เวเนซุเอลาบริหารประเทศอย่างไรหลังประธานาธิบดีถูกกองทัพอเมริกันจับตัวไป?

เวเนซุเอลาบริหารประเทศอย่างไรหลังประธานาธิบดีถูกกองทัพอเมริกันจับตัวไป?

กองทัพสหรัฐอเมริกาเปิดปฏิบัติการทางทหารครั้งใหญ่และควบคุมตัวนายนิโกลัส มาดูโร (Nicolás Maduro) อดีตประธานาธิบดีเวเนซุเอลา พร้อมภริยา ได้สำเร็จเมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2569 ภายใต้รหัสนาม "ปฏิบัติการแอบโซลูตรีซอล์ฟ" (Operation Absolute Resolve) ตามคำสั่งของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ โดยทางการสหรัฐฯ ได้ควบคุมตัวมาดูโรบินด่วนไปยื่นฟ้องดำเนินคดีต่อศาลรัฐบาลกลางในนครนิวยอร์ก ซึ่งสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลก

มีผู้สันนิษฐานว่าสหรัฐเอาคืนที่เวเนซุเอลาเคยทำกับอเมริกาไว้ เมื่อเกือบ 20 ปีที่แล้วเวเนลเอล่ายึดบริษัทขุดเจาะน้ำมันของสหรัฐ 2 บริษัทที่ได้เข้าไปลงทุนขุดน้ำเจาะน้ำมัน

หลังจากมาดูโรถูกจับ ทรัมป์ได้แถลงถึงเหตุผลว่า

- ความมั่นคง รัฐบาลทรัมป์ระบุว่าการค้ายาเสพติดและกลุ่มก่อการร้ายที่นำโดยหรือเกี่ยวข้องกับมาดูโรเป็นภัยคุกคามต่อความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐฯ แม้ว่าคำฟ้องในปี 2025 จะไม่ได้ระบุว่ามาดูโรเป็นผู้นำของกลุ่มคาร์เทลออฟเดอะซันส์ก็ตาม ในเดือนตุลาคม มีรายงานว่ารัฐบาลแจ้งต่อสภาคองเกรสว่ากองกำลังสหรัฐฯ กำลังอยู่ใน "ความขัดแย้งทางอาวุธที่ไม่ใช่ระหว่างประเทศ" กับกลุ่มค้ายาเสพติดในเวเนซุเอลาและที่อื่นๆ

- การอพยพ การปราบปรามทางการเมืองควบคู่ไปกับวิกฤตเศรษฐกิจและมนุษยธรรมของมาดูโรทำให้ชาวเวเนซุเอลาเกือบ 8 ล้านคนอพยพออกนอกประเทศในช่วงที่เขาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี การอพยพนี้เอื้อต่อการแพร่กระจายของกลุ่มเทรน เดอ อารากัว (TdA) ซึ่งเป็นแก๊งในเวเนซุเอลาและองค์กรก่อการร้ายที่สหรัฐฯ กล่าวหาว่าไปทำ "สงครามนอกระบบ" ในสหรัฐอเมริกา

- พลังงาน เวเนซุเอลามีปริมาณสำรองน้ำมันที่พิสูจน์แล้วมากที่สุดในโลก แต่การผลิตลดลงอย่างมากเนื่องจากการทุจริต การคว่ำบาตรของสหรัฐฯ และการบริหารจัดการที่ผิดพลาด ประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าเวเนซุเอลาขโมยน้ำมันและทรัพยากรอื่นๆ จากสหรัฐอเมริกา รัฐมนตรีรูบิโอ กล่าวว่า การ "กักกันน้ำมัน" ของสหรัฐฯ ที่กระทำต่อเรือขนส่งที่ถูกคว่ำบาตรจะยังคงดำเนินต่อไป ในขณะที่สหรัฐฯ จะเป็นผู้นำในการฟื้นฟูภาคส่วนนี้ และจะนำรายได้จากน้ำมันสนับสนุนกระบวนการเปลี่ยนผ่านสามขั้นตอนดังกล่าว

หลังประธานาธิบดีนิโคลัส มาดูโร ถูกกองทัพสหรัฐฯ จับกุมตัว สหรัฐอเมริกาได้ประกาศแผนเข้าควบคุมและบริหารประเทศเวเนซุเอลาเป็นการชั่วคราว โดยเปิดทางให้บริษัทพลังงานอเมริกันเข้ามามีบทบาทจัดการอุตสาหกรรมน้ำมัน ควบคู่ไปกับการจัดตั้งกระบวนการถ่ายโอนอำนาจทางการเมืองการบริหารจัดการประเทศในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้มีแนวทางหลักๆ ดังนี้:

- การบริหารประเทศโดยสหรัฐฯ ชั่วคราว: ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ระบุว่าสหรัฐฯ จะดูแลความสงบเรียบร้อยและควบคุมทิศทางของเวเนซุเอลาจนกว่าจะมีการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองที่ปลอดภัยและเหมาะสม

- การฟื้นฟูอุตสาหกรรมน้ำมัน: เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารของสหรัฐฯ เปิดเผยถึงแนวทางในการรื้อฟื้นเศรษฐกิจ โดยจะให้บริษัทพลังงานของสหรัฐฯ และชาติตะวันตกเข้ามาบริหารจัดการทรัพยากรน้ำมันขนานใหญ่ เพื่อแก้ไขปัญหาความล้มเหลวทางเศรษฐกิจที่สะสมมานานการจัดระเบียบผู้นำและเครือข่ายเดิม

แม้ผู้นำสูงสุดจะถูกควบคุมตัวไปดำเนินคดีในสหรัฐฯ แต่การบริหารประเทศยังต้องเผชิญความท้าทายจากฝ่ายการเมืองเดิมที่ยังหลงเหลืออยู่ สหรัฐฯ จึงต้องดำเนินมาตรการจัดการกลุ่มพันธมิตรและเครือข่ายอำนาจเก่าเพื่อป้องกันความวุ่นวาย

แม้ว่าทรัมป์จะกล่าวว่าสหรัฐฯ จะ "บริหาร" เวเนซุเอลา แต่ในทางปฏิบัติ "เดลซี โรดริเกซ" อดีตรัฐมนตรีพลังงาน ผู้ภักดีต่อมาดูโร ซึ่งดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีก่อนการบุกโจมตีของสหรัฐฯ กลับเป็นผู้ปกครองเวเนซุเอลาอยู่

***โรดริเกซ ดำรงตำแหน่ง รองประธานาธิบดีเวเนซุเอลา (Executive Vice President) ตั้งแต่ปี 2018 และมักควบตำแหน่งรัฐมนตรีสำคัญอื่นๆ เช่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจ การเงิน และการค้าต่างประเทศ รวมถึงล่าสุดในปี 2024 เธอได้รับแต่งตั้งให้ควบตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงน้ำมันด้วย***

สภาแห่งชาติเวเนซุเอลา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสมาชิกพรรค PSUV ได้สาบานตนให้เธอเป็นประธานาธิบดีชั่วคราวหลังจากมาดูโรถูกจับกุม

รัฐธรรมนูญระบุว่ารองประธานาธิบดีสามารถดำรงตำแหน่งได้นานถึง 180 วัน แต่หากการหายตัวไปของประธานาธิบดีถือว่า "ถาวร" จะต้องมีการจัดการเลือกตั้งภายใน 30 วัน

จนถึงขณะนี้ โรดริเกซดูเหมือนจะได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ