรื่องที่คนจำได้ดีที่สุด แม้มันอาจไม่ใช่เรื่องที่พิสูจน์ได้ชัดที่สุดเสมอไป

พระนางอิซาเบลลา

ปราสาทบาร์กลีย์

ปราสาทบาร์กลีย์

พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 3