เกณฑ์คุณสมบัติผู้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569 ถูกใจหรือไม่?

เกณฑ์คุณสมบัติผู้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ปี 2569 ถูกใจหรือไม่?

คุณสมบัติและเกณฑ์ที่ใช้พิจารณาสำหรับโครงการลงทะเบียนรอบใหม่

1. เป็นผู้มีสัญชาติไทย

2. เป็นผู้มีอายุตั้งแต่ 18 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ณ วันที่ปิดรับลงทะเบียน

3. ไม่เป็นบุคคลดังต่อไปนี้

3.1. ภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวช

3.2 ผู้ต้องขัง ผู้ถูกกักกัน ผู้ต้องกักขัง

3.3 บุคคลที่อยู่ในสถานสงเคราะห์ของรัฐ

3.4 นักเรียน นักศึกษา

3.5 บุคคลดังต่อไปนี้

3.5.1 ข้าราชการ

3.5.2 พนักงานราชการ

3.5.3 พนักงาน ลูกจ้าง เจ้าหน้าที่ หรือผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานของรัฐตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 ที่ได้รับค่าตอบแทนจากหน่วยงานของรัฐโดยตรง เว้นแต่บุคคลดังกล่าวได้รับค่าตอบแทนไม่เกิน 100,000 บาทต่อปี (รอบปีปฏิทิน)

3.5.4 ผู้รับบำเหน็จรายเดือน

3.5.5 ผู้รับบำนาญปกติ หรือเบี้ยหวัดจากส่วนราชการ

3.6 ข้าราชการการเมืองตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการการเมือง พ.ศ. 2535

3.7 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และสมาชิกวุฒิสภา

3.8 หุ้นส่วนในห้างหุ้นส่วนสามัญที่ได้จดทะเบียนหรือห้างหุ้นส่วนจำกัด และผู้ถือหุ้นหรือกรรมการในบริษัทจำกัดหรือบริษัทมหาชนจำกัดตามฐานข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ที่สามารถตรวจสอบได้ด้วย เลขประจำตัวประชาชนของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

3.9 ผู้มีชื่อในบัญชีฝากหลักทรัพย์ที่ฝากไว้กับศูนย์รับฝากหลักทรัพย์หรือที่เก็บรักษาไว้กับนายทะเบียนหลักทรัพย์ ตามฐานข้อมูลของบริษัท ศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ (ประเทศไทย) จำกัด

3.10 ผู้มีชื่อในทะเบียนประวัติ (บัญชีถือครองตราสารหนี้) ตามฐานข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทย

3.11 ผู้เอาประกันชีวิตประเภทสามัญที่ได้มีการชำระเบี้ยประกันภัยแล้วตั้งแต่ 12,000 บาทต่อปีขึ้นไป

3.12 บิดามารดาของผู้มีเงินได้ ที่ผู้มีเงินได้ได้ใช้สิทธิหักลดหย่อนเงินได้พึงประเมินสำหรับค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา

3.13 บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้มีเงินได้ บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของคู่สมรสของผู้มีเงินได้ หรือบุตรบุญธรรมของผู้มีเงินได้ (บุตรฯ) ที่ผู้มีเงินได้ได้ใช้สิทธิหักลดหย่อนเงินได้พึงประเมินสำหรับบุตรฯ

3.14 คู่สมรสของผู้มีเงินได้ ที่ผู้มีเงินได้ได้ใช้สิทธิหักลดหย่อนเงินได้พึงประเมินสำหรับคู่สมรส

4. เป็นผู้มีรายได้ไม่เกิน 100,000 บาทต่อคนต่อปี

5. เป็นผู้มีรายจ่ายให้บุคคลอื่นไม่เกิน 100,000 บาทต่อคนต่อปี

6. เป็นผู้ไม่มีทรัพย์สินทางการเงินหรือมีทรัพย์สินทางการเงินที่มีมูลค่ารวมกันทั้งหมดทุกประเภทไม่เกิน 100,000 บาท ทรัพย์สินทางการเงิน ได้แก่

6.1. เงินฝากในธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน หรือสถาบันการเงินเฉพาะกิจ ได้แก่ ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ธนาคารอาคารสงเคราะห์ และธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

6.2 สลากของธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร และธนาคารอาคารสงเคราะห์

7. ไม่มีวงเงินสินเชื่อ หรือมีวงเงินสินเชื่อรวมทุกประเภทหนี้และรวมทุกบัญชีไม่เกิน 100,000 บาท ตามระบบฐานข้อมูลเครดิตของบริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด

8. ไม่เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ หรือเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์หรือถือครองอสังหาริมทรัพย์ ตามหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้

8.1 มีกรรมสิทธิ์ในห้องชุด รวมกันทุกแห่งต้องมีพื้นที่ไม่เกิน 35 ตารางเมตร และ

8.2 กรณีผู้ที่เป็นเกษตรกร**

8.2.1 มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ใช้เป็นบ้านเดี่ยว ทาวน์เฮาส์ ห้องแถว และตึกแถว รวมกันทุกแห่งต้องมีพื้นที่ไม่เกิน 25 ตารางวา

8.2.2 มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินและครอบครองที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เมื่อรวมกันกับข้อ 8.2.1 แล้ว ทุกแห่งต้องมีพื้นที่รวมกันไม่เกิน 10 ไร่

8.3 กรณีผู้ที่ไม่ได้เป็นเกษตรกร**

8.3.1 มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ใช้เป็นบ้านเดี่ยว ทาวน์เฮาส์ ห้องแถว และตึกแถว รวมกันทุกแห่งต้องมีพื้นที่ไม่เกิน 25 ตารางวา

8.3.2 มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน เมื่อรวมกันกับข้อ 8.3.1) แล้ว ทุกแห่งต้องมีพื้นที่รวมกันไม่เกิน 1 ไร่

9. ไม่เป็นผู้มีบัตรเครดิต

10. ไม่เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในรถ เว้นแต่เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในรถเฉพาะประเภทรถจักรยานยนต์ ที่มีขนาดกระบอกสูบไม่เกิน 300 ซีซี รถยนต์สามล้อ รถยนต์สี่ล้อเล็กรับจ้าง หรือรถใช้งานเกษตรกรรม ตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ ประเภทละไม่เกิน 1 คัน

* ฐานข้อมูลที่ใช้ในการตรวจสอบคุณสมบัติ จะเป็นไปตามฐานข้อมูล ณ วันที่คณะกรรมการฯ กำหนด

** ผู้ที่เป็นเกษตรกร หมายความว่า ผู้ที่มีรายชื่อเป็นเกษตรกรตามฐานข้อมูลของหน่วยงานของรัฐ หรือเป็นผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

***หนึ่งในคุณสมบัติ คือ ข้อ 3.13 บิดามารดาของผู้มีเงินได้ ที่ผู้มีเงินได้ได้ใช้สิทธิหักลดหย่อนเงินได้พึงประเมินสำหรับค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา ซึ่งหลักเกณฑ์นี้ยังสามารถใช้สิทธิลดหย่อนสำหรับบิดามารดาของตนเอง และบิดามารดาของคู่สมรส (สามี/ภรรยาที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย) ได้

สิทธิการลดหย่อนภาษีจากการอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา สามารถนำมาหักลดหย่อนได้คนละ 30,000 บาทต่อปี โดยสามารถใช้สิทธิได้สูงสุด 4 ท่าน (บิดามารดาตนเอง 2 ท่าน และบิดามารดาของคู่สมรสที่ไม่มีรายได้อีก 2 ท่าน) รวมมูลค่าลดหย่อนสูงสุด 120,000 บาท

กรณีบิดามารดามีบุตรหลายคน ให้บุตรเพียงคนเดียวที่มีหนังสือรับรองฯ (แบบ ล.ย.03) เป็นผู้มีสิทธิหักลดหย่อน***

บิดามารดาที่ถูกบุตรนำชื่อไปขอลดหย่อนภาษี ซึ่งเป็นข้อที่ถูกนักการเมืองฝ่ายค้านและสังคมวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นหลักเกณฑ์ที่ไม่สมเหตุสมผล ที่รัฐบาลให้เหตุผลว่าบิดามารดามีบุตรรับดูแลค่าอุปการะเลี้ยงดูแล้ว จึงไม่เข้าข่ายเป็นผู้ที่สมควรได้รับสวัสดิการจากรัฐ (คือมีรายได้จากบุตรปีละอย่างต่ำ 30,000 บาท ตามจำนวนที่บุตรนำไปขอลดหย่อนภาษี)

หากบิดามารดาถูกตัดสิทธิ บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ (บัตรคนจน) จากกรณีที่บุตรนำชื่อไปลดหย่อนภาษี แต่ความจริงแล้วไม่ได้อุปการะเลี้ยงดู สามารถ ยื่นอุทธรณ์ทวงคืนสิทธิได้ โดยกระทรวงการคลังจะพิจารณาให้ความเป็นธรรมจากฝั่งบิดามารดาเป็นหลัก เนื่องจากถือว่าเป็นเจ้าของสิทธิโดยตรง

กระบวนการจัดการและตรวจสอบสิทธิมีดังนี้:

การยื่นอุทธรณ์: หากพ่อแม่ยืนยันว่าไม่ได้รับเงินดูแลจากบุตรเลย จะได้สิทธิบัตรสวัสดิการฯ คืน

ผลกระทบต่อบุตร: บุตรจะถูกระงับหรือเสียสิทธิในการหักลดหย่อนภาษีอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาในปีภาษีนั้นทันที เนื่องจากข้อมูลการเลี้ยงดูไม่ตรงกับความเป็นจริง

วิธีเช็คชื่อเบื้องต้น: คุณสามารถตรวจสอบได้ด้วยตนเองว่าบุตรได้นำชื่อไปลดหย่อนภาษีหรือไม่ ผ่านระบบ My Tax Account ของกรมสรรพากร

***กรณีนี้ นายกรณ์ จาติกวณิช ผู้แทนราษฎรระบบบัญชีรายชื่อพรรคประชาธิปัตย์วิจารณ์ว่า

สิทธิลดหย่อนภาษี คือ การที่รัฐรับรู้ว่าลูกบางคนมีภาระดูแลพ่อแม่

ส่วนบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ คือ การที่รัฐรับรู้ว่ายังมีประชาชนบางกลุ่มที่ลำบากและต้องการความช่วยเหลือพื้นฐาน

สองเรื่องนี้ไม่ควรขัดกันเอง โดยเฉพาะในครอบครัวที่กำลังพยายามประคองชีวิตอยู่แล้วอย่างทุกวันนี้และต้องไม่ลืมว่า สิทธิลดหย่อนพ่อแม่ 30,000 บาทต่อคนต่อปี ไม่ได้แปลว่ารัฐช่วยครอบครัวนั้น 30,000 บาทจริง ๆ

ในบริบทของสังคมไทย การให้พ่อแม่ไปอุทธรณ์ว่า “ลูกไม่ได้เลี้ยงดูฉันจริง” มันอาจกระทบความสัมพันธ์ในบ้าน กระทบความรู้สึก กระทบหน้าตาของครอบครัว