บทบาทของ Growth Mindset ใน Future Workplace

Growth Mindset อาจเป็นเรื่องที่เราพูดกันจนช้ำแล้ว แต่เหตุผลที่หยิบยกมาพูดอีกครั้งก็เพราะเชื่อว่า ในปัจจุบันและอนาคต Growth Mindset จะยิ่งทวีความสำคัญในโลกการทำงานยิ่งกว่าที่เคยเป็นมา

ลองดูอย่างเหตุการณ์การระบาดของโควิด - 19 ผมว่าในปีก่อนหน้านั้นคนทำงานก็คงจะรู้จัก Growth Mindset และนำไปปรับใช้กันอยู่แล้ว แต่พอเกิดการระบาดในปี 2020 ผู้คนต้องเผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่อย่างไม่เคยพบมาก่อน หลายคนตั้งหลักปรับตัวไม่ทัน คนจำนวนมากท้อแท้และเกิดอาการเบิร์นเอาต์ (จนคำว่า หมดไฟ หรือเบิร์นเอาต์ นี่กลายเป็นค้ายอดฮิตของปีเลย)

ผลสํารวจจาก The Well Being Project พบว่า ผ่านมาจนถึงปี 2022 ความสามารถในการล้มแล้วลุกเร็ว (Resilience) ที่เป็นผลผลิตของการมี Growth Mindset นั้นลดลงอย่างเห็นได้ชัดต่อจากโควิด - 19 เราก็พบเจอกับอีกหลายเหตุการณ์ ไม่ว่าจะเป็นสงครามรัสเซีย - ยูเครน สงครามในตะวันออกกลาง ปัญหาเศรษฐกิจและปัญหาสิ่งแวดล้อมและพลังงาน ประกอบกับการรุดหน้าของเทคโนโลยี

AI เรียกได้ว่าโลกการทำงานผันผวนน่าดู เราได้ยินข่าวทุกวันว่าหุ่นยนต์จะมาแย่งงาน และงานในหลาย ๆ อุตสาหกรรมจะหายไปและในอนาคตอาจจะผันผวนยิ่งกว่านี้เสียอีก นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมการเตรียมพร้อมรับมือถึงสำคัญ และสิ่งที่จะช่วยให้เราเตรียมพร้อมรับมือได้ดีนั้นก็คือการมี Growth Mindset ที่แข็งแกร่งนั่นเอง

ดังนั้นแม้จะพูดถึงเรื่องนี้ซ้ำ ๆ จนเบื่อแล้ว อย่ามองข้ามนะครับ เพราะนี่อาจเป็นกุญแจที่จะชี้ความสำเร็จของเราในอนาคตเลย เคยได้ยินไหมครับว่า “ยิ่งโลกของเราพัฒนาไปมากเท่าไร ปัญหาใหม่ ๆ ที่เกิดตามมาอาจซับซ้อนขึ้นเท่านั้น”และการแก้ปัญหาด้วยวิธีเดิมๆอาจไม่ได้ผลอีกต่อไป เราจึงต้องหาทางออกหรือสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ ๆ เพื่อตอบโจทย์ปัญหาเหล่านี้

แต่คำถามคือ เราจะผลักดันให้เกิดนวัตกรรมใหม่ได้อย่างไร สตีฟ จอบส์ ผู้ก่อตั้งและอดีตซีอีโอวิสัยทัศน์ไกลแห่งบริษัทแอปเปิลเคยกล่าวว่า“เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ แต่ต้องเป็นเทคโนโลยีที่รวมกับทักษะเชิงปัญญา รวมกับความเป็นมนุษย์ ทั้งหมดนี้จะงอกเงยผลผลิตที่ทำให้หัวใจของเราร้องบรรเลง

พูดง่าย ๆ คือ เขาเชื่อว่าความรู้เฉพาะด้านเพียงอย่างเดียวไม่ได้ก่อให้เกิดความคิดสร้างสรรค์และการคิดค้นนวัตกรรมใหม่ แต่เป็นความสนใจหลาย ๆ ด้านประกอบกัน ตัวสตีฟ จอบส์ เองก็เป็นพยานหลักฐานที่ดีของความเชื่อนี้ เพราะเขาเป็นคนที่มีความสนใจหลากหลาย ตั้งแต่เทคโนโลยี ไปจนถึงการออกแบบตัวอักษร (Calligraphy) ซึ่งฟังดูอาจแตกต่างกันคนละขั้ว แต่เขากลับประยุกต์ความรู้เหล่านี้เข้าด้วยกันและสร้างสรรค์นวัตกรรมพลิกโลกอย่างผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ของแอปเปิล

จอห์น แลสซีเตอร์ ผู้เป็น Chief Creative Officer แห่งค่ายแอนิเมชั่นชื่อดังอย่างพิกซาร์ก็เชื่อในแนวคิดนี้ เขาเคยกล่าวว่า เทคโนโลยีคือแรงบันดาลใจก่อให้เกิดศิลปะ และศิลปะก็สร้างความท้าทายให้เทคโนโลยีพัฒนายิ่งขึ้น เราจะเห็นว่าการมีความรู้หลายแขนงแบบ X-Shaped Skill จึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะในยุคที่โลกเปลี่ยนแปลงรวดเร็วและเต็มไปด้วย ความท้าทายแปลกใหม่ แต่เราจะปลูกฝังให้คนมีความสนใจหลายๆด้านได้อย่างไร คำตอบก็คือ การมี Growth Mindset อีกนั่นแหละครับ

เราอาจคิดว่าความสนใจหรือความชื่นชอบของตัวเองนั้นมีติดตัวมาตั้งแต่เกิด เช่น เรารู้ตั้งแต่เด็กแล้วว่าชอบภาษา เลยเลือกเรียนภาษา แต่งานวิจัยของพอล เอ โอลีฟ, เกร็ก วอลตัน และแคโรล เดวิก ที่ตีพิมพ์ในนิตยสาร Psychological Science พบว่า จริง ๆ แล้ว"ความสนใจ" ก็เป็นสิ่งที่พัฒนาได้การทดลองแบ่งนักศึกษาเป็นสองกลุ่ม

กลุ่มแรกมีแนวคิดแบบ Fixed Mindset of Interest หรือเชื่อว่าความสนใจมีอยู่ในตัวเราตั้งแต่เกิดเพียงแค่รอการค้นพบว่าจริง ๆ แล้วเราชอบอะไร กับอีกกลุ่มที่มีแนวคิดแบบ Growth Mindset of Interest หรือเชื่อว่าความสนใจนั้นสร้างได้หากเราทุ่มเทและให้เวลากับสิ่งนั้นมากพอ พวกเขาให้นักศึกษาอ่านบทความเชิงวิชาการสองเรื่อง แล้วให้คะแนนความสนใจ แน่นอนว่าผลที่ออกมาคือ กลุ่มคนที่มี Fixed Mindset ไม่สนใจเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับความชอบเดิมของตัวเอง ส่วนกลุ่มคนที่มี Growth Mindset แสดงความสนใจในเรื่องใหม่ที่นอกเหนือจากความสนใจเดิมๆ

ดังนั้นคำพูดที่ว่า “ตามหา Passion” อาจไม่ถูกนัก แต่เป็นการ“สร้าง Passion” ในตัวเราเสียมากกว่า ลองนำแนวคิด Growth Mindset ไปปรับใช้ เรียนรู้สิ่งใหม่ๆที่นอกเหนือจากความสนใจเดิมของตัวเองก็ไม่เสียหายนะครับ เราอาจจะพบความชอบและความถนัดในเรื่องที่ไม่เคยคิดมาก่อน ความรู้หลายแขนงเหล่านี้จะเป็นประโยชน์ให้เราดึงมาใช้แน่นอน เพราะไม่ว่าจะเป็นปัญหาเก่าหรือใหม่ ปัญหาในปัจจุบันหรืออนาคต ต่างก็ต้องการวิธีแก้ปัญหาที่มีประสิทธิภาพทั้งนั้น

ไม่แน่ ความสนใจหลายด้านของเรารวมกันอาจนำไปสู่นวัตกรรมพลิกโลกก็เป็นได้ หากถามว่าเซอร์ไอแซก นิวตัน ค้นพบแรงโน้มถ่วงได้อย่างไร คำตอบแรกในหัวของทุกคนอาจเป็น “เพราะถูกลูกแอปเปิลตกใส่หัว”ความสำเร็จที่ถูกถ่ายทอดให้ดูง่ายดายเช่นนี้ทำให้หลายคนเชื่อว่าเพราะคนเหล่านี้เกิดมาอัจฉริยะไง จึงประสบความสำเร็จ” ทั้งๆที่จริงแล้วไม่ใช่เลย หนังสือพลิกโลกวิทยาศาสตร์อย่าง The Principia Mathematica ที่พูดถึงกฎแรงโน้มถ่วงของไอแซก นิวตัน เป็นผลงานที่ใช้เวลากว่ายี่สิบปีในการคิดค้นและตกผลึกออกมา (แถมยังใช้เวลาเขียนนานถึงสองปี)

ยังมีตัวอย่างอีกมากมายครับ ซินดี้ เชอร์แมน นักถ่ายภาพคนสำคัญแห่งศตวรรษที่ 20 เองก็สอบตกในวิชาการถ่ายภาพครั้งแรกหรือจะเป็นเจอรัลดีน เพจ นักแสดงชื่อดังที่เคยถูกแนะนำว่าให้เลิกทำตามความฝัน เพราะเธอช่างไร้พรสวรรค์ในการแสดง บุคคลเหล่านี้พิสูจน์ให้เราเห็นแล้วครับว่าตัวกำหนดความสำเร็จ ความสามารถที่มีติดตัวมาตั้งแต่เกิดไม่ได้เป็น แต่เป็นกรอบแนวคิดที่เชื่อว่าเราพัฒนาได้ต่างหากนักเขียนชื่อดังอย่างสตีเวน เพรสฟิลด์ เคยกล่าวว่า...

“การจะเป็นมืออาชีพได้นั้นขึ้นอยู่กับทัศนคติ เมื่อเราต้องเผชิญหน้ากับความกลัว การบั่นทอนตัวเอง การผัดวันประกันพรุ่ง และความสงสัยในตัวเอง มือสมัครเล่นจะหนี มือสมัครเล่นจะถอดใจ มือสมัครเล่นจะพ่ายแพ้ต่อความยากลำบาก แต่มืออาชีพจะไม่คิดแบบนั้น พวกเขาจะสู้พวกเขาจะทำงานหนัก พวกเขาจะไม่ถอยไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม”