"ผู้ค้นพบ" สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ ที่ไม่ได้ถูกจารึกในประวัติศาสตร์ เป็นเพราะคำสาปหรืออะไรกันแน่

เมื่อครู่นี้ดิฉันได้อ่านบทความหนึ่ง ซึ่งทั้งน่าสนใจและน่าสลดใจไปพร้อม ๆ กันค่ะ เป็นเรื่องของ “ผู้ค้นพบสุสานจิ๋นซีฮ่องเต้” — สุสานของจักรพรรดิองค์แรกของจีน ที่ภายในมี “กองทัพทหารดินเผา” อันลือลั่นไปทั่วโลก แต่สิ่งที่ดิฉันไม่เคยรู้มาก่อนเลยคือ “ชีวิตของคนที่เป็นผู้ค้นพบ” กลับเต็มไปด้วยความทุกข์ ความสูญเสีย และความไม่เป็นธรรม

เรื่องเริ่มขึ้นเมื่อปี ค.ศ.1974 ตอนนั้นเกิดภัยแล้งครั้งใหญ่ในมณฑลส่านซี ชาวนาในหมู่บ้านแห่งหนึ่งได้ช่วยกันขุดบ่อน้ำเพื่อกู้วิกฤต หนึ่งในนั้นคือชายชื่อ หยาง จื่อฟา (Yang Zhifa) ซึ่งไม่รู้เลยว่าหลุมที่เขากำลังขุดอยู่นั้น จะนำไปสู่การค้นพบครั้งสำคัญระดับโลก

สิ่งที่เขาเจอในตอนแรกดูเหมือน “หม้อเก่า” แต่กลับกลายเป็น “เศียรของทหารดินเผา” ที่ต่อมาพบว่ามีกว่า 8,000 ตัว ถูกฝังอยู่ใต้ดินเพื่อพิทักษ์จักรพรรดิผู้ล่วงลับ — และนั่นคือจุดเริ่มต้นของการค้นพบ “สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้” ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์จีน

แต่เบื้องหลังชื่อเสียงระดับโลกนั้น ดิฉันอ่านแล้วรู้สึกหดหู่ใจมากค่ะ เพราะชาวนาทั้ง 7 คนที่เป็นผู้ค้นพบ กลับไม่ได้รับผลตอบแทนใด ๆ ที่สมควรจะได้รับเลย

หลายคนเสียชีวิตอย่างยากลำบาก บางคนต้องผูกคอตายเพราะไม่มีเงินรักษาตัว ส่วนคนที่เหลือก็ต้องนั่งเซ็นชื่อขายของที่ระลึกในร้านค้าพิพิธภัณฑ์ ได้ค่าแรงเพียงเล็กน้อยไม่ถึงวันละร้อยบาท

แม้แต่ “หยาง จื่อฟา” ผู้เป็นคนพบคนแรก ก็ไม่เคยได้เข้าชมทหารดินเผาของจริงเลยเป็นเวลาเกือบ 20 ปี จนกระทั่งต่อมาถูกจ้างให้นั่งเซ็นหนังสือในร้านขายของที่ระลึก ได้เงินเดือนเพียง 300 หยวนเท่านั้น (คิดเป็นเงินไทยก็แค่ไม่กี่พันบาทต่อเดือน)

ดิฉันอ่านแล้วอดคิดไม่ได้ว่า “ชะตากรรมของผู้ค้นพบ” ช่างแตกต่างจาก “คุณค่าของสิ่งที่เขาค้นพบ” อย่างสิ้นเชิง...

แม้วันนี้กองทัพทหารดินเผาจะกลายเป็นสมบัติระดับโลก มีนักท่องเที่ยวแห่ไปชมไม่ขาดสาย แต่คนที่เป็นต้นเหตุของการค้นพบกลับต้องใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างยากลำบาก และแทบไม่มีใครจารึกชื่อของพวกเขาไว้ในหน้าประวัติศาสตร์เลย

หลายคนถึงกับพูดกันว่า นี่อาจเป็น “คำสาปของสุสานจิ๋นซีฮ่องเต้” ที่ลงโทษผู้ไปแตะต้องสุสานจักรพรรดิ แต่ดิฉันกลับรู้สึกว่า มันไม่ใช่คำสาปจากฟ้า — หากเป็นคำสาปจาก “ความไม่ยุติธรรมของมนุษย์” ต่างหาก

บทความนี้ทำให้ดิฉันได้คิดว่า การค้นพบทางโบราณคดี หรือสิ่งล้ำค่าใด ๆ ก็ตาม ควรมาพร้อมกับ “การเคารพและตอบแทนผู้ค้นพบอย่างเหมาะสม” เพราะหากไม่มีพวกเขา โลกก็คงไม่มีวันได้เห็นความยิ่งใหญ่ของอารยธรรมในอดีตเลยค่ะ

บางที…เบื้องหลังความรุ่งโรจน์ของอารยธรรม อาจมี “ชีวิตธรรมดา” ที่ถูกลืมอยู่ในเงามืดเสมอก็เป็นได้นะคะ