หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

ทรงผมมหาดไทยและผมปีก แฟชั่นสยามที่นิยมไว้ผมยาวกลางศีรษะ

เขียนโดย ตัวซีเคร็ท

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ภาพคนสยามสมัยก่อนที่มีผมยาวอยู่กลางศีรษะ ส่วนผมรอบข้างสั้นหรือโกนเกรียน อาจทำให้สงสัยว่าเหตุใดจึงตัดผมเช่นนั้น คำตอบที่มีหลักฐานรองรับชัดที่สุดคือ ทรงผมเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของธรรมเนียมและความนิยมด้านความงามในแต่ละยุค ส่วนจุดเริ่มต้นและเหตุผลที่เกิดทรงผมขึ้นนั้นยังอธิบายได้ไม่แน่ชัดด้วยสาเหตุเดียว

ที่สำคัญ คนสยามไม่ได้ไว้ผมเหมือนกันทุกคน และผมปีกของผู้หญิงก็ไม่ได้โกนรอบศีรษะเหมือนผมมหาดไทยของผู้ชายเสมอไป รูปแบบผมเปลี่ยนได้ตามช่วงเวลา วัย ฐานะ และกลุ่มวัฒนธรรม

ผมมหาดไทยของผู้ชาย

ผมมหาดไทย หรือที่ชาวบ้านเรียกอีกอย่างว่า “ทรงหลักแจว” มีลักษณะเด่นคือโกนผมรอบศีรษะ แล้วเหลือผมบริเวณกลางกระหม่อมไว้ให้ยาวกว่า จากนั้นจึงหวีแต่งตามความนิยม

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเล่าไว้ในหนังสือ ความทรงจำ ว่า ผู้ชายสยามเคยไว้ผมส่วนบนยาวราว 4 เซนติเมตร คำบรรยายนี้ช่วยให้เห็นภาพทรงผมที่ทรงจดจำได้ แต่ไม่ควรนำตัวเลขเดียวไปกำหนดว่าทุกคนต้องไว้ยาวเท่ากัน

การศึกษาโดยดูภาพจิตรกรรมฝาผนังวัดอรุณราชวรารามก็พบภาพผู้ชายไว้ผมลักษณะดังกล่าว ภาพจิตรกรรมจึงเป็นหลักฐานอีกชนิดหนึ่งที่ช่วยให้ศึกษาทรงผมควบคู่ไปกับบันทึกและภาพถ่ายเก่า

ผมปีกของผู้หญิงไม่ได้มีแบบเดียว

ผมปีกมีส่วนที่คล้ายผมมหาดไทยตรงที่ไว้ผมบริเวณกลางศีรษะให้ยาว แล้วหวีจัดเป็นทรง แต่รายละเอียดรอบศีรษะต่างกันได้ บางแบบตัดผมด้านข้างให้สั้นแทนการโกน บางแบบไว้ผมรอบศีรษะยาวถึงบ่า และบางแบบเหลือผมข้างหูไว้เป็นจอน

ผมที่เหลือไว้ข้างหูอาจใช้เกี่ยวดอกไม้ประดับ เรียกว่า “ผมทัด” ส่วนผมด้านบนมีการหวีและใช้น้ำมันช่วยจัดทรง ภาพของผู้หญิงผมสั้นในอดีตจึงยังมีรายละเอียดเรื่องการตกแต่งและความงามอยู่มาก

งานศึกษาจิตรกรรมวัดอรุณฯ ยังพบภาพผู้หญิงไว้ผมมวยด้วย ขณะที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรอธิบายทรงผมมวยของหญิงไทดำ ซึ่งมีรูปแบบเปลี่ยนตามวัยและสถานภาพ ตัวอย่างเหล่านี้เตือนว่าไม่ควรนำผมปีกไปแทนทรงผมของผู้หญิงทุกกลุ่มในสยาม

ผมจุกของเด็กเกี่ยวข้องอย่างไร

เด็กชายและเด็กหญิงในอดีตอาจไว้ผมจุก โดยรวบผมบนศีรษะเป็นมวยเล็ก ๆ แล้วตัดผมส่วนอื่นให้สั้น แต่เด็กก็มีทรงอื่นด้วย เช่น ผมแกละ ผมเปีย และผมโก๊ะ

เมื่อถึงวัยที่ครอบครัวเห็นสมควร อาจจัดพิธีโกนจุกเพื่อแสดงการเปลี่ยนผ่านจากวัยเด็ก ส่วนในราชสำนักเรียกพิธีของเจ้านายว่า “โสกันต์” ธรรมเนียมเกี่ยวกับเส้นผมจึงเกี่ยวพันกับช่วงวัยและความเชื่อด้วย อย่างไรก็ตาม การมีจุกในวัยเด็กไม่ได้พิสูจน์เพียงลำพังว่าเป็นต้นกำเนิดของผมมหาดไทยหรือผมปีก

แล้วทำไมจึงนิยมตัดเช่นนี้

มีคำอธิบายเกี่ยวกับที่มาของทรงผมสั้นหลายทาง ทั้งเรื่องการดูแลผมในช่วงสงครามและอิทธิพลจากกลุ่มคนใกล้เคียง แต่หลักฐานที่กล่าวถึงในบทความนี้ยังไม่พอจะฟันธงว่าเหตุใดเป็นจุดเริ่มต้นเพียงข้อเดียว หรือสรุปว่าผู้หญิงทุกคนตัดผมเพื่อปลอมตัวเป็นชาย

สิ่งที่เห็นได้ชัดกว่าคือ เมื่อคนในสังคมคุ้นตากับรูปแบบหนึ่ง ทรงนั้นก็กลายเป็นแบบที่นิยมและเห็นว่างาม สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงอธิบายความนิยมผมสั้นของชาวสยามในลักษณะนี้เช่นกัน

เมื่อราชสำนักเริ่มเปลี่ยนทรง

ในสมัยรัชกาลที่ 5 การติดต่อกับต่างประเทศมีบทบาทต่อการเปลี่ยนแปลง สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเล่าว่า หลังเสด็จกลับจากสิงคโปร์ มีพระราชดำริให้เปลี่ยนจากผมมหาดไทยเป็นผมตัดยาวทั้งศีรษะ เพื่อให้เหมาะกับการติดต่อกับชาวต่างชาติ

ตามบันทึกดังกล่าว ราชสำนักเริ่มเลิกผมมหาดไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2414 โดยไม่บังคับราษฎร จากนั้นผู้คนจึงค่อย ๆ นิยมตาม ส่วนฝ่ายหญิงในราชสำนักก็เปลี่ยนจากผมปีกไปไว้ผมตัดยาว ก่อนที่แบบผมใหม่จะแพร่ออกไป การเปลี่ยนแปลงจึงใช้เวลา ไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งประเทศ

ผมมหาดไทยและผมปีกจึงเป็นหน้าหนึ่งของประวัติศาสตร์การแต่งกายที่เปลี่ยนไปตามรสนิยม ธรรมเนียม และการติดต่อกับผู้คนต่างวัฒนธรรม ภาพประกอบบทความเป็นภาพจำลองเพื่อให้เห็นลักษณะทรงผม ไม่ใช่ภาพถ่ายบุคคลจากยุคนั้น

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
ตัวซีเคร็ท's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 6 ครั้ง
เขียนโดย ตัวซีเคร็ท
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
รวมเลขสัตว์นำโชค วันที่ 1 ธันวาคม 2569ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้วนิตยสารลาภลอย – Rujilek naka เผยแนวทางหวยงวด 1 ธันวาคม 2569 มีเลขเด่นทั้งบนและล่างดวงจันทร์ด้านไกลไม่ได้มืดอย่างที่คิด เราแค่ไม่เคยเห็นมันลูกบิดประตูทองเหลืองช่วยลดเชื้อโรคได้อย่างไร และทำไมยังต้องทำความสะอาดสร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5ทำไมรถพยาบาลบางคันจึงเขียนตัวอักษรกลับด้านที่หน้ารถเลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569ทำไมท้องเรือเดินสมุทรหลายลำจึงเป็นสีแดง ประวัติสีป้องกันเพรียงและสนิมส่องแนวทางเลขเด็ด "ตาปุ่น-ยายสม" เจ้าที่วัดกำแพงแก้ว งวด 1 ธันวาคม 2569ย้อนรอยวิถีคนเดินทางไกลในสยามเมื่อ 300 ปีก่อน ไร้โรงแรม-ร้านอาหาร กินและนอนกันอย่างไรทำไม กระจกหน้ากากดำน้ำ ถึงต้องทำช่องจมูกยื่นนูนออกมาครอบจมูกไว้ด้วย?
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
เครื่องบินลำแรกเหนือสนามม้าสระปทุม จุดเริ่มต้นการบินในสยามสมัยรัชกาลที่ 6เบื้องหลังนางสาวสุวรรณ ภาพยนตร์สยามที่ผู้กำกับฮอลลีวูดสร้างร่วมกับนักแสดงไทยรถยนต์คันแรกในสยามสมัยรัชกาลที่ 5 ใครนำเข้ามาและมีหน้าตาอย่างไรงานฉลองพระนครครบ 100 ปีในรัชกาลที่ 5 กับนิทรรศการสินค้า ณ ท้องสนามหลวง
ตั้งกระทู้ใหม่