“ปาตานี” คำนี้หมายถึงอะไรในมุมมองของคนไทยพุทธ (คนหนึ่ง)

ความเห็นส่วนตัวต่อคำว่าปาตานีในฐานะคนไทยพุทธ ที่เกิด โต และอยู่ที่นี่ มองว่าคำๆ นี้เป็นคำที่ ผกร. รวมทั้งภาคประชาสังคม และกลุ่มนักศึกษา ที่ต้องการแบ่งแยกประเทศผ่านแนวทางการกำหนดใจตนเอง พยายามรณรงค์ใช้เพื่อสร้างความรู้สึกร่วมของความเป็นชาติให้กับคนในพื้นที่ เพื่อที่ว่าเมื่อถึงวันที่โอกาสการลงประชามติเลือกรูปแบบการปกครอง 3 จังหวัดมาถึงจริงๆ ประชาชนจะได้เลือกตามแนวทางที่คนกลุ่มนี้ต้องการ ซึ่ง ก็คือการเป็นเอกราชนั่นเอง เพราะถ้าไม่สร้างความรู้สึกร่วมของความเป็นชาติ ต่อให้มีโอกาสได้ลงประชามติจริง แต่ประชาชนไม่มีเป้าหมายและความรู้สึกร่วมกันมันก็ไร้ประโยชน์

แล้วคำว่าปาตานีหมายถึงอะไร ความรู้สึกมันบอกให้เชื่อว่า ปาตานี หมายถึงคนมุสลิมมลายู ที่พูดภาษามลายู และหมายถึงพื้นที่ ปัตตานี นราธิวาส ยะลา และ 4 อำเภอของสงขลา คือ จะนะ เทพา สะบ้าย้อย และนาทวี ที่กลุ่มต่อสู้ได้อ้างสิทธิความเป็นเจ้าของมาโดยตลอด และไม่ครอบคลุมถึงคนไทยเชื้อสายอื่นๆ ที่อยู่ในพื้นที่นี้ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นไทยพุทธ ไทยจีน หรือไทยคริสต์

แล้วความรู้สึกและความเชื่อที่ว่านี้มาจากไหนล่ะ มันก็มาจากการสิ่งที่ ผกร. ภาคประชาสังคม และกลุ่มนักศึกษาในนามปาตานีทั้งหลายได้พูดและแสดงออกตลอดระยะเวลาที่ผ่านมานั่นแหละ

เริ่มที่ ผกร.อย่างเช่น BRN ก่อนเลย ชัดเจนว่าเป้าหมายสุดท้ายคือเอกราชเท่านั้น และ ถ้าไม่พูดถึงเป้าหมายเจ้าหน้าที่ทหาร ตำรวจ แล้ว กลุ่มคนที่ถูกลอบยิง ลอบวางระเบิดส่วนใหญ่คือ คนไทยพุทธ/คนไทยเชื้อสายจีน ซึ่งเป็นคนกาเฟร์ในทัศนะของพวกเขาอยู่แล้ว โดยที่คนมลายูมุสลิมอาจโชคร้ายโดนลูกหลงในหลายๆ โอกาส ส่วนคนไทยมุสลิมที่โดนลอบยิงด้วยนั้น ก็มักเป็นคนที่ให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่หรือไม่สนับสนุน BRN จึงยืนยันชัดเจนว่า คนไทยพุทธ/คนไทยเชื้อสายจีน ไม่ใช่คนปาตานีในความหมายของ BRN

ต่อมาก็ภาคประชาสังคม และกลุ่มนักศึกษา ตัวอย่างที่ระบุชัดเจนคือกลุ่ม PerMAS ซึ่งกล่าวถึงความเป็นปาตานีว่า “พูดภาษามาลายูตานิง , ตระกูลตานี, Budaya (วัฒนธรรม) ตานี , ความเป็นตัวตน, ประวัติศาสตร์” ส่วนทำไมต้องเป็นปาตานี นั้น PerMAS บอกว่า “ คือความต่างทางประวัติศาสตร์ ภาษา อักษรยาวี ความเป็นตัวตน และลักษณะความเป็นอยู่” ซึ่งชัดเจนว่าทุกความหมายที่กล่าวมาไม่มีที่สำหรับคนที่ไม่มีเชื้อสายมลายู หรือมีตัวตน และที่มาที่แตกต่าง พูดมลายูไม่ได้ จุดยืนนี้จะไปเหมือนกับที่ นายอับดุลการีม คาลิด ตัวแทน BRN ประกาศในคลิปเมื่อ 7 กันยายนที่ผ่านมา เรื่อง หนึ่งเชื้อชาติ หนึ่งภาษา และหนึ่งเอกราช

นอกจากตัวอย่างที่เห็นชัดเจนเหล่านี้แล้ว ยังมีการแสดงออกของกลุ่มเหล่านี้ด้วย ที่ไม่เคยทำให้รู้สึกว่าได้ให้ความสนใจกับคนเชื้อสายอื่น เด็กสาวไทยพุทธอายุ 17 ปี ถูกไล่ยิงเสียชีวิตอย่างน่าอนาถกลางวันแสกๆ คนไทยพุทธถูกฆ่าแล้วเผาในบ้าน หรือกลางถนนในหมู่บ้าน เคยเห็นภาคประชาสังคม กลุ่มนักศึกษาที่เรียกร้องสิทธิกำหนดใจตนเองทั้งหลายแหล่ ลงพื้นที่แสดงความเห็นใจ รวบรวมข้อเท็จจริง เพื่อนำมาเคลื่อนไหวเรียกร้องให้กลุ่มคนที่ทำยุติไหม...ส่วนตัวไม่เคยได้ยินข่าวนะ ถามว่าเป็นหน้าที่ของพวกเขาเหล่านี้ไหม หรือพวกเขาผิดหรือเปล่า ก็ชัดเจนว่าไม่ใช่หน้าที่ภาคประชาสังคม หรือนักศึกษากลุ่มนี้ ดังนั้นจึงไม่ใช่ความผิดของพวกเขา เพียงแต่มันไม่ได้สร้างความรู้สึกของความเป็น “เรา ชาวปาตานี” เท่านั้นแหละ

ด้วยเหตุผลทั้งหลายเหล่านี้ และข้อมูลของคุณแยม ฐาปนีย์ ที่รวบรวมจากเวทีเสวนาของปาตานีฟอรั่ม เรื่อง “ปาตานี นามนั้น...สำคัญไฉน” ซึ่งเสนอผ่านรายงานข่าวสามมิติ และบทความใน Deep South Watch ระบุว่า “...คำว่า ปาตานี เริ่มพบเห็นในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เมื่อ 5 ปีที่ผ่านมา ในกลุ่มกิจกรรม เช่น ปาตานีฟอรั่ม และสหพันธ์นิสิตนักศึกษาและนักเรียน ปาตานี หรือ Permas และล่าสุดคือการรวมตัวของกลุ่มผู้คิดต่างเป็นกลุ่ม มารา ปาตานี…” จึงทำให้มั่นใจว่า “ปาตานี” เป็นวาทะกรรมที่เจตนาขับเคลื่อนเพื่อสร้างความรู้สึกร่วมในความเป็นชาติ รองรับโอกาสการเป็นเอกราชผ่านการกำหนดใจตนเอง และไม่ได้หมายรวมถึงคนเชื้อสายอื่นๆ ที่อยู่ในพื้นที่ ดังนั้นในฐานะคนนอก... โลกปาตานีจึงอันคับแคบเกินกว่าที่ฉันและคนไทยพุทธ คนไทยเชื้อสายจีนหลายๆ คนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้จะยอมรับหรือแทรกตัวเข้าไปได้