ดอกเบี้ยนโยบาย 1% เงินฝากได้น้อย ส่วนเงินกู้ไม่ได้ถูกอย่างที่คิด

วันที่ 11 พ.ย. นายดอน นาครทรรพ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายนโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) บอกว่า อัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% ยังเหมาะสมอีกระยะหนึ่ง ถ้อยแถลงนี้ต่อจากมติคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) เมื่อวันที่ 28 ต.ค. ที่ผ่านมา ซึ่งมีมติเอกฉันท์ 6 เสียงให้คงดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ร้อยละ 1.00 ต่อปี ตัวเลข 1% ฟังดูเหมือนเรื่องไกลตัว แต่ความจริงมันแตะกระเป๋าตังค์ของทุกคน ทั้งเงินฝาก เงินกู้ และค่างวดผ่อนบ้าน เพียงแต่แตะไม่เท่ากัน

💰 ดอกเบี้ยนโยบายคืออะไรกันแน่

ดอกเบี้ยนโยบายคืออัตราดอกเบี้ยที่ ธปท.ใช้ทำธุรกรรมซื้อคืนพันธบัตรแบบทวิภาคีระยะ 1 วันกับสถาบันการเงิน พูดง่าย ๆ มันคือต้นทุนเงินของระบบธนาคาร ไม่ใช่ดอกเบี้ยที่ประชาชนเดินไปกู้จาก ธปท. โดยตรง เมื่อต้นทุนเงินของระบบขยับ ธนาคารพาณิชย์จะปรับดอกเบี้ยเงินฝากและเงินกู้ของตัวเองตาม โดยอ้างอิงอัตราของตัวเอง เช่น MRR สำหรับลูกค้ารายย่อยชั้นดี MLR สำหรับลูกค้ารายใหญ่ชั้นดี และ MOR สำหรับเงินเบิกเกินบัญชี ผู้ที่ตัดสินว่าจะคง ขึ้น หรือลดดอกเบี้ยนโยบายคือ กนง. ซึ่งประชุมปีละ 6 ครั้ง การประชุมเมื่อ 28 ต.ค. เป็นครั้งที่ 5 ของปีนี้

🏦 ฝากเงิน: ได้ดอกน้อยต่อไป

คนฝากเงินคือฝ่ายที่ได้ประโยชน์น้อยที่สุดในตอนที่ดอกเบี้ยต่ำ เพราะดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์โดยทั่วไปอยู่ต่ำกว่าดอกเบี้ยนโยบายมาก พูดตรง ๆ คือดอกเบี้ย 1% ของ ธปท. ไม่ได้แปลว่าเงินฝากจะได้ดอก 1% เงินฝากได้ต่ำกว่านั้นมาก และเมื่อเงินเฟ้อเฉลี่ยปีนี้อยู่ที่ 2.1% ขณะที่ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ต่ำกว่านั้นมาก เงินที่ฝากไว้จึงโตไม่ทันราคาของที่แพงขึ้น และบทความนี้ไม่มีอัตราดอกเบี้ยเงินฝากของธนาคารเฉพาะรายมาให้เปรียบเทียบ จึงบอกได้แค่ทิศทาง ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว ถ้าอยากรู้ว่าเงินฝากของตัวเองได้ดอกเท่าไร ต้องเช็กกับธนาคารเจ้าของบัญชีโดยตรง เพราะแต่ละธนาคารให้ไม่เท่ากัน สรุปสั้น ๆ คือยิ่งดอกเบี้ยนโยบายต่ำ เงินฝากยิ่งงอกช้า

🏠 กู้เงิน-ผ่อนบ้าน: ไม่ได้กู้ที่ 1%

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดคือเห็นดอกเบี้ยนโยบาย 1% แล้วคิดว่ากู้เงินได้ที่ 1% ความจริงไม่ใช่ อัตราดอกเบี้ยเงินกู้จริงขึ้นกับธนาคารแต่ละแห่งและประวัติเครดิตของผู้กู้แต่ละคน ข้อมูลจากเวทีนโยบายการเงินของ ธปท. เมื่อวันที่ 11 พ.ย. ระบุว่าอัตราดอกเบี้ยเงินกู้สำหรับผู้กู้รายใหม่ทรงตัวที่ราว 3.5% ไม่ได้ปรับขึ้นหรือลง สอดคล้องกับทิศทางดอกเบี้ยนโยบาย ลองคิดแบบง่าย ๆ ว่ากู้ 1 ล้านบาท ดอกเบี้ย 3.5% ต่อปีหมายถึงดอกเบี้ยปีละ 35,000 บาท ส่วนดอกเบี้ย 1% หมายถึงปีละ 10,000 บาท ต่างกัน 25,000 บาทต่อปี ตัวเลขนี้คิดแบบดอกเบี้ยคงที่ทั้งปี ไม่รวมเงินต้นที่ลดลงตามงวดผ่อน ดอกเบี้ยจริงขึ้นกับเงื่อนไขสัญญาของแต่ละธนาคาร คนผ่อนบ้านแบบดอกเบี้ยลอยตัวต้องรู้ว่าค่างวดขยับตามอัตราอ้างอิงของธนาคาร เช่น MRR ซึ่งขยับตามทิศทางดอกเบี้ยนโยบาย แต่ไม่ทันทีและไม่เท่ากันทุกธนาคาร ส่วนคนผ่อนแบบดอกเบี้ยคงที่ ค่างวดไม่เปลี่ยนจนกว่าจะครบช่วงที่ตกลงไว้ อีกด้านหนึ่ง สินเชื่อโดยรวมขยายตัวจากธุรกิจขนาดใหญ่เป็นหลัก ขณะที่สินเชื่อ SMEs ยังหดตัว เพราะสถาบันการเงินยังระมัดระวังลูกหนี้กลุ่มเสี่ยง

📈 ธปท.ยังไม่ขึ้นดอกเบี้ยเพราะอะไร

ธปท.คาดว่าเศรษฐกิจไทยปี 2569 จะขยายตัว 2.4% ปรับขึ้นจากที่เคยคาดไว้ 2.3% ส่วนปี 2570 คาดว่าโต 2.1% ปรับขึ้นจาก 1.8% แรงส่งหลักมาจากการส่งออกและการลงทุนในกลุ่มเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ โดยคาดว่าการส่งออกปีนี้จะขยายตัว 22% และปีหน้าขยายตัว 15% แต่ตัวเลขที่โตขึ้นไม่ได้แปลว่าทุกคนจะรู้สึกว่าเศรษฐกิจดีขึ้น กนง.บอกเองว่าการเติบโตยังต่ำกว่าศักยภาพ และผลดีกระจุกตัวอยู่กับธุรกิจและแรงงานในอุตสาหกรรมและบริการที่เกี่ยวกับ AI ส่วนการบริโภคภาคเอกชนยังถูกกดด้วยหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในระดับสูงและกำลังซื้อที่เปราะบาง คาดว่าปีนี้การบริโภคจะโตแค่ 2.3% ปรับลดจากที่เคยคาดไว้ 2.6% ด้านเงินเฟ้อ ธปท.คาดว่าเงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยปีนี้อยู่ที่ 2.1% และปีหน้าอยู่ที่ 1.3% แต่ในไตรมาส 4 ปีนี้เงินเฟ้ออาจพุ่งเกิน 3% ชั่วคราวจากราคาพลังงาน โดย ธปท.ประเมินราคาน้ำมันดูไบไว้ที่ 93 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ก่อนลดลงเหลือ 76 ดอลลาร์ในปีหน้า

🔮 แล้วต่อไปดอกเบี้ยจะไปทางไหน

ธปท.ส่งสัญญาณไว้ชัดว่า ถ้าประเมินแล้วเศรษฐกิจแข็งแกร่งเพียงพอ การปรับดอกเบี้ยกลับสู่ระดับปกติ หรือ normalization จะเกิดขึ้น แต่จะค่อยเป็นค่อยไป ไม่ขึ้นพรวดพราด และมีข้อยกเว้นสำคัญคือ ถ้าเห็นสัญญาณความเสี่ยงเรื่องเงินเฟ้อหรือเสถียรภาพการเงินสะสมตัว ดอกเบี้ยก็ขึ้นก่อนได้ โดยไม่ต้องรอให้เศรษฐกิจพร้อม การประชุมครั้งต่อไปของ กนง. จะเป็นครั้งที่ 6 ของปีนี้ บทความนี้ไม่ทำนายว่าดอกเบี้ยจะขึ้นเมื่อไร และไม่แนะนำให้ซื้อขายหรือลงทุนอะไร เพราะการตัดสินใจเรื่องเงินกู้หรือเงินฝากขึ้นกับสถานะของแต่ละคน สรุปคือดอกเบี้ย 1% หมายถึงเงินฝากงอกช้า เงินกู้ไม่ได้ถูกลงเท่าตัวเลขที่เห็น และทิศทางดอกเบี้ยข้างหน้าขึ้นกับว่าเศรษฐกิจแข็งแรงพอหรือความเสี่ยงโผล่มาก่อนกัน ก่อนตัดสินใจเรื่องเงินก้อนใหญ่ เช็กอัตราจริงกับธนาคารของตัวเองเสมอ