พืชพรรณไม้น่าสนใจ : พืชผักดีมีประโยชน์ ปลูกไม่ยาก มีคุณค่าทางอาหารสูง และใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย

ถ้าพวกเรานั้นจะพูดถึงไม้กินได้ที่ปลูกง่าย ดูแลง่าย แถมเด็ดกินได้เรื่อยๆ “ผักหวานบ้าน” นี่แหละตัวจริงเลย — ชื่อวิทยาศาสตร์ Sauropus androgynus (L.) Merr. (บางพื้นที่เรียก มะยมป่า ด้วย เพราะผลมันห้อยๆ คล้ายมะยม)

ผักหวานบ้านเป็น ไม้พุ่ม สูงราวๆ 2–3 เมตร ลำต้นตั้งตรงสีเขียว ใบเป็น ใบเดี่ยว สีเขียวเข้ม รูปไข่ป้อมๆ เรียงสลับในระนาบเดียวกัน ปลายใบแหลม โคนใบมน และมี หูใบเล็กๆ ติดอยู่ตรงโคนก้านใบ ทำให้ดูเป็นพุ่มแน่นๆ สวยๆ เหมาะปลูกเป็นแนวรั้วมาก

พอถึงช่วงออกดอก จะเห็นดอกเล็กๆ ห้อยลงตามซอกใบ สีแดงเข้ม และเป็น ดอกแยกเพศแต่อยู่ร่วมต้น จากนั้นติดผลเป็นลูกกลมๆ เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1–1.5 ซม. สีขาวนวล ห้อยลงเป็นพวง ดูเผินๆ คล้ายมะยมเลย พอผลแก่ก็แตกออก ข้างในมีเมล็ดเล็กๆ ทรงสามเหลี่ยม

เรื่องการปลูกคือไม่เรื่องมาก ชอบ ดินร่วนระบายน้ำดี รดน้ำ ปานกลาง แต่ก็ ทนแล้งได้ แดดแบบ ครึ่งวัน กำลังดี ขยายพันธุ์ได้ทั้ง เพาะเมล็ด หรือ ปักชำ จะเร็วและชัวร์ขึ้น

ไฮไลต์ที่ทำให้คนรักผักหวานบ้าน คือ “กินได้แทบทั้งปี” ถ้าปลูกเป็นไม้ริมรั้วแล้ว ตัดแต่งทรงพุ่มให้สูงราว 1 เมตร เวลาเก็บยอดจะสะดวกมาก ยอดอ่อนกับผลอ่อนเอาไป ลวกจิ้มน้ำพริก หรือใส่เมนูรสจัดๆ ได้หมด ทั้งแกงส้ม แกงจืด แกงอ่อม แกงปลา/ปลาย่าง หรือผัดก็อร่อย ใบจะมีรสหวานเย็นๆ คนโบราณเลยนิยมว่าช่วย “ดับร้อน” และยังเป็นแหล่ง แคลเซียม วิตามินเอ และวิตามินบี2 ด้วย