วิธีปฐมพยาบาลเมื่อโดนผึ้งต่อยแบบปลอดภัยและถูกวิธี

ลองนึกภาพว่าอยู่กลางสวนหรือออกทริปเดินป่าแล้วจู่ๆ ก็รู้สึกเจ็บจี๊ดที่แขน… หันไปดูแล้วเจอเจ้าผึ้งบินหนีไปพร้อมกับความรู้สึกแสบๆ บวมๆ แบบนี้หลายคนอาจตกใจว่า "โดนผึ้งต่อย ต้องทำยังไงดี?"

ไม่ต้องตกใจมาก เพราะถ้ารู้วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างถูกต้อง ก็สามารถลดอาการบวมแดง และป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้

โดนผึ้งต่อยต้องทำยังไง? ปฐมพยาบาลเบื้องต้นที่ควรรู้

• ตรวจให้แน่ใจก่อนว่าปลอดภัย

ก่อนจะเริ่มปฐมพยาบาล ให้แน่ใจว่าไม่มีผึ้งหรือรังอยู่ใกล้ๆ อีก เพราะผึ้งอาจกลับมาต่อยซ้ำได้ โดยเฉพาะถ้าเผลอไปรบกวนรังมัน

• วิธีเอาเหล็กในออก

ถ้าโดนผึ้งพันธุ์ที่มีเหล็กใน เช่น ผึ้งงาน (honey bee) พวกนี้จะทิ้งเหล็กในไว้ใต้ผิวหนัง
ใช้ของปลายเรียบๆ อย่างบัตรประชาชน หรือเล็บ ขูดเหล็กในออกอย่างเบามือ หลีกเลี่ยงการใช้แหนบเพราะอาจบีบพิษให้เข้าสู่ร่างกายมากขึ้น

• ล้างแผลให้สะอาด

หลังเอาเหล็กในออกแล้ว ให้ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดกับสบู่อ่อนๆ หลีกเลี่ยงการขัดหรือถูแรงๆ

• ประคบเย็นลดบวม

นำผ้าห่อน้ำแข็งหรือเจลเย็นมาประคบบริเวณที่โดนผึ้งต่อยครั้งละ 10-15 นาที จะช่วยลดอาการบวมแดงและลดความเจ็บปวด

วิธีสังเกตอาการแพ้ผึ้งต่อย: แบบไหนควรรีบพบแพทย์

• อาการทั่วไปที่พบบ่อย

• ปวดแสบปวดร้อน
  
  
• ผิวหนังบวมแดงเฉพาะจุด
  
  
• คันหรือยุบยิบเล็กน้อย
  
  

• อาการแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)

บางคนมีอาการแพ้พิษผึ้งอย่างรุนแรง ต้องรีบพบแพทย์ทันทีถ้ามีอาการต่อไปนี้

• หายใจติดขัด
  
  
• หน้าบวม ปากบวม ลิ้นบวม
  
  
• คลื่นไส้ เวียนหัว หน้ามืด
  
  
• ชีพจรเต้นเร็ว ความดันต่ำ
  
  

• หากมีประวัติแพ้แมลง

ควรแจ้งคนรอบตัวไว้ล่วงหน้า และควรพก EpiPen (ยาฉีดอะดรีนาลีน) ติดตัวเสมอ โดยเฉพาะเวลาไปในที่กลางแจ้ง

เทคนิคดูแลตัวเองหลังโดนผึ้งต่อย และวิธีป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ

• วิธีดูแลแผลหลังจากโดนผึ้งต่อย

หลังปฐมพยาบาล อย่าเกาบริเวณแผลแม้จะคัน เพราะอาจทำให้ติดเชื้อได้ หากบวมมากหรือปวดนานเกิน 2-3 วัน ควรปรึกษาแพทย์

• ของใช้ในบ้านที่ช่วยบรรเทา

• น้ำผึ้ง: ทาทิ้งไว้เบาๆ จะช่วยลดอาการอักเสบ
  
  
• เบกกิ้งโซดา: ผสมกับน้ำเล็กน้อยแล้วโปะบนแผล ช่วยลดพิษ
  
  
• น้ำส้มสายชูหรือเลมอน: ใช้เล็กน้อยเพื่อลดอาการบวม
  
  

• ป้องกันไม่ให้โดนผึ้งต่อยอีก

• ใส่เสื้อผ้าสีไม่ฉูดฉาดเวลาเข้าป่า
  
  
• หลีกเลี่ยงน้ำหอม/สเปรย์ที่มีกลิ่นแรง
  
  
• อย่าเคลื่อนไหวรวดเร็วหรือโบกไม้โบกมือใกล้ผึ้ง
  
  

• เด็กและผู้สูงอายุควรระวัง

เพราะภูมิต้านทานอาจไม่เท่ากับวัยผู้ใหญ่ปกติ ควรใส่เสื้อแขนยาวและอยู่ในความดูแลเมื่อออกนอกบ้าน