แมวโกนจาในตำราแมวไทยโบราณมีลักษณะอย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ตามคำถอดจากสมุดไทย แมวโกนจามีขนดำทั่วตัวเป็นมันเงา ส่วนผู้เรียบเรียงอธิบายลักษณะเพิ่มว่า รูปร่างเพรียว หางยาว และมีตาสีเหลืองอำพัน คำถอดตำรายังบอกว่าเลี้ยงแล้วจะให้คุณ แต่ข้อความนี้เป็นความเชื่อ ไม่ใช่หลักฐานว่าแมวดำจะทำให้เจ้าของโชคดีจริง

รายละเอียดนี้อยู่ในบทความชุด “อ่านตำราแมวไทย ฉบับหมอเห ณ วัดท่าพูด ตอนที่ 7” ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ผู้เขียนนำคำกลอนจากสมุดไทยมาถอดเป็นภาษาไทยปัจจุบัน แล้วอธิบายรูปพรรณประกอบ จึงแยกได้ว่าอะไรคือถ้อยคำในตำรา และอะไรเป็นคำขยายจากผู้เรียบเรียงยุคหลัง

คำถอดความมีวลี “หนึ่งกายดำปลอด” และตามด้วยภาพขนที่เลื่อมเป็นประกาย ก่อนลงท้ายว่าเลี้ยงดีแล้วจะให้คุณ คำว่า “ดำปลอด” หมายถึงขนดำทั่วตัว ไม่ใช่แมวที่มีสีดำเฉพาะบางตำแหน่ง บทกลอนจึงบันทึกทั้งลักษณะภายนอกและความเชื่อที่ผูกกับการเลี้ยง

ผู้เรียบเรียงบรรยายแมวโกนจาว่ารูปร่างสะโอดสะอง คล่องแคล่ว หางยาว และสง่างามคล้ายสิงโต จุดที่ใช้เทียบกับแมวนิลรัตน์คือสีตา: โกนจามีตาสีเหลืองอำพัน ส่วนนิลรัตน์ตาดำสนิท ส่วนขน รูปร่าง และหางยังมีรายละเอียดต่างกัน แต่บางข้อแยกได้ไม่ชัด

แมวดำไม่ได้ถูกมองเหมือนกันทุกกลุ่ม บทความของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรบันทึกว่าคนบางส่วนไม่นิยมเลี้ยง เพราะเชื่อว่าเป็นแมวผีหรืออัปมงคล แต่ตำราเดียวกันกลับนับโกนจาเป็นแมวมงคล ความเชื่อเรื่องแมวจึงไม่ใช่กฎเดียวที่ทุกคนถือเหมือนกัน และไม่ควรยกคติแบบใดแบบหนึ่งมาเหมารวมแมวดำทุกตัว

ส่วนที่ยังยืนยันไม่ได้คือประวัติและที่มาของโกนจา บทความชุดนี้ระบุว่าสืบค้นประวัติความเป็นมาไม่พบ และเสนอเพียงความเป็นไปได้ว่าชื่อ “โกญจา” อาจโยงกับคำบาลีที่แปลว่านกกระเรียน หรือกับคำว่า “โกญจนาท” ที่หมายถึงเสียงร้องกึกก้อง คำอธิบายเรื่องชื่อจึงเป็นข้อสันนิษฐาน ไม่ใช่ต้นกำเนิดที่พิสูจน์แล้ว

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th